جایگزینی مفصل زانو یکی از روش‌های موثر برای درمان آسیب‌های شدید و تخریب مفصل است و به کاهش درد و بازگرداندن حرکت کمک می‌کند.

سالانه حدود 10000 تا 15000 عمل جراحی تعویض مفصل زانو در ایران انجام می شود که بیش از 70 درصد این بیماران زن هستند.

این جراحی زانو، علی‌رغم مزایایی که دارد، ممکن است با عوارض جراحی زانو همراه باشد، که آگاهی از آنها و پیگیری مراقبت‌ها ضروری است.

یکی از شایع ترین عوارض جانبی، لخته شدن خون یا ترومبوز ورید عمقی است که می تواند منجر به آمبولی ریه شود.

استفاده از جوراب و پمپ‌های مخصوص، رقیق‌کننده‌های خون و تمرینات حرکتی نقش پیشگیرانه دارند. عفونت زخم و واکنش های آلرژیک به فلزات نیکل و کروم در مفصل مصنوعی نیز ممکن است رخ دهد و با آنتی بیوتیک و مراقبت دقیق قابل کنترل است.

برخی از بیماران آسیب عصبی، آسیب رباط، سفتی یا سفتی مفصل و حتی دررفتگی مفصل مصنوعی را تجربه می‌کنند که اغلب با فیزیوتراپی پس از جراحی بهبود می‌یابد. اختلالات نادر مانند سندروم کمپارتمان یا شکستگی استخوان زانو در اثر پوکی استخوان نیز امکان وقوع دارند.

با رعایت توصیه‌های پزشک، انجام تمرینات بازتوانی و پیگیری مراقبت‌های پس از جراحی، تعویض مفصل زانو می‌تواند بهبود عملکرد، کاهش درد و افزایش کیفیت زندگی بیمار را فراهم کند و ریسک عوارض جدی را به حداقل برساند.

جراحی تعویض مفصل زانو چه عوارضی دارد؟

عوارض تعویض مفصل زانو به صورت زیر است:

عفونت

از عوارض تعویض مفصل زانو باید به عفونتی اشاره کرد که ممکن است به صورت زودرس یا دیررس اتفاق بیفتد.

عفونت زودرس به شرایطی گفته می شود که این عارضه نهایتاً در عرض ۶ هفته بعد از جراحی رخ می دهد که معمولاً منشا آن باکتری های پوستی هستند که از محل برش وارد مفصل زانو می شود.

برای درمان این نوع عفونت مصرف آنتی بیوتیک های تجویز شده توسط پزشک راهکاری موثر است، مصرف این داروها باید به مدت چند هفته یا چند ماه ادامه پیدا کند.

عفونت دیررس عارضه دیگری است که احتمالاً شش هفته بعد از جراحی پدیدار می شود و ناشی از باکتری های موجود در جریان خون است.

این باکتری ها از طریق خون به مفصل زانو منتقل می شوند و شرایط درمان و پاکسازی آن کمی دشوار است و حتی گاهاً نیاز است که مفصل زانو به طور کامل برداشته شود.

آمبولی ریه

در موارد نادر، لخته خون می تواند به ریه ها برود و باعث تنگی نفس و درد قفسه سینه شود.

در موارد شدید، آمبولی ریه می تواند کشنده باشد. با این حال، آمبولی ریه معمولاً با داروهای رقیق کننده خون و اکسیژن درمانی قابل درمان است.

لخته شدن خون

یکی دیگر از عوارض مهم این جراحی درمانی ترومبوز یا لخته شدن خون است که به عنوان یکی از عوارض جانبی خطرناک شناخته می شود.

کارشناسان تمام تلاش خود را برای جلوگیری از وقوع چنین رویدادی از طریق آسیب به رگ های خونی انجام داده اند.

لخته‌های خون اغلب در یکی از وریدهای عمقی ساق پا ایجاد می‌شود و این عارضه ترومبوز ورید عمقی نامیده می‌شود.

اگر لخته آزاد شود، حرکت آن در عروق می‌تواند سلامت بخش‌های حساس مانند ریه‌ها را تهدید کند.

حرکت لخته خون می تواند جریان خون را مسدود کند و احتمال آمبولی در ریه وجود دارد.

