تصور کنید علائم بیماری از علائم بیماری مانند ضعف، ضعف، مشکل در حرکت یا حتی تشنج نشان میدهد. چنین تجربهای میتواند گیجکننده و ترسناک باشد، اما این همان چیزی است که افراد مبتلا به اختلال تبدیلی یا اختلال عصبی-عملکردی را با مشکلات فراوان روبهرو میکند. در اختلالات تبدیلی، بدنها و تعارضهای روانی را به علائم جسمانی آزاردهنده و ناتوانکننده تبدیل میکند. در این مقاله، تلاش می کنیم به زبانی ساده بیان کنیم که بیماری تبدیلی چیست. همچنین، شما را با علائم، تشخیص و روشهای درمانی آن آشنا میکنیم و مفاهیمی مثل روشهای تغییر آن را توضیح میدهیم. پس از خواندن این مقاله متوجه خواهید شد که چگونه ذهن احساسات پنهان را با زبان بدن بیان می کند و چگونه فردی که از اختلال تبدیلی رنج می برد می تواند سلامت جسمی و روانی خود را بازیابد. class="lwptoc_items" style="display:none;">
اختلال تبدیلی چیست؟ (اختلال تبدیلی) علائم و تشخیص
دکتر رضا بهادر
مشهدمتخصص ارتوپدی
اختلال؟
اختلال تبدیلی یک وضعیت عصبی روانپزشکی است که در آن فرد علائم فیزیکی غیرطبیعی را تجربه می کند. این علائم عملکرد حسی یا حرکتی فرد را مختل می کند، در حالی که هیچ بیماری عصبی یا مشکل پزشکی خاصی وجود ندارد که این علائم را توضیح دهد. علائمی که بیمار در اختلال عملکرد عصبی با آنها دست و پنجه نرم می کند واقعی است و فرد نمی تواند آنها را کنترل کند. همچنین، فرد عمداً آنها را ایجاد نمیکند.
علائم اختلال تبدیلی ممکن است با شدت کم یا زیاد ظاهر شوند. این اختلال در واقع یک مشکل روان تنی است، یعنی بدن ناخودآگاه و بدون اراده و اراده فرد، استرس ها و درگیری های روحی را به علائم جسمانی تبدیل می کند. در واقع اختلالات روانی-فیزیکی ارتباط عمیق بین ذهن و بدن را برجسته می کند.
اختلال تبدیلی نام قدیمی این مشکل عصبی و روانی است که امروزه بیشتر به عنوان اختلال عصبی عملکردی (FND) شناخته می شود. نام قدیمی اختلال تبدیلی به خوبی علت این اختلال را نشان می دهد: در این اختلال، بدن استرس روحی و روانی را به علائم جسمانی تبدیل می کند. با این حال، نام جدید اختلال عملکرد عصبی ماهیت این اختلال را بیشتر نشان میدهد: FND به دلیل مشکلی در نحوه پردازش سیگنالها و ارسال پیامهای اشتباه به بدن توسط مغز ایجاد میشود.
تحقیق با شواهد حاصل از تصویربرداری MRI نشان میدهد که اختلال عملکرد عصبی نحوه ارسال و دریافت سیگنالها را تغییر میدهد، حتی اگر ساختار فیزیکی مغز طبیعی به نظر برسد. علت فیزیکی دقیق این اختلال ناشناخته است، اما ممکن است توسط یک رویداد استرس زا، آسیب عاطفی یا جسمی یا بیماری عصبی ایجاد شود. همچنین تست استاندارد خاصی برای تشخیص اختلال تبدیلی وجود ندارد. برای تشخیص اختلال تبدیلی، پزشکان فقط باید سی تی اسکن، ام آر آی و آزمایش خون انجام دهند تا به طور کامل سایر علل فیزیکی یا عصبی را رد کنند. src="data:image/svg+xml,%3Csvg%20xmlns=%22http://www.w3.org/2000/svg%22%20viewBox=%220%200%201200%20900%22%3E%3C/svg%3" data-src="https://drdr.ir/mag/wp-content/uploads/2026/02/conversion-disorder-treatment-01.webp" alt="اختلال تبدیلی چیست؟" width="1200" height="900" data-srcset="https://drdr.ir/mag/wp-content/uploads/2026/02/conversion-disorder-treatment-01-280x210.webp 280w, https://drdr.ir/mag/wp-content/uploads/2026/02/conversion-disorder-treatment-01-1024x768.webp 1024w, https://drdr.ir/mag/wp-content/uploads/2026/02/conversion-disorder-treatment-01-1024x768.webp 1024w, https://drdr.ir/mag/wp-content/uploads/2026/02/conversion-disorder-the-dis 768w, https://drdr.ir/mag/wp-content/uploads/2026/02/conversion-disorder-treatment-01.webp 1200w" data-sizes="(max-width: 1200px) 100vw, 1200px > اختلال تبدیلی یا اختلال عصبی-عملکردی سابقه طولانی و در حال تحول در پزشکی دارد. سال ها قبل از شکل گیری درک فعلی از این اختلال، پزشکان آن را هیستری نامیدند. اصطلاح هیستری دیگر در روانپزشکی و اعصاب مدرن استفاده نمی شود و در متون جدید روانپزشکی و DSM از آن استفاده نمی شود. در گذشته علائم FND به عنوان علائم ساختگی یا وانمودی فرض می شد و به همین دلیل اقدامات درمانی برای بهبود این اختلال انجام نمی شد. اما امروزه تعاریف جدیدتری از اختلال FND ارائه می شود که راه را برای درمان و بهبود این اختلال باز کرده است. در واقع، تغییر نام این اختلال از هیستری به اختلال تبدیلی و سپس به اختلال عملکرد عصبی، درک و شناخت بهتری از ماهیت این اختلال در سالهای اخیر نشان میدهد. در تعاریف اخیر، اختلال تبدیلی به عنوان یک اختلال عصبی-روانی توصیف میشود که در آن «نرمافزار مغزی» دچار اختلال میشود و تحت کنترل علائم واقعی و فیزیکی بیمار نیست. به همین دلیل در آخرین توضیحات کتابچه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، اختلال عصبی-عملکردی به عنوان یکی از اختلالات با علائم جسمی و روانی-تنی معرفی شده است که می تواند استرس روانی را به علائم جسمانی تبدیل کند، حتی اگر دلیل پزشکی برای این علائم جسمی پیدا نشود. data-end="256">علائم اختلال تبدیلی متنوع است و اغلب خود را به شکل مشکلات در حرکت یا حواس پنج گانه بیمار نشان می دهد. این علائم میتواند باعث استرس شدید شود و فرد را با مشکلات زیادی در زندگی اجتماعی یا کاری مواجه کند. نشانههای حرکتی رایج در اختلالات عصبی-عملکردی:6part = "عصبی-عملکردی" عبارتند از: data-end="492"> ضعف یا فلج عضلانی؛ ضعف یا فلج عضلانی عضلانی; مشکل در بلعیدن؛ مشکل در بلعیدن حرکات; تیک های عصبی؛ سرگیجه. علاوه بر این، اختلال تبدیلی ممکن است با علائمی همراه باشد حسی، گفتار، بینایی، شنوایی و شناخت نیز درگیر هستند. data-start="599" data-end="668">علائم و اختلالات حسی در حواس پنج گانه می تواند شامل موارد زیر باشد: احساس لمس کردن یا از دست دادن اطلاعات skin); از دست دادن حس بویایی و چشایی. مشکلات گفتاری در برخی افراد به صورت زیر قابل مشاهده است: قطعه گفتار ناتوانی در صحبت کردن.سابقه اختلال تبدیلی
علائم حرکتی
مشکلات گفتاری
مشکلات بینایی و شنوایی <8-hart="873">مشکلات بینایی و شنیداریمشکلات بینایی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
دور بینایی;
- data-end="942">تاری دید؛
کوری کامل؛
کوری کامل lost;
ناشنوایی.
> data-start="1036" data-end="1153">مشکلات شناختی مانند حافظه و تمرکز نیز ممکن است بر شخص تأثیر بگذارد. همچنین، بیمار ممکن است با موارد زیر مواجه باشد:مشکلات حافظه؛
- data-start="1171 data-end="1176">تمرکز؛
از دست دادن رشته تفکر data-end="1220">فراموش کردن کلمات.

تشنجهای روانی Non-epichicهمچنین، بیمار ممکن است تشنج روانزای غیرصرعی داشته باشد (تشنج غیرصرعی روانزا)بهاختصار PNE. این تشنجها شبیه حملات صرع هستند، اما ناشی از فعالیت الکتریکی غیرعادی مغز مانند صرع نیستند، بلکه منشأ روانی دارند.تشنجهای غیرصرعی PNES ممکن است با این علائم رخ دهند:
ناتوانی در پاسخگویی؛نگاه کردن به یک نقطه خاص؛
data-end="1751">مصرف؛ بیحالی؛
بیحالی data-end="1766" data-is-last-node="">غش کردن. سایر علائم
1. از جمله:
خستگی مزمن یا کمبود انرژی; data-end="1338">درد مداوم.
