اضطراب در کودکان پدیده‌های است که به شکل‌های گوناگون مثل ترس جدایی از والدین گرفته تا نگرانی‌های شدید درباره مدرسه یا روابط اجتماعی بروز می‌کند. این احساس بی قراری گاهی طبیعی است، اما زمانی که ادامه یابد یا مانع عملکرد روزانه کودک شود، نیاز به توجه جدی دارد. بنابراین شناخت به موقع علائم اضطراب و برخورد آگاهانه والدین و مربیان نقش مهمی در کمک به کودک برای بازیابی آرامش و رشد روانی سالم دارد.

چه عواملی در ایجاد اضطراب در کودکان نقش دارند؟

ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی، خانوادگی و تجربی می‌تواند باعث شکل‌گیری اضطراب در ذهن و رفتار کودک شود، بنابراین آشنایی با این عوامل به والدین کمک می‌کند تا از طریق پیشگیری و رفتار آگاهانه، از شدت اضطراب کودک خود بکاهند.

ارث

بعضی از کودکان از نظر ژنتیکی مستعد اضطراب هستند، اگر یکی از والدین یا اعضای نزدیک خانواده سابقه اضطراب یا سایر اختلالات روانی داشته باشد، احتمال بروز اضطراب در کودک افزایش می‌یابد. این کودکان حساس و واکنش پذیر هستند و قبل از تغییرات محیطی دچار تنش می شوند.

محیط خانواده و فرزندپروری

رفتار والدین تأثیر مستقیمی بر احساس امنیت یا اضطراب کودک دارد. خانواده هایی که پرتنش، کنترل کننده یