بعد از عمل زخم معده چه بخوریم؟
Dr. Mohammad Reza Abdul Hosseini
تهرانEndoscopic Surgery Fellowship (Laparoscopy)
بعد از انجام عمل ترمیم زخم معده، رعایت رژیم غذایی اصولی یکی از مهمترین بخشهای فرآیند درمان است. در این دوران، بافت معده هنوز در حال ترمیم است و هر نوع غذای نادرست میتواند خطر التهاب، تحریک اسیدی، خونریزی و طولانیتر شدن دوره نقاهت را افزایش دهد. این راهنما به صورت مرحلهای و علمی تنظیم شده است تا بدانید دقیقا در روزها و هفتههای بعد از عمل معده برای زخم معده چه باید بخورید و از چه خوراکیهایی باید پرهیز کنید. هدف این برنامه، کمک به ترمیم سریع بافت معده و کاهش علائمی مانند درد، تهوع، سوزش و رفلاکس است.
توجه: این توصیهها به صورت عمومی ارائه شده و جایگزین دستور پزشک معالج نیستند. در صورت وجود بیماری زمینهای، حساسیت غذایی یا علائم شدید حتماً با پزشک مشورت کنید.
دسترسی سریع
چرا رژیم غذایی بعد از عمل زخم معده ضروری است؟
رعایت تغذیه مناسب در این زمان به دلایل زیر اهمیت دارد:
-
جلوگیری از تحریک و آسیب به محل جراحی
-
کاهش اسید معده و التهاب
-
کمک به ترمیم بافت و پیشگیری از عود زخم
-
کاهش احتمال تهوع، رفلاکس، نفخ و درد
-
حفظ انرژی و تقویت سیستم ایمنی بدن
غذاهای مناسب، مانند سپر حفاظتی عمل میکنند و به معده کمک میکنند بدون فشار اضافی بهبود پیدا کند.
تغییرات عملکرد معده بعد از جراحی
بعد از عمل، معده دورهای از حساسیت و کاهش ظرفیت تحمل دارد. موارد زیر طبیعی هستند:
-
تحریکپذیری بیشتر مخاط معده
-
عدم تحمل غذاهای سنگین، چرب یا اسیدی
-
نیاز به وعدههای کوچک و مکرر
-
احتمال تهوع یا نفخ در روزهای اول
این وضعیت موقتی است و با رعایت رژیم مرحلهای به مرور بهتر میشود.
برنامه غذایی مرحلهبهمرحله بعد از عمل ترمیم زخم معده
مرحله اول: مایعات شفاف (روز ۱ تا ۲)
هدف: جلوگیری از فشار به معده و تأمین آب بدن بدون تحریک
مواد غذایی مجاز
-
آب
-
آب سیب صاف و رقیقشده
-
آب گوشت یا مرغ شفاف (بدون چربی و ادویه)
-
ژله بدون شکر
-
چای کمرنگ بدون قند
نکات مهم
-
جرعهجرعه بنوشید، نه مقدار زیاد یکباره
-
نوشیدنی باید ولرم باشد، نه داغ و نه سرد
-
نوشیدنیهای گازدار و اسیدی کاملاً ممنوع
مرحله دوم: مایعات کامل و نرم (روز ۲ تا ۵)
هدف: تغذیه رسانی تدریجی و جلوگیری از تهوع و فشار به بخیهها**
مواد غذایی مجاز
-
شیر کمچرب ولرم
-
سوپ رقیق و صافشده (بدون ادویه و چربی)
-
فرنی بسیار رقیق (با شیر کمچرب)
-
حریره جو رقیق
-
اسموتی ساده با موز نرم (بدون شکر اضافه)
نکات مهم
-
وعدههای کوچک اما متعدد
-
قاشقهای آرام و آهسته
-
از قهوه، شکر زیاد و نوشیدنیهای انرژیزا پرهیز کنید.
مرحله سوم: غذاهای نرم و ملایم (روز ۵ تا ۱۴)
هدف: افزایش تدریجی حجم غذا بدون تحریک معده**
مواد غذایی مجاز
-
پوره سیبزمینی
-
کته نرم
-
سوپ غلیظ و کمچرب
-
تخممرغ آبپز نرم یا نیمبند
-
ماست کمچرب
-
سیب پخته، کدو پخته، هویج پخته
نکات مهم
-
غذا باید نرم و به خوبی پخته باشد
-
ادویهجات تند، پیاز خام و گوجه حذف
-
مصرف غذاهای پرفیبر و نفاخ مثل کلم، نخود و لوبیا ممنوع در این مرحله
مرحله چهارم: غذای معمولی اصلاحشده (هفته دوم به بعد)
هدف: برگشت تدریجی به رژیم عادی بدون آسیب به معده**
مواد غذایی مناسب
-
مرغ بخارپز یا کبابی ملایم (بدون پوست)
-
ماهی بخارپز
-
برنج و نان نرم
-
سبزیجات بخارپز
-
عدسی صافشده
-
سیب پخته و موز رسیده
نکات مهم
-
۵ تا ۶ وعده کوچک به جای ۳ وعده بزرگ
-
جویدن کامل غذا
-
پرهیز از نوشیدن آب همراه غذا (۳۰ دقیقه فاصله)
-
بعد غذا فوراً دراز نکشید (حداقل ۳۰ دقیقه صبر کنید)
غذاهای ممنوع بعد از عمل زخم معده
این مواد خطر التهاب، خونریزی و تأخیر در بهبود را دارند:
| گروه غذایی | موارد ممنوع |
|---|---|
| غذاهای چرب و سنگین | سرخکردنیها، فستفود، جگر، کلهپاچه |
| نوشیدنیها | نوشابه، نوشیدنی انرژیزا، قهوه غلیظ، آبلیمو، آب پرتقال |
| خوراکیهای محرک | ادویه تند، فلفل، ترشی، سیر و پیاز خام |
| مواد نفاخ | لوبیا، نخود، کلم، گلکلم، نوشیدنی گازدار |
مکملهای مفید برای بعد از عمل زخم معده
-
ویتامین C و A برای ترمیم بافت
-
زینک برای بازسازی بافتی
-
پروبیوتیک برای بهبود عملکرد گوارش
هشدارهای مهم پزشکی
اگر هر یک از این علائم را داشتید، فوراً به پزشک مراجعه کنید:
-
استفراغ مکرر
-
درد شدید و مداوم
-
خون در استفراغ یا مدفوع
-
سرگیجه و ضعف شدید
-
مشکل در بلع یا احساس گیر کردن غذا
سوالات پرتکرار درباره اینکه بعد از عمل زخم معده چه بخوریم ؟
1-چند روز بعد از عمل زخم معده میتوانم غذای معمولی بخورم؟
معمولاً از هفته دوم به بعد، اما کاملاً بستگی به وضعیت بیمار دارد.
2-بعد از عمل ترمیم زخم معده میتوانم لبنیات مصرف کنم؟
بله، لبنیات کمچرب و بدون اسید؛ در صورت ایجاد نفخ، مقدار را کاهش دهید.
3-نوشیدنی داغ بعد از عمل زخم معده خوب است؟
بهتر است ولرم باشد تا از تحریک معده جلوگیری شود.
جمعبندی
بعد از عمل ترمیم زخم معده، تغذیه اصولی یعنی کمک به بدن برای ترمیم آرام و بدون فشار. رعایت مراحل بالا و پرهیز از خوراکیهای محرک نقش کلیدی در جلوگیری از عود زخم و کوتاهتر شدن دوره نقاهت دارد.
بهبودی کامل نیاز به زمان، صبر و انتخاب غذایی درست دارد.
