جراحی غدد لنفاوی گردن و نقاط حیاتی در آن

آنچه در این مقاله می خواند:

جراحی غدد لنفاوی گردن چیست؟
دلایل انجام جراحی غدد لنفاوی گردن
انواع جراحی غدد لنفاوی
نحوه انجام جراحی غدد لنفاوی
لزوم حفظ عصب صوتی و غدد پاراتیروئید حین برداشتن غدد لنفاوی
نقاهت بعد از جراحی غدد لنفاوی گردن
آمادگی‌های قبل از جراحی غدد لنفاوی
مراقبت های بعد از جراحی غدد لنفاوی
جراحی غدد لنفاوی گردن چیست؟
جراحی غدد لنفاوی گردن که با نام‌های دیسکیون گردن (Dissection گردن) یا لنفاکتومی گردنی (Cervical Lymphadenectomy) نیز می‌شود، یک عمل جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی از ناحیه گردن است. غدد لنفاوی قسمت های مهمی از سیستم لنفاوی بدن هستند که وظیفه تصفیه مایع لنفاوی و حذف سلول های آسیب دیده و سرطانی را بر عهده دارند. این جراحی عمدتاً برای بررسی شواهدی از گسترش سرطان به غدد لنفاوی انجام می شود. زیرا مایع لنفاوی می تواند سلول های سرطانی را از محل اولیه تومور به این غدد منتقل کند. در مراحل پیشرفته تر، این غدد بزرگ شده و ممکن است به صورت توده ای در گردن قابل لمس باشند. به طور کلی هدف از این جراحی تشخیص مرحله سرطان و در صورت لزوم برداشتن غدد لنفاوی درگیر برای درمان است. اگر این جراحی توسط بهترین جراح تیروئید انجام شود، احتمال آسیب به عصب صوتی بسیار کاهش می یابد.

جراحی برش گردن به دلایل زیر انجام می شود:
- بررسی سرطان: برای تعیین اینکه آیا سلول های سرطانی به غدد لنفاوی گردن گسترش یافته اند یا خیر.
- برداشتن غدد لنفاوی درگیر: برای برداشتن غدد لنفاوی که ممکن است حاوی سلول‌های سرطانی باشند.
- جلوگیری از گسترش سرطان: برای برداشتن غدد لنفاوی زمانی که احتمال انتشار سرطان به آنها زیاد است.
- کاهش احتمال بازگشت سرطان (عود): برای کاهش احتمال بازگشت سرطان در آینده.
- حذف بقایای سرطان: برای حذف سرطان هایی که پس از پرتودرمانی یا شیمی درمانی در غدد لنفاوی باقی مانده اند.
- برنامه ریزی برای درمان های بعدی: برای کمک به پزشکان در تصمیم گیری و برنامه ریزی برای مراحل بعدی درمان.
جراحی تشریح گردن برای افرادی انجام می شود که سرطان غدد لنفاوی گردن آنها تشخیص داده شده است یا مشکوک به گسترش آن هستند. شایع ترین انواع سرطان که ممکن است به غدد لنفاوی گردن گسترش یابد عبارتند از:
- کارسینوم سلول سنگفرشی سر و گردن
- سرطان پوست، از جمله ملانوم
- سرطان تیروئید
- سرطان غدد بزاقی
تعیین اینکه آیا به جراحی غدد لنفاوی نیاز دارید یا نه، یک فرآیند چند مرحله‌ای است که با معاینه بالینی شروع می‌شود و به بررسی‌های تخصصی منتهی می‌شود.
- ابتدا، پزشک سوابق پزشکی شما را بررسی می‌کند و یک معاینه فیزیکی برای ارزیابی وضعیت، اندازه و بافت غدد لنفاوی گردن انجام می‌دهد.
- اگر غدد غیر طبیعی به نظر می رسند (مثلاً متورم، سفت یا دردناک)، مرحله بعدی تصویربرداری است. روش هایی مانند سونوگرافی، سی تی اسکن یا MRI برای به دست آوردن نمای دقیق تری از غدد لنفاوی و بافت های اطراف استفاده می شود.
- اگر نتایج تصویربرداری نتواند به طور قطعی وضعیت غدد را تعیین کند، پزشک بیوپسی را تجویز می کند. در این روش قسمت کوچکی از بافت غدد لنفاوی برداشته شده و برای بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه فرستاده می شود. این دقیق ترین راه برای تایید وجود سلول های سرطانی یا علت عفونت است.
- در نهایت، اگر نتایج بیوپسی وجود سرطان را تأیید کرد یا نشان داد که احتمال گسترش آن به غدد لنفاوی بسیار زیاد است، جراحی به عنوان یکی از گزینه های اصلی درمانی یا به عنوان بخشی از فرآیند تشخیص وسعت سرطان (تعیین مرحله سرطان) و کمک به انتخاب روش درمانی دقیق پیشنهاد می شود.
انواع جراحی غدد لنفاوی