اختلال تبدیلی چگونه در کودکان ظاهر می شود؟
اختلال تبدیلی می تواند در هر فردی رخ دهد. با افزایش سن ظاهر می شود، اما بیشتر در افراد بالای 10 سال دیده می شود. در کودکان و نوجوانان، اختلال عملکرد عصبی علائمی مشابه بزرگسالان ایجاد می کند. همچنین، علائم در این گروه سنی واقعی و ناتوان کننده است.
اختلالات عصبی-عملکردی در کودکان ممکن است به شکل حملات تشنجی PNES، ضعف یا فلج عضلانی، حرکات غیرطبیعی مانند لرزش، پریدن یا اسپاسم عضلانی، از دست دادن تعادل یا مشکل در راه رفتن، مشکل در بلع یا از دست دادن علائم حسی، اختلال در بلع یا از دست دادن علائم حسی مشاهده شود. کودکان مبتلا به این اختلال از آنجایی که این کودکان دارای عملکرد عصبی هستند، ممکن است در ظاهر خوش رفتار، موفق و آرام به نظر برسند، زیرا این کودکان آموخته اند که احساسات منفی خود را پنهان کنند. کودکان و نوجوانان مبتلا به FND اغلب از تعارض اجتناب می کنند و تمایلی به صحبت در مورد خود و احساسات خود ندارند. این کودکان ممکن است سابقه سوء استفاده فیزیکی یا جنسی، بی توجهی، آزار و اذیت یا مشکلات خانوادگی داشته باشند.
از آنجایی که اختلال تبدیلی می تواند کودک یا نوجوانی را با ناتوانی های جدی و مشکلات رشدی مواجه کند، تشخیص زودهنگام و روان درمانی خانواده می تواند برای بهبودی کودک یا نوجوان و چشم انداز آینده حیاتی باشد. اگر کودک یا نوجوانی را در اطراف خود می شناسید با این اختلال می توانید از خدمات ویزیت آنلاین دکتر دکتر برای مشاوره با مجرب ترین متخصصان سلامت جسم و روان استفاده کنید.
ادامه مطلب را بخوانید: علائم افسردگی چیست؟
تفاوت بین اختلال تبدیلی و اختلال تجزیه ای
اختلال تبدیلی و اختلال تجزیه ای پیچیده هستند و برخی منابع اختلال تجزیه ای را مترادف با اختلال تبدیلی می دانند. اما، اگر نگاه دقیق تری داشته باشیم، تفاوت بین اختلال تبدیلی و اختلال تجزیه ای را بهتر درک خواهیم کرد.
اختلال تجزیه ای نوعی اختلال روانی است که در آن ارتباط طبیعی بین افکار، احساسات، خاطرات و هویت فرد مختل می شود. در اختلال تجزیه ای، فرد ممکن است احساس کند که از واقعیت یا بدن خود جدا شده است. همچنین، بیماران مبتلا به اختلال تجزیه ای ممکن است به طور ناگهانی رویدادهای مهم زندگی را فراموش کنند. اختلال تجزیه ای اغلب در پاسخ به تجربیات آسیب زا یا استرس شدید رخ می دهد و یک مکانیسم دفاعی ناخودآگاه برای مقابله با تروما است. اگر اختلال تجزیه ای درمان نشود، می تواند خطر ابتلا به اختلال تبدیلی را افزایش دهد.
در اختلال تجزیه ای، بیمار بیشتر درگیر علائم ناخوشایند ذهنی و هویتی است، اما اختلال تبدیلی معمولاً باعث می شود که فرد بدون دلیل پزشکی علائم فیزیکی را تجربه کند. هر دو اختلال اغلب در اثر ضربه و استرس شدید ایجاد می شوند و ممکن است به طور همزمان در یک فرد ایجاد شوند. با این حال، تفاوت اصلی آنها در ماهیت تجربه علائم است. در اختلال تجزیه ای، مشکلات در سطح ادراک، حافظه و هویت رخ می دهد، اما در اختلال تبدیلی، علائم بیشتر فیزیکی و قابل مشاهده است. این تمایز به روان درمانگر کمک می کند تا روش های درمانی مناسب و هدفمند را برای درمان هر نوع اختلالی انتخاب کند.
