یبوست در بارداری یک شکایت شایع گوارشی در دوران بارداری است که با حرکات نادر روده، دفع مشکل مدفوع یا احساس تخلیه ناقص مشخص می شود. یبوست می تواند به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی زن باردار تأثیر بگذارد و باعث ناراحتی و اضطراب شود.

عوامل متعددی در ایجاد یبوست در دوران بارداری نقش دارند:

تغییرات هورمونی: افزایش سطح پروژسترون در دوران بارداری باعث شل شدن عضلات صاف در سراسر بدن از جمله دستگاه گوارش می شود. این آرامش حرکت روده را کند می کند و منجر به انتقال آهسته تر غذا از طریق روده و افزایش جذب آب از مدفوع می شود و دفع آن را سخت تر و دشوارتر می کند.

فشار مکانیکی: همانطور که رحم منبسط می‌شود، روی روده‌ها فشار وارد می‌کند که می‌تواند مانع از عبور مدفوع شود و به یبوست کمک کند.

مکمل های آهن: برای زنان باردار اغلب مکمل های آهن برای پیشگیری یا درمان کم خونی تجویز می شود. این مکمل ها می توانند با تأثیر بر تحرک دستگاه گوارش و قوام مدفوع، عوارض جانبی گوارشی از جمله یبوست ایجاد کنند.

تغییرات رژیم غذایی: تغییر در رژیم غذایی در دوران بارداری، مانند افزایش مصرف غذاهای کم فیبر یا کاهش مصرف مایعات به دلیل حالت تهوع، می تواند منجر به یبوست شود.

کاهش فعالیت بدنی: کاهش فعالیت بدنی به دلیل خستگی یا ناراحتی بدنی در دوران بارداری می تواند به یبوست کمک کند، زیرا فعالیت بدنی به تحریک حرکت روده کمک می کند.

بیشتر بخوانید : درمان یبوست با فیزیوتراپی

علائم یبوست در بارداری

• اجابت مزاج نادر (کمتر از سه بار در هفته)
• مشکل یا زور زدن در هنگام دفع مدفوع
• مدفوع سفت یا توده ای
• احساس تخلیه ناقص روده
• نفخ یا ناراحتی شکم

روشهای درمان یبوست در بارداری

مدیریت یبوست در دوران بارداری شامل ترکیبی از اصلاح سبک زندگی، تغییرات رژیم غذایی و گاهی مداخلات پزشکی است. بسیار مهم است که با دقت به درمان نزدیک شوید تا از آسیب به مادر و جنین در حال رشد جلوگیری شود.

اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی

افزایش مصرف فیبر: مصرف یک رژیم غذایی با فیبر بالا می تواند به مدیریت یبوست کمک کند. غذاهای غنی از فیبر عبارتند از میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات. فیبر به مدفوع حجیم می‌کند و به عبور راحت‌تر آن از روده کمک می‌کند.

هیدراتاسیون کافی: نوشیدن مایعات زیاد، به ویژه آب، ضروری است. هیدراتاسیون کافی به نرم شدن مدفوع کمک می کند و باعث حرکات منظم روده می شود.

فعالیت بدنی منظم: انجام فعالیت بدنی منظم و متوسط، مانند پیاده روی یا یوگای قبل از تولد، می تواند به تحریک حرکت روده و کاهش یبوست کمک کند.

عادات منظم روده: ایجاد عادات منظم روده و پاسخ سریع به میل به دفع مدفوع می تواند به مدیریت یبوست کمک کند. نادیده گرفتن این میل می تواند منجر به سفت شدن مدفوع و افزایش مشکل در حرکات روده شود.

مداخلات پزشکی

هنگامی که اصلاح سبک زندگی و رژیم غذایی کافی نباشد، ممکن است مداخلات پزشکی لازم باشد:

نرم‌کننده‌های مدفوع: نرم‌کننده‌های مدفوع، مانند سدیم دوکوزات، می‌توانند با افزایش محتوای آب مدفوع به آسان‌تر شدن دفع مدفوع کمک کنند. اینها معمولاً در دوران بارداری بی خطر در نظر گرفته می شوند، اما باید تحت نظارت پزشکی استفاده شوند.