این عارضه کوچک و پنهان می تواند سلامت بیماران را به خطر بیندازد و باعث مرگ شود.

برای جلوگیری از تشکیل لخته خون پس از تعویض مفصل. زانو حرکت دادن پا یا راه رفتن و استفاده از زانوبند بعد از جراحی یک راه حل موثر است.

چنین اقداماتی باعث افزایش جریان خون در ناحیه آسیب‌دیده شده و از نشستن لخته‌های خون در رگ‌ها جلوگیری می‌کند.

درد و تورم>

درد و تورم یکی از شایع‌ترین آسیب‌های پس از جراحی است.

این حالات برای افراد با توجه به شرایط فیزیکی متفاوت آنها متغیر است.

برای اکثر افراد، درد به تدریج در چند ماه اول پس از جراحی کاهش می‌یابد.

برخی افراد درد مداوم دارند یا انواع جدیدی از درد را تجربه می‌کنند. تحقیقات نشان می دهد که 10 تا 20 درصد از افراد همچنان در دراز مدت درد متوسط تا شدید دارند.

این مشکل همیشه ناشی از یک نقص فنی یا یک مشکل قابل شناسایی نیست و بنابراین با روش تکراری قابل حل نیست.

این بیماری به عنوان سندرم درد منطقه ای پیچیده شناخته می شود. برخی از بیمارستان ها کلینیک های درد دارند که می توانند در این زمینه کمک کنند.

درد تورمی ایجاد شده در محل جراحی به حدی است که بیماران باید مسکن مصرف کنند.

البته این مسکن ها در مدت زمان کوتاهی شرایط فیزیکی را به حالت عادی در می آورند و دوره نقاهت را با درد کمتری سپری می کنند.

بون

ممکن است استخوان اطراف مفصلی که جایگزین شده است پس از یک افتادن جزئی بشکند.

این معمولاً پس از چند ماه یا سال و در افرادی که استخوان‌های ضعیفی دارند رخ می‌دهد.

این شکستگی بسیار نادر است، اما زمانی که رخ می‌دهد، معمولاً برای ترمیم شکستگی یا جایگزینی اجزای مفصل نیاز به جراحی دیگری دارد.

شکستگی استخوان پس از تعویض زانو ممکن است در استخوان ران، کشکک یا درشت نی (یکی از دو استخوان ساق پا) رخ دهد.

این شکستگی‌ها در بیماران مسن‌تر و افراد با تراکم استخوان پایین، مانند پوکی استخوان، شایع‌تر است.

شل بودن اجزا و ناهماهنگی یا قرار دادن نامناسب ایمپلنت ها می تواند باعث شکستگی استخوان شود. این یک اورژانس پزشکی است و نیاز به درمان سریع و فوری دارد.

یک مطالعه در سال 2015 در مجله جراحی زانو و تحقیقات مرتبط نشان داد که ناحیه فوق کندیلار استخوان ران محتمل ترین محل شکستگی در بدن است. این جایی است که استخوان ران به زانو متصل می شود.

با این حال، محققان گفتند که این شکستگی ها در کمتر از نیم تا 2.5 درصد از بیمارانی که تحت عمل جراحی تعویض کامل زانو قرار گرفته اند، رخ می دهد. این شکستگی ها اغلب در عرض دو تا چهار سال پس از جراحی رخ می دهد.

شکستگی استخوان درشت نی یا کشکک بسیار نادر است. وب‌سایت پزشکی Medscape در سال 2017 گزارش داد که شکستگی‌های سوپراکوندیلار در بزرگسالان مسن‌تر شایع‌تر است.

خونریزی

خونریزی مشکل دیگری است که پس از هر نوع جراحی طبیعی است.

اگر تعویض مفصل زانو انجام داده اید و در حین جراحی خونریزی رخ می دهد، جای نگرانی نیست.

مشکل زمانی خطرناک است که خون از دست رفته به حدی باشد که فرد بیمار دوباره نیاز به تزریق خون داشته باشد.

این نوع موارد به ندرت برای جراحی مفصل زانو اتفاق می افتد، اما ممکن است به دلیل تجمع خون در زیر پوست پس از خونریزی در حین جراحی، تورم و کبودی مشاهده کنید.