روش های موثر درمان اختلال تبدیلی در روانشناسی
از آنجایی که اختلال تبدیلی یک علت بزرگ جسمانی و نشانه های تبدیل جسمانی نیست، علت اصلی اختلال تبدیلی نیست. درمان اختلال شامل روان درمانی و مداخلات روانپزشکی است. اولین و مهمترین گام در درمان اختلال تبدیلی ایجاد رابطه همدلانه و مبتنی بر اعتماد بین درمانگر و فرد مبتلا به این اختلال است. باید به بیمار اطمینان داد که علائم واقعی هستند اما ناشی از یک بیماری جسمی جدی نیستند. درک این موضوع باعث می شود بیمار با روند درمان سازگارتر شود و روند بهبود و کاهش علائم تسریع شود.
اشکال مختلفی از روان درمانی و رفتاردرمانی برای درمان استفاده می شود که برخی از رایج ترین آنها عبارتند از:
- درمان رفتاری شناختی (Cognitive Behavioral Therapy (Cognitive Behavioral Therapy (Cognitive Behavioral Therapy (Cognitive Behavioral Therapy (CC): رفتار درمانی یا CBT رایج ترین راه برای درمان اختلال تبدیل، تبدیل است. درمان CBT به فرد کمک می کند تا الگوهای فکری منفی و اشتباهی را که بر احساسات و رفتارهای او تأثیر می گذارد، شناسایی و تصحیح کند. روش CBT ممکن است شامل تمرینهایی برای مدیریت استرس، کنترل اضطراب، تکنیکهای تمدد اعصاب و اصلاح واکنشهای ناسازگار باشد.
- درمان روان پویا (درمان روان پویا):روان درمانی پویا سعی میکند تجربههای عاطفی و عاطفی را در گذشته بررسی کند. این نوع درمان به فرد کمک می کند تا بفهمد که چگونه تجربیات گذشته می تواند بدون دلیل پزشکی باعث ایجاد علائم فیزیکی شود. با بررسی روابط اولیه، دوران کودکی و تجربیات سرکوب شده، ارتباط قوی بین احساسات منفی در مورد رویدادهای گذشته و علائم جسمی ناراحت کننده در زمان حال پیدا می شود. در نتیجه فرد می تواند ریشه مشکلات را شناسایی کرده و آنها را مدیریت کند.
- خانواده درمانی:خانواده نقش مهمی در تشخیص و مدیریت اختلال تبدیلی دارد. رویکرد متمرکز بر سیستم خانواده به اعضای خانواده کمک می کند تا علائم و واکنش های بیمار را درک کنند و حمایت روانی مناسب را ارائه دهند. افزایش آگاهی خانواده می تواند الگوهای رفتاری ناسالم را اصلاح کند و احتمال بازگشت علائم روان تنی را کاهش دهد. هیپنوتیزم: گاهی از هیپنوتیزم به عنوان یک روش مکمل برای درمان اختلال تبدیل یاد می شود. در این روش فرد با کمک درمانگر خود سعی می کند آرام و متمرکز باشد و ارتباط بین خاطرات ناخودآگاه، عواطف و علائم جسمانی خود را شناسایی کند. به طور کلی هیپنوتیزم می تواند به کاهش اضطراب، تنش و شدت علائم روانی- جسمی کمک کند، البته شواهد علمی این روش در مقایسه با روش های دیگر محدودتر بوده و کمتر مفید است.
علاوه بر روش های مختلف روان درمانی که توضیح دادیم، دارودرمانی برای کاهش علائم جسمانی و دردهای مزمن همراه با فیزیوتراپی و کاردرمانی برای بهبود هماهنگی بدن و جلوگیری از ضعف عضلانی می تواند در بهبود شرایط فرد مبتلا به اختلال تبدیلی نقش داشته باشد. با این حال، از آنجایی که اختلال تبدیلی یک سندرم روان تنی است، روان درمانی و مشاوره بهترین نتایج را در بهبود این اختلال ارائه می دهد.
