اختلاف الاختلال في الفعالية والسلبيات
اختلال التوازن أو الآثار السلبية
سرآغاز
إن الاختلاف الكبير في النشاط مع السلبيات هو أحد المواضيع التي تبحث عنها في القصة القصيرة والكبيرة. لقد سمع الكثير من الأشخاص مصطلح "ADHD" أو "اضطراب نقص الانتباه وفرط النشاط"، لكنهم لا يعرفون أن بعض الأشخاص لديهم شكل من أشكال هذا الاضطراب لا يوجد فيه حرف "H" الذي يعني "فرط النشاط"؛ تسمى هذه الحالة اضطراب نقص الانتباه أو اضطراب نقص الانتباه (ADD). إن فهم الفرق بين الاثنين مهم جدًا للتشخيص الصحيح والعلاج الفعال (باركلي، 2015). تظهر الأبحاث أن حوالي 5-7% من الأطفال و2-4% من البالغين في العالم يعانون من أحد أشكال اضطراب نقص الانتباه وفرط النشاط، لكن العديد من الحالات، وخاصة النوع الغافل، لا يتم تشخيصها أبدًا (باركلي، 2020).
این اختلال سه نوع دارد:
- نوع ترکیبی (Combined Type): هم بیتوجهی دارد هم بیش فعالی.
- نوع غالباً بیتوجه (Predominantly Inattentive Type) یا همان اختلال نقص توجه.
- نوع غالباً بیشفعال/تکانشی (Predominantly Hyperactive-Impulsive Type).
اختلال کمبود توجه چیست و چه تفاوتی دارد؟
در نوع اختلال کمبود توجه، کودک یا بزرگسال دچار بیتوجهی، فراموشکاری، کندی ذهنی و ناتوانی در تمرکز است، اما بیش فعالی فیزیکی ندارد.
او ممکن است ساعتها در خیالپردازی غرق شود، جزئیات را فراموش کند، کارها را نیمهکاره رها کند یا هنگام گوش دادن به حرف دیگران، ذهنش جای دیگری باشد (Brown, 2013).
به بیان سادهتر:
- در اختلال بیش فعالی و نقص توجه مغز پر سروصداست،
- در اختلال کمبود توجه مغز ساکت است اما متمرکز نمیماند.
بیشتر بخوانید:اختلال بیش فعالی در خانواده
تفاوتهای کلیدی میان اختلال بیش فعالی و نقص توجه و اختلال کمبود توجه
| ویژگی | اختلال بیش فعالی و نقص توجه | اختلال کمبود یا نقص توجه |
| رفتار ظاهری | پرتحرک، پرحرف، بیقرار | آرام، ساکت، درونگرا |
| توجه و تمرکز | کوتاه مدت، حواسپرت | خیالپرداز، کند در پردازش |
| روابط اجتماعی | پرهیاهو، گاهی مزاحم دیگران | خجالتی، دروننگر، منزوی |
| تشخیص | اغلب زودتر تشخیص داده میشود | اغلب دیر تشخیص داده میشود (به ویژه در دختران) |
| واکنش مدرسه | تذکر برای شیطنت و حرف زدن | تذکر برای حواسپرتی و افت تحصیلی |
مشکلات شایع در کودکان و نوجوانان دارای اختلال کمبود توجه
- افت تحصیلی مزمن: به دلیل فراموشی تکالیف، عدم تمرکز و کندی در پردازش اطلاعات (Barkley, 2020).
- اضطراب و عزت نفس پایین: چون مدام به آنها گفته میشود “حواست نیست”، “کندی”، یا “تنبلی”.
- روابط اجتماعی محدود: در جمعها منفعل یا گوشهگیر به نظر میرسند.
- وابستگی زیاد به خیالپردازی: ذهنشان پناهگاه امنی از دنیای پرتحرک بیرون است.
- تاخیر در تشخیص: چون بیقراری ندارند، معلمان و والدین دیر متوجه میشوند.
تأثیر اختلال کمبود توجه در بزرگسالی
بزرگسالان دارای اختلال کمبود توجه اغلب در برنامهریزی، مدیریت زمان و تمرکز شغلی مشکل دارند.
برخی نشانهها:
- شروع چند کار همزمان و ناتمام گذاشتن آنها
- دشواری در تصمیمگیری
- فراموش کردن جلسات و قرارها
- نوسان تمرکز بین خلاقیت شدید و خستگی ذهنی
- احساس مزمن ناکافی بودن و خستگی ذهنی (Brown, 2017)
درمان و راهکارها
- درمان دارویی: متیل فنیدیت یا داروهای محرک در برخی موارد مفید است (APA, 2013).
- درمان شناختی–رفتاری (CBT): برای مدیریت افکار خودانتقادگر و آموزش تمرکز ذهنی.
- آموزش مهارتهای اجرایی: برنامهریزی، سازماندهی، تقسیم وظایف.
- تکنیکهای ذهن آگاهی و مدیتیشن: برای افزایش آگاهی از لحظهی اکنون و کاهش حواسپرتی.
- حمایت خانوادگی: والدین باید به جای سرزنش، با برنامهریزی و تشویق رفتار مطلوب، مسیر تمرکز را تقویت کنند.
بیشتر بدانید: مشاوره بالینی | ارزیابی، تشخیص و درمان تخصصی
چند کلام آخر
اختلال نقص توجه یا اختلال کمبود توجه، نوعی از اختلال بیش فعالی و نقص توجه است که در آن بیش فعالی وجود ندارد اما چالشهای ذهنی عمیقی در تمرکز، حافظه و خودتنظیمی ایجاد میشود. التشخيص في الوقت المناسب والدعم النفسي يمكن أن يغير مسار حياة هؤلاء الأشخاص. إذا كان لديك طفل هادئ ولكن حالم، فلا تصفه بأنه "مشتت" فحسب؛ ربما يحتاج دماغه إلى المساعدة العلمية فقط.
الموارد
الجمعية الأمريكية للطب النفسي. (2013). الدليل التشخيصي والإحصائي للاضطرابات العقلية (الطبعة الخامسة). نشر APA
Barkley, R. A. (2015). اضطراب فرط الحركة ونقص الانتباه: دليل للتشخيص والعلاج (الطبعة الرابعة). مطبعة جيلفورد باركلي، ر. أ. (2020). الوظائف التنفيذية: ما هي، وكيف تعمل، ولماذا تطورت. مطبعة جيلفورد
Brown, T. E. (2013). فهم جديد لاضطراب فرط الحركة ونقص الانتباه لدى الأطفال والبالغين: ضعف الوظيفة التنفيذية. روتليدج
Brown, T. E. (2017). خارج الصندوق: إعادة التفكير في اضطراب نقص الانتباه وفرط الحركة ونقص الانتباه وفرط الحركة لدى الأطفال والبالغين. أبا
المؤلف: محسن درخشان نسب – أخصائي نفسي سريري، باحث، التنويم المغناطيسي معالج، المؤلف ومعالج نفسي.
<تذييل>تذييل> <تذييل>تذييل> <تذييل>تذييل> <تذييل>تذييل>