این گونه اختلالات نیاز به مراقبت بیشتری دارند و در نهایت پس از بهبودی کامل این آسیب ها برطرف می شوند.

>pan

یکی از عوارض جانبی نادر جراحی زانو آسیب به اعصاب و عروق است.

به دلایل مختلف، اعصاب یا رگ های خونی نزدیک مفصل زانو ممکن است به طور تصادفی در طی جراحی زانو بریده شوند.

در صورت بروز چنین اختلالی، بیماران احتمالاً به جراحی دوم برای ترمیم و اصلاح عصب و عروق خونی نیاز خواهند داشت.

بیشتر مطالعه کنید استئونکروز یا نکروز آواسکولار چیست؟

اعصاب حساس بریده می‌شوند و ممکن است باعث از بین رفتن حس شود.

به همین دلیل است که برای بیماران مهم است که بهترین متخصصان و جراحان را برای انجام چنین جراحی حساس و مهمی انتخاب کنند تا این جراحی با دقت و حساسیت بالایی انجام شود.

واکنش های آلرژیک

واکنش‌های آلرژیک بخشی از آسیبی است که ممکن است افراد پس از جراحی مفصل زانو تجربه کنند.

معمولاً، چنین حساسیت‌هایی پس از واکنش بدن به فلزاتی مانند نیکل و کروم اتفاق می‌افتد.

این فلزات مهمترین ساختار ایمپلنت های مفصلی هستند و در صورت بروز حساسیت و واکنش های آلرژیک در بدن، انجام عمل جراحی دوم به عنوان ترمیم ضروری است.

اگر در گذشته به زیورآلات فلزی حساسیت داشته اید، حتماً قبل از عمل به پزشک خود اطلاع دهید.

با داشتن این اطلاعات، متخصصان تصمیمات بهتری برای درمان بیماران می گیرند.

> و دررفتگی

بی‌ثباتی زانو زمانی رخ می‌دهد که بافت‌های نرمی که از زانو حمایت می‌کنند آسیب ببینند یا دچار اختلال شوند.

این یک دلیل رایج برای جراحی تعویض زانو است، اما کارشناسان می‌گویند که شناسایی علل بی‌ثباتی زانو می‌تواند کمک زیادی به بهبود بی‌ثباتی زانو کند.

وقتی از بلبرینگ پلاستیکی متحرک استفاده می شود، خط و احتمال دررفتگی در زانو وجود دارد و در این زمان مجدداً نیاز به جراحی زانو است.

ناهماهنگی و شکستگی ایمپلنت<3> اجزای یک زانوی مصنوعی باید در یک راستا قرار گیرند تا به درستی کار کنند. اگر هم تراز نباشند، می توانند به سرعت فرسوده شوند یا ایمپلنت از کار بیفتد. ناهماهنگی و شکستگی ایمپلنت شامل بی ثباتی مفصل، درد و تورم است. سایر علائم شامل کاهش دامنه حرکتی زانو و گرمی اطراف مفصل است.

شل شدن یا فرسودگی مفاصل

بخش دیگری از آسیب های مفصلی بعد از تعویض مفصل زانو مربوط به شل شدن یا فرسودگی مفاصل است.

ممکن است بعد از این شیوه درمانی به مرور زمان متوجه شل شدن و عدم ثبات مفاصل شوید.

این مسئله با درد، سفتی و عدم توانایی افراد برای حرکت کردن و راه رفتن همراه است.

همچنین فرسودگی مفاصل باعث می شود تا این عضو مهم از کار افتاده و علاوه بر درد زیاد مفصل عملکرد درستی نخواهد داشت و عملاً راه رفتن برای افراد سخت و دردآور می شود.

صدای کلیک زانو

از آنجایی که مفاصل مصنوعی از فلز و پلاستیک ساخته شده اند، شنیدن صدای کلیک، ترکیدن یا کوبیدن زمانی که زانوی خود را به جلو و عقب خم می کنید، غیر معمول نیست.

به طور کلی صداهای بدون درد معمولا مشکلی ایجاد نمی کنند.