میزان بافت و تعداد غدد لنفاوی برداشته شده به میزان گسترش سرطان بستگی دارد. سه نوع اصلی جراحی تشریح گردن وجود دارد:

تشریح رادیکال گردن:

در این نوع جراحی غدد لنفاوی، تمام بافت های یک طرف گردن (از استخوان فک تا استخوان ترقوه) برداشته می شود. ماهیچه ها، اعصاب، غدد بزاقی و رگ های خونی اصلی نیز در این ناحیه برداشته می شوند.

تشریح رادیکالبازبینی شدهگردن:

این روش رایج ترین نوع تشریح گردن است. در این جراحی تمام غدد لنفاوی برداشته می شود. اما بافت کمتری نسبت به دیسکسیون رادیکال برداشته می شود. این روش همچنین ممکن است به اعصاب گردن و گاهی اوقات عروق خونی و ماهیچه ها آسیب برساند.

کالبد شکافی انتخابی گردن:

اگر سرطان بیش از حد گسترش نیافته باشد، گره های لنفاوی کمتری برداشته می شوند. در این نوع جراحی، عضلات، اعصاب و عروق خونی گردن نیز ممکن است حفظ شوند.

نحوه انجام عمل جراحی غدد لنفاویاین عمل در بیمارستان و با بیهوشی عمومی انجام می شود و در حین جراحی دردی احساس نخواهید کرد. جراحی غدد لنفاوی را می توان به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام داد. اینکه جراح از کدام روش استفاده می کند به نوع عمل و وضعیت عمومی شما بستگی دارد. در جراحی باز، جراح با ایجاد یک برش، ناحیه مورد نظر را باز می کند. اما در جراحی لاپاراسکوپی، جراح از چندین برش کوچک استفاده می کند. یک دوربین از طریق یکی از برش ها و ابزار جراحی از طریق برش های دیگر وارد می شود.
جراح غدد لنفاوی مورد نظر و گاهی برخی از بافت های اطراف را برمی دارد. این نمونه‌ها سپس به آزمایشگاه فرستاده می‌شوند تا از نظر سلول‌های سرطانی بررسی و آنالیز شوند. قبل از بستن محل جراحی، یک لوله متصل به یک کیسه (به نام درن) داخل زخم قرار داده می شود. این تخلیه به جلوگیری از تجمع مایع در بافت ها کمک می کند و تا چند روز پس از عمل در محل باقی می ماند.

مورد نیاز حفظ عصب صوتی و غدد پاراتیروئید در حین برداشتن غدد لنفاوی class="ez-toc-section-end">

به گفته دکتر سید احمد فنایی حفظ سلامت عصب حنجره راجعه (RLN) و غدد پاراتیروئید در حین برداشتن غدد لنفاوی مرکزی (لنفادنکتومی مرکزی) بسیار ضروری است. جراح باید مسیر دقیق عصب حنجره عود کننده در ناحیه جراحی را با دقت دنبال و شناسایی کند و آن را به طور کامل از غدد لنفاوی و بافت‌های مرکزی جدا کند.

در بسیاری از موارد، عصب ممکن است در اعماق غدد لنفاوی پنهان باشد. بنابراین، اگر عصب به طور دقیق شناسایی نشود و مستقیماً در معرض قرار نگیرد، این احتمال وجود دارد که در حین برداشتن بافت به طور ناخواسته آسیب ببیند، کشیده شود یا حتی بریده شود. هیچ گره لنفاوی نباید بدون تایید محل دقیق عصب از ناحیه خود برداشته شود.