آخرین حرف پزشک
اختلال تبدیلی یا اختلال عملکرد عصبی نشان می دهد که چگونه ذهن و بدن به هم متصل شده اند و چگونه استرس و درگیری های ذهنی در زبان بدن بیان می شود. اما نکته مهم در اینجا این است که تشخیص صحیح، حمایت خانواده و روان درمانی هدفمند می تواند سندرم دردناکی مانند اختلال تبدیلی را بهبود بخشد و به بیمار کمک کند تا با گام های کوچک اما مستمر به سمت آرامش و سلامت حرکت کند. اگر شما یا یکی از عزیزانتان شرایط مشابهی دارید و نمی دانید از کجا شروع کنید، پیشنهاد می کنیم از خدمات ویزیت آنلاین دکتر دکتر استفاده کنید و از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید. پزشکان و روانپزشکان متخصص DoctorDoctor در هر ساعت از شبانه روز آماده هستند تا با برنامه ای شخصی سازی شده به شما کمک کنند تا با خیال راحت از چالش های جسمی و روحی زندگی خود عبور کنید. class="fi-accordion-icon-container fi-accordion-icon-right">
classvretarddi همان اختلال در تبدیل است fi-show" style="display:block">خیر. اختلال تبدیلی (CD) که اختلال عملکرد عصبی (FND) نیز نامیده می شود، با زوال عقل متفاوت است. افرادی که تظاهر به اختلال یا بدگویی می کنند، قصد دارند دیگران را فریب دهند یا در شدت علائم خود اغراق کنند. اما افراد مبتلا به اختلال تبدیلی علائم واقعی روانی- فیزیکی و جسمی را تجربه می کنند و نمی توانند این علائم را متوقف یا کنترل کنند. همچنین، بر خلاف افرادی که وانمود می کنند، بیماران مبتلا به اختلال تبدیلی قصد گمراه کردن دیگران را ندارند. آیا تبدیل همان تقلب است؟
مشکلات حافظه؛
از دست دادن رشته تفکر data-end="1220">فراموش کردن کلمات.

تشنجهای غیرصرعی PNES ممکن است با این علائم رخ دهند:
نگاه کردن به یک نقطه خاص؛
بیحالی؛
سایر علائم
1. از جمله:
خستگی مزمن یا کمبود انرژی; data-end="1338">درد مداوم.
اختلال تبدیلی چگونه در کودکان ظاهر می شود؟
اختلال تبدیلی می تواند در هر فردی رخ دهد. با افزایش سن ظاهر می شود، اما بیشتر در افراد بالای 10 سال دیده می شود. در کودکان و نوجوانان، اختلال عملکرد عصبی علائمی مشابه بزرگسالان ایجاد می کند. همچنین، علائم در این گروه سنی واقعی و ناتوان کننده است.
اختلالات عصبی-عملکردی در کودکان ممکن است به شکل حملات تشنجی PNES، ضعف یا فلج عضلانی، حرکات غیرطبیعی مانند لرزش، پریدن یا اسپاسم عضلانی، از دست دادن تعادل یا مشکل در راه رفتن، مشکل در بلع یا از دست دادن علائم حسی، اختلال در بلع یا از دست دادن علائم حسی مشاهده شود. کودکان مبتلا به این اختلال از آنجایی که این کودکان دارای عملکرد عصبی هستند، ممکن است در ظاهر خوش رفتار، موفق و آرام به نظر برسند، زیرا این کودکان آموخته اند که احساسات منفی خود را پنهان کنند. کودکان و نوجوانان مبتلا به FND اغلب از تعارض اجتناب می کنند و تمایلی به صحبت در مورد خود و احساسات خود ندارند. این کودکان ممکن است سابقه سوء استفاده فیزیکی یا جنسی، بی توجهی، آزار و اذیت یا مشکلات خانوادگی داشته باشند.
از آنجایی که اختلال تبدیلی می تواند کودک یا نوجوانی را با ناتوانی های جدی و مشکلات رشدی مواجه کند، تشخیص زودهنگام و روان درمانی خانواده می تواند برای بهبودی کودک یا نوجوان و چشم انداز آینده حیاتی باشد. اگر کودک یا نوجوانی را در اطراف خود می شناسید با این اختلال می توانید از خدمات ویزیت آنلاین دکتر دکتر برای مشاوره با مجرب ترین متخصصان سلامت جسم و روان استفاده کنید.
ادامه مطلب را بخوانید: علائم افسردگی چیست؟
تفاوت بین اختلال تبدیلی و اختلال تجزیه ای
آخرین حرف پزشکخیر. اختلال تبدیلی (CD) که اختلال عملکرد عصبی (FND) نیز نامیده می شود، با زوال عقل متفاوت است. افرادی که تظاهر به اختلال یا بدگویی می کنند، قصد دارند دیگران را فریب دهند یا در شدت علائم خود اغراق کنند. اما افراد مبتلا به اختلال تبدیلی علائم واقعی روانی- فیزیکی و جسمی را تجربه می کنند و نمی توانند این علائم را متوقف یا کنترل کنند. همچنین، بر خلاف افرادی که وانمود میکنند، بیماران مبتلا به اختلال تبدیل قصد گمراه کردن دیگران را ندارند.