ملین های حجیم ساز: پوسته پسیلیوم یا متیل سلولز می تواند برای افزایش حجم مدفوع و بهبود حرکات روده استفاده شود. اینها همچنین برای استفاده در دوران بارداری بی خطر هستند.

ملین های اسمزی: از لاکتولوز یا پلی اتیلن گلیکول می توان برای کشیدن آب به داخل روده استفاده کرد، مدفوع را نرم کرده و دفع آن را آسان می کند. اینها باید با احتیاط و تحت نظر پزشک استفاده شوند.

اجتناب از ملین های محرک: ملین های محرک مانند بیزاکودیل یا سنا معمولاً در دوران بارداری توصیه نمی شوند زیرا می توانند باعث انقباضات رحمی شوند و ممکن است خطراتی برای بارداری ایجاد کنند.

فیزیوتراپی کف لگن

فیزیوتراپی کف لگن (PFP) شاخه‌ای تخصصی از فیزیوتراپی است که بر عضلات، رباط‌ها و بافت‌های همبند که از اندام‌های لگن حمایت می‌کنند، متمرکز است. PFP می تواند نقش مهمی در مدیریت یبوست در دوران بارداری با رسیدگی به اختلال عملکرد عضلات کف لگن، بهبود عادات روده و ارائه تمرینات هدفمند برای تقویت حرکات روده ایفا کند.

کف لگن گروهی از ماهیچه ها و بافت های همبند است که در قسمت پایین لگن قرار دارند. از مثانه، رحم و رکتوم حمایت می کند و نقش مهمی در کنترل ادرار و مدفوع، عملکرد جنسی و ثبات اندام های لگنی و شکمی دارد. در دوران بارداری، به دلیل افزایش وزن رحم، تغییرات هورمونی و تغییرات فیزیکی مرتبط با زایمان، کف لگن تحت فشار قابل توجهی قرار می گیرد. این تغییرات می تواند منجر به اختلال عملکرد کف لگن شود و به یبوست کمک کند.

رویکردهای درمانی در فیزیوتراپی کف لگن

تمرین عضلات کف لگن (PFMT): PFMT شامل تمریناتی برای تقویت و بهبود هماهنگی عضلات کف لگن است. این می تواند با افزایش حمایت و کنترل رکتوم به بهبود حرکات روده کمک کند. تکنیک ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تمرینات کگل: انقباض و شل کردن عضلات کف لگن برای بهبود قدرت و استقامت.
• تکنیک های آرامش: یادگیری شل کردن عضلات کف لگن، که برای اجابت مزاج موثر بسیار مهم است.
• بیوفیدبک درمانی: بیوفیدبک به بیماران کمک می کند تا آگاهی و کنترل عضلات کف لگن خود را بدست آورند. این شامل استفاده از حسگرها و بازخورد دیداری یا شنیداری برای هدایت انقباضات و آرامش عضلات است. این می تواند به ویژه در آموزش به بیماران کمک کند که چگونه عضلات خود را در طول حرکات روده هماهنگ کنند.
• درمان دستی: تکنیک‌های دستی، مانند ماساژ داخلی و خارجی، می‌توانند به کاهش تنش و بهبود تحرک در عضلات کف لگن و بافت‌های اطراف کمک کنند. این می تواند ناراحتی را کاهش دهد و عملکرد روده را بهبود بخشد.

آموزش و اصلاح رفتار: آموزش در مورد عادات مناسب روده، وضعیت بدنی و تکنیک های حرکات روده ضروری است. این ممکن است شامل مشاوره در موارد زیر باشد:

• وضعیت مطلوب دفع مدفوع: تشویق به حالت چمباتمه زدن یا استفاده از مدفوع برای بالا بردن پاها در حین اجابت مزاج برای تراز کردن راست روده و تسهیل عبور مدفوع.
• تکنیک های تنفس: آموزش تنفس دیافراگمی برای شل کردن عضلات شکم و کف لگن در حین اجابت مزاج.
• تمرین عضلات مرکزی و شکم: تقویت عضلات مرکزی و شکم می تواند از کف لگن حمایت کرده و عملکرد کلی روده را بهبود بخشد. ورزش هایی که هماهنگی و ثبات را در ناحیه شکم و لگن افزایش می دهند می توانند مفید باشند.