همچنین برای تضمین عملکرد صحیح و جلوگیری از صدمات پنهان، لازم است هم عصب حنجره راجعه (در قسمت های پروگزیمال و دیستال) و هم عصب واگ در پایان عمل با استفاده از نورومتر ارزیابی شود تا از صحت عملکرد آنها اطمینان حاصل شود.

عضو جراحی مجدد

مدت بهبودی پس از جراحی غدد لنفاوی از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به عواملی مانند وسعت عمل، تعداد گره های برداشته شده و وضعیت سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. به طور کلی، بهبود اولیه در عرض 2 تا 4 هفته پس از جراحی حاصل می شود.

در این دوره، احساس درد، تورم و سفتی در ناحیه گردن طبیعی است. این علائم با استفاده منظم از مسکن ها و رعایت دقیق دستورات پزشک به تدریج کاهش می یابد. در برخی موارد، زمانی که جراحی با درمان‌های تکمیلی مانند شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی ترکیب می‌شود، روند بهبودی کامل ممکن است چندین ماه طول بکشد.
- اطلاعات پزشکی خود را به طور کامل با پزشک خود به اشتراک بگذارید.
- اگر باردار هستید یا فکر می کنید ممکن است باردار باشید، حتماً این موضوع را با جراح خود در میان بگذارید.
- اسم تمام داروهایی را که مصرف می‌کنید (از جمله داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی) به پزشک خود بگویید.
- 5 تا 7 روز قبل از جراحی (طبق توصیه پزشک)، مصرف داروهای رقیق کننده خون مانند آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن، وارفارین و کلوپیدوگرل را قطع کنید.
- در مورد مصرف داروهای مجاز در روز جراحی از پزشک خود سوال کنید.
- از نیمه شب قبل از عمل از خوردن و نوشیدن هرگونه غذا یا مایعات خودداری کنید.
- داروهایی را که پزشک اجازه داده است با مقدار کمی آب بنوشید.
- پس از عمل جراحی، برای به هوش آمدن مجدد به اتاق ریکاوری منتقل خواهید شد.
- سر تخت شما با زاویه کمی نگه داشته شده است.
- یک لوله (آنژیوست) برای دریافت مایعات و تغذیه در رگ شما قرار می گیرد.
- شما ممکن است نتوانید در 24 ساعت اول چیزی بخورید یا بنوشید.
- مسکن و آنتی بیوتیک به شما تزریق خواهد شد.
- یک لوله تخلیه از گردن شما برای تخلیه مایعات برداشته می شود.
- در همان روز جراحی، پرستاران به شما کمک می‌کنند از رختخواب خارج شوید و کمی حرکت کنید.
- می‌توانید فیزیوتراپی را بلافاصله یا پس از ترخیص از بیمارستان شروع کنید.
ترخیص و پیگیری:
- بیشتر بیماران پس از 2-3 روز از بیمارستان مرخص می شوند.
- باید 7 تا 10 روز پس از جراحی برای معاینه بعدی به جراح خود مراجعه کنید.
توجه به نکات مراقبتی صحیح در طول دوره نقاهت پس از جراحی نقش اساسی در تسریع روند بهبودی و جلوگیری از عوارض احتمالی دارد.

