وقتی صحبت از اندومتریوز می شود، به این معنی است که بافت داخلی رحم (آندومتر) در خارج از آن رشد کرده و منبسط شده است. این بافت را می توان در نواحی مانند تخمدان ها، لوله های فالوپ، ناحیه خارجی رحم، روده، مثانه یا سایر قسمت های داخلی بدن مشاهده کرد.

البته گفته می شود که لگن و تخمدان ها بیشتر از سایر قسمت های بدن درگیر خواهند شد. البته گسترش بافت آندومتر در خارج از ناحیه لگن غیرمعمول است، اما غیرممکن نیست و حتی ممکن است در قفسه سینه یا مغز دیده شود.

بافت آندومتر که خارج از رحم شما رشد می کند به عنوان ایمپلنت آندومتر شناخته می شود.

تغییرات هورمونی که در طول چرخه قاعدگی رخ می دهد، بافت نابجای آندومتر را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث خونریزی و التهاب، چسبندگی و درد در ناحیه می شود.

این بدان معنی است که در لگن می تواند باعث:

• التهاب
• تشکیل اسکار
• چسبندگی، جایی که بافت های اندام های لگن به یکدیگر متصل می شوند.
• درد شدید در طول قاعدگی (دیسمنوره)
• درد هنگام رابطه جنسی (دیسپارونی)
• درد لگن
• عقیم
• این بیماری در بین زنان در سنین باروری شایع است و حدود 10 درصد از آنها را درگیر می کند.

علائم اندومتریوز چیست؟

یکی از علائم اصلی اندومتریوز درد لگن است که اغلب با دوره قاعدگی همراه است. اگرچه بسیاری از زنان در طول قاعدگی گرفتگی عضلات را تجربه می کنند، اما مبتلایان معمولاً دردهای قاعدگی را توصیف می کنند که بسیار بدتر و شدیدتر از حد معمول است.

بر اساس محل بیماری، سه مورد مختلف را می توان در نظر گرفت:

• آسیب سطحی صفاق. این شایع ترین نوع این بیماری است. در این حالت ضایعاتی در صفاق دیده می شود. صفاق غشای نازکی است که فضای داخلی حفره شکمی و لگن را می پوشاند.
• اندومتریوما (کیست شکلاتی): در این حالت کیست های تیره پر از خون تجزیه شده و به رنگ قهوه ای که کیست های شکلاتی نیز نامیده می شوند، در عمق تخمدان دیده می شوند.
• یکی از ویژگی های آنها این است که به درمان پزشکی پاسخ خوبی نمی دهند و می توانند به بافت سالم آسیب برسانند.
• اندومتریوز عمیق نفوذی (DIE). در این شرایط، سلول ها در زیر صفاق رشد می کنند و می توانند اندام های نزدیک رحم مانند روده یا مثانه را درگیر کنند. حدود 1% تا 5% زنان از این نوع اندومتریوز رنج می برند.

آندومتریوز چگونه تشخیص داده می شود؟

پزشک ممکن است آزمایشات زیر را برای تشخیص بیماری تجویز کند:

سابقه پزشکی

پزشک علائم و سابقه شخصی یا خانوادگی این بیماری را بررسی می کند. او همچنین ممکن است یک ارزیابی کلی از سلامت شما انجام دهد تا احتمال ابتلا به بیماری های دیگر را رد کند. اگر یکی از اعضای خانواده مانند مادر، خواهر مبتلا به آندومتریوز باشد، احتمال درگیری شما نیز افزایش می یابد.

معاینه فیزیکی

در طول معاینه لگن، متخصص به صورت دستی شکم شما را از نظر کیست یا زخم در رحم معاینه می کند.

سونوگرافی

پزشک ممکن است از سونوگرافی ترانس واژینال یا سونوگرافی شکم استفاده کند.

در هر دو نوع سونوگرافی، تصاویری از اندام های تناسلی داخلی در اختیار پزشک قرار می گیرد. این تصاویر به پزشک کمک می کند تا کیست های مرتبط با این بیماری را شناسایی کند.

MRI

در تشخیص آندومتریوز کمک می کند، اما سونوگرافی دقیق ترانس واژینال به اندازه MRI در شناسایی آندومتریوز مهم است.

اندازه گیری فاکتور CA125

در اندومتریوز میزان فاکتور CA125 افزایش می یابد. اما در سایر بیماری ها مانند میوم رحم، در هنگام خونریزی قاعدگی، سرطان تخمدان و غیره نیز افزایش می یابد.

لاپاراسکوپی

از این روش به عنوان روش اصلی و استاندارد برای تشخیص اندومتریوز یاد می شود. در این حالت بدن در مقایسه با جراحی باز با کمترین میزان تهاجم مواجه می شود. برای این منظور لازم است بیمار به طور کامل بیهوش شود. اگر مشکل خاصی وجود نداشته باشد، فرد در همان روز از بیمارستان مرخص می شود.

به این ترتیب امکان برداشت کیست و بافت آندومتریوز در کل حفره شکمی و لگن وجود دارد، البته در موارد پیشرفته تیم درمانی شامل متخصص زنان، جراح عمومی و اورولوژیست برای درمان نیاز است.

درمان اندومتریوز

درمان اندومتریوز به دو دسته تقسیم می شود: درمان دارویی و جراحی.

1_ انواع قرص های ضد بارداری به صورت متناوب یا مداوم و بدون قطع قرص

2_ قرص یا آمپول پروژسترون سه ماهه مانند مدروکسی پروژسترون استات، مژسترول

3_ Dinogest (Vizan)

4_ آمپول GnRH که حالتی مشابه یائسگی در بیمار ایجاد می کند و باید هر 28 روز یا هر سه ماه یکبار تزریق شود.

5_ دانازول

6_ میرنا (IUD پروژسترون)

7_ داروی دیگر

طول درمان باید حداقل شش ماه باشد.

برای افرادی که متاهل هستند و هنوز باردار نشده اند، توصیه می شود هر چه زودتر باردار شوند، زیرا بارداری به دلیل عدم فعالیت تخمدان ها در طول نه ماهگی یکی از درمان های آندومتریوز محسوب می شود، البته باید توجه داشت که خود آندومتریوز

درمان جراحی

لازم به ذکر است که بهتر است جراحی فقط یک بار و آن هم به صورت حذف کامل ضایعات و روش لاپاراسکوپی انجام شود. جراحی برای برداشتن رحم و تخمدان ها نیز به عنوان آخرین درمان در موارد شدید استفاده می شود.