برخی از علل بالقوه کلیک زانو عبارتند از:

• التهاب در بافت همبند
• طراحی ایمپلنت
• شکستگی ایمپلنت
• حرکت بافت نرم روی ایمپلنت

در صورتی که این صداها با درد یا تورم زانو همراه باشد، باید به جراح خود مراجعه کنید.

سفت شدن مفصل زانو

سفت شدن مفصل زانو یکی دیگر از عوارض مهم این جراحی است.

اگر چنین اتفاقی رخ دهد، راهکارهای مختلفی برای رفع آن وجود دارد که متخصصان می توانند با فیزیوتراپی این عارضه را مدیریت کرده تا در نهایت رفع شود.

به طور کلی سفتی مفصل زانو بعد از انجام این جراحی کاملاً شایع است.

ممکن است افراد با محدودیت های حرکتی و کاهش انعطاف پذیری مفصل مواجه شوند.

چنین مسئله ای باعث می شود تا انجام فعالیت های روزمره برای افراد بسیار سخت شده و احتمالاً خم کردن زانو هنگام پیاده روی، پایین و بالا رفتن از پله و نشستن و برخاستن برای افراد سخت می شود.

مهمترین عواملی که باعث سفتی مفصل زانو بعد از جراحی می شود، احتمالاً مربوط به مشکلات و بیماری هایی است که از قبل وجود دارد.

ابتلا به دیابت، بیماری های ریوی و افسردگی خطر سفتی مفصل زانو را بعد از جراحی افزایش می دهد.

اگر در طی دوره درمان اقدامات موثر برای کنترل درد انجام نشود و فیزیوتراپی بعد از جراحی را به طور مرتب انجام ندهید، ممکن است به مرور زمان متوجه سفتی مفصل زانو شوید.

هر کدام از این عوارض می توانند محدودیت های زیادی را به همراه آورند و نتیجه جراحی را تحت تاثیر قرار دهند.

مطالعه بیشتر  چه کسانی نیاز به تعویض مفصل زانو دارند؟

با این مهم است که به دنبال راهکارهای موثر برای پیشگیری از چنین عوارضی باشید و در این مورد متخصصان راهنمایی های لازم را به بیماران خود ارائه می دهند.

عوارض جانبی بیهوشی

در حین جراحی عمل تعویض مفصل زانو بیهوشی عمومی یا موضعی را برای کمک به شما در حین عمل صورت می گیرد.

عوارض مربوط به بیهوشی نادر می باشد، اما بیمارانی که به داروهای بیهوشی حساسیت دارند یا از دخانیات، الکل یا داروهای مخدر استفاده می‌کنند، احتمال بیشتری دارد که مشکلاتی را تجربه کنند.

بیهوشی مورد استفاده در حین جراحی معمولا بی خطر است، اما می تواند عوارض جانبی ایجاد کند. برخی از عوارض بیهوشی عبارتند از:

• حالت تهوع و سرگیجه
• گلودرد
• خواب آلودگی
• ضعف عضلانی
• مشکلات تنفسی
• تنفس سخت
• درد و ناراحتی
• لرزیدن

پیشگیری از عوارض تعویض مفصل زانو

از مهم ترین راه های پیشگیری از عوارض پس از تعویض مفصل زانو می توان به موارد زیر اشاره کرد:

پیشگیری از عفونت

پانسمان را تمیز و خشک نگه دارید.

جهت جلوگیری از عفونت، داروها و آنتی بیوتیک ها را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید.

قبل از لمس زخم یا پانسمان، دستان خود را کاملاً بشویید.

قرمزی، ترشح چرک، افزایش درد و تب ممکن است نشانه عفونت باشد.

جلوگیری از لخته شدن خون

مصرف داروهای رقیق‌کننده خون (در صورت تجویز پزشک).

تحرک زودهنگام: حتی روز بعد از جراحی، بهتر است با کمک فیزیوتراپیست کمی راه بروید.

پوشیدن جوراب واریس (فشاری) برای بهبود گردش خون.

حرکات مچ پا و انگشتان پا در حالت نشسته یا درازکش برای جلوگیری از رکود خون.

مراقبت از زانو و جلوگیری از آسیب مجدد

پرهیز از فشار زیاد روی زانو: از زانو زدن، چمباتمه زدن یا دویدن خودداری کنید.

استفاده از عصا یا واکر در مراحل اولیه برای کاهش فشار روی زانو موثر می باشد.

انجام تمرینات فیزیوتراپی برای تقویت عضلات اطراف مفصل کمک می کند.

کفش‌های دارای کفی نرم و بدون پاشنه تیز انتخاب کنید.

جلوگیری از سفتی و خشکی مفصل

حرکات کششی و ورزشی سبک برای افزایش دامنه حرکتی زانو انجام دهید.

استفاده از دوچرخه ثابت پس از مشورت با پزشک.

سعی کنید هر یک ساعت یک‌بار بلند شوید و کمی راه بروید و از نشستن طولانی مدت جلوگیری کنید.

کنترل درد و التهاب

استفاده از کمپرس یخ در هفته‌های اول برای کاهش ورم و درد.

مصرف مسکن‌ها طبق تجویز پزشک و پرهیز از مصرف خودسرانه دارو.

تمرینات تقویتی عضلات اطراف زانو برای پشتیبانی بهتر از مفصل جدید.

کنترل وزن و تغذیه مناسب

کاهش وزن اضافه: وزن زیاد باعث فشار بیشتر روی مفصل جدید می‌شود.

مصرف مواد غذایی غنی از پروتئین و کلسیم برای ترمیم سریع‌تر بافت‌ها.

نوشیدن آب کافی برای بهبود جریان خون و کاهش التهاب.

مراجعه منظم به پزشک

پیگیری ویزیت‌های دوره‌ای برای بررسی عملکرد مفصل.

اگر زانو تورم، درد شدید یا محدودیت حرکتی غیرعادی پیدا کرد، سریعاً به پزشک اطلاع دهید.

سوالات متداول

در این بخش به سوالاتی که ممکنی است برای شما پیش بی آید پاسخ دادیم:

آیا جراحی تعویض مفصل زانو خطرناک است؟

خطر عوارض جدی کمتر از ۳٪ است، در حالی که موفقیت عمل در بیش از ۸۵٪ بیماران مشاهده می‌شود.

جراحی تعویض مفصل زانو جراحی خطرناکی نمی باشد، گاهی اوقات عوارضی را در پی دارد که درصد این عوارض کم می باشد.

برای از بین بردن این درصد پایین توصیه می شود، دوران نقاهت پس از جراحی را بسیار جدی بگیرید.

برای چند ماه پس از جراحی، باید داروهای خود را به طور منظم مصرف کنید، در جلسات فیزیوتراپی شرکت کنید و برای بررسی وضعیت زانوی جدید خود به پزشک مراجعه کنید.

نقش جراح ارتوپد و تجربه او در عمل تعویض مفصل زانو بسیار مهم می باشد.

آیا جراحی تعویض مفصل زانو باعث ناتوانی موقت می‌شود؟

 بله، در مدت ابتدایی پس از جراحی، افراد ممکن است با ناتوانی موقت مواجه شوند. این ناتوانی با گذشت زمان بهبود می یابد.

آیا عوارض جانبی جراحی تعویض مفصل زانو دائمی است؟

برخی از عوارض ممکن است دائمی باقی بمانند، اما بیشتر آنها با گذشت زمان کاهش می‌یابند و با مراقبت‌های اولیه بعد از جراحی کنترل می‌شوند.

آیا خونریزی مفصلی یک عارضه شایع پس از عمل جراحی است؟

بله، خونریزی از مفصل پس از جراحی طبیعی است و این خونریزی معمولاً خود به خود متوقف می شود و نیازی به درمان اضافی نیست.

در صورت لزوم، بهتر است به زانوها و بدن خود استراحت کافی بدهید. با استفاده از بالش و کمپرس یخ درد و التهاب را کاهش دهید.

از وسایل ایمنی مانند عصا یا وسایل پشتیبانی می‌توان برای توزیع یکنواخت وزن بدن و عدم اعمال فشار اضافی بر زانو استفاده کرد.

پس از جراحی، فیزیوتراپی باید بخشی از برنامه درمانی افراد باشد.

زیرا در تمرینات فیزیوتراپی، عضلات تقویت می‌شوند، دامنه حرکت و تعادل افزایش می‌یابد و التهاب کاهش می‌یابد.