مراقبت از زخم:
- در صورت استفاده از چسب بخیه، ناحیه جراحی را تمیز و خشک نگه دارید. چسب را دست نزنید و بگذارید بعد از چند روز خودش جدا شود.
- اگر بخیه دارید، پماد آنتی بیوتیک (مانند باسیتراسین) و وازلین را دو بار در روز روی بخیه ها بمالید تا زمانی که بخیه ها برداشته شوند.
مراقبت از درن:
- درین لوله کوچکی است که در گردن شما قرار می گیرد تا مایع اضافی را تخلیه کند. پرستاران در بیمارستان از آن مراقبت می کنند.
- اگر با درن تخلیه می شوید باید روزی سه بار آن را خالی کنید و مقدار مایع را اندازه بگیرید. پرستاران به شما یاد خواهند داد که چگونه این کار را انجام دهید.
- وقتی مقدار مایع تخلیه شده در عرض 24 ساعت به حد معینی رسید (معمولاً کمتر از 25 سی سی)، باید با پزشک خود تماس بگیرید تا آن را خارج کند.
تغذیه و بلع:
- بعد از جراحی، ممکن است به دلیل تورم و سفتی گردن، بلع دشوار باشد که طبیعی است.
- ابتدا با مایعات شفاف شروع کنید و به تدریج به غذاهای جامد برسید.
- برای برخی افراد، کج کردن چانه به سمت قفسه سینه هنگام قورت دادن یا خوردن غذاهای غلیظ مانند سس سیب مفید است.
- به علائم ورود غذا یا مایعات به دستگاه تنفسی (مانند سرفه شدید هنگام بلع) توجه کنید. زیرا این وضعیت می تواند منجر به مشکلات جدی مانند پنومونی آسپیراسیون شود.
فعالیت بدنی و استراحت:
- در هفته‌های اول پس از جراحی، از بلند کردن اجسام سنگین و انجام فعالیت‌های پرفشار که به گردن فشار وارد می‌کنند، خودداری کنید.
- پیاده روی های سبک و کوتاه را به صورت روزانه شروع کنید. این به بهبود جریان خون و جلوگیری از لخته شدن خون کمک می کند. اما خودتان را خسته نکنید.
- پزشک شما ممکن است تمرینات فیزیوتراپی را برای بازگرداندن انعطاف پذیری و دامنه حرکتی طبیعی گردن و شانه شما تجویز کند.
نحوه خوابیدن:
- هنگام خواب، سر خود را کمی بالاتر از بدن قرار دهید. برای این کار از چند بالش استفاده کنید. این وضعیت به کاهش تورم در ناحیه جراحی کمک می کند.
- سعی کنید به پهلوی جراحی نخوابید تا از هرگونه فشاری به محل زخم جلوگیری کنید.
مدیریت درد:
- مسکن های تجویز شده توسط پزشک را به طور منظم و در زمان های مشخص مصرف کنید. حتی اگر درد زیادی احساس نکنید. این به کنترل درد و جلوگیری از شدید شدن آن کمک می کند.
- اگر درد شما با دارو کاهش پیدا نکرد یا شدیدتر شد، حتما به پزشک خود اطلاع دهید.
جراحی

انتخاب جراح متخصص و با تجربه نقش اساسی در موفقیت جراحی و به حداقل رساندن خطرات احتمالی دارد. یک جراح ماهر و آموزش دیده با تسلط بر آناتومی پیچیده گردن و استفاده از تجهیزات پیشرفته، عمل را با دقت بیشتری انجام می دهد و از آسیب به اعصاب، رگ های خونی و سایر بافت های حیاتی مجاور جلوگیری می کند.

دکتر سید احمد فنایی جراح تیروئید و پاراتیروئید جراحی برداشتن غدد لنفاوی گردن را با به روزترین تجهیزات مانند نورومتر، هارمونی و ... انجام می دهد که این دستگاه ها در کنار مهارت جراح از آسیب به اعصاب صوتی و حنجره جلوگیری کرده و عوارض جراحی را به حداقل می رساند>
در صورت مشاهده هر یک از عوارض جانبی زیر، حتما با پزشک خود تماس بگیرید:
- علائم مربوط به عفونت زخم مانند درد، قرمزی، ترشحات چرکی یا تب
- آسیب عصبی که می‌تواند منجر به بی‌حسی، ضعف یا تغییر در حرکات شانه شود.
- آسیب به عروق یا اندام های مجاور
- لخته شدن خون
- درد غیر قابل تحمل و سفتی شدید
- کبودی
- تجمع مایع (سروما) در زیر پوست گردن
- تورم ناشی از تجمع مایع لنفاوی (ادم لنفاوی) در بافت‌های نرم
- تغییر شکل گردن
پایان

جراحی غدد لنفاوی گردن یک عمل حساس و تخصصی است که به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع برای مقابله با سرطان استفاده می شود. این جراحی که انواع مختلفی دارد با هدف برداشتن غدد لنفاوی درگیر و جلوگیری از گسترش بیماری انجام می شود. انتخاب جراح ماهر و با تجربه و رعایت دقیق نکات مراقبتی قبل و بعد از عمل نقش اساسی در موفقیت درمان و دستیابی به بهترین نتیجه ممکن دارد.

datetime="2025-10-10T14:00:28+00:00">18-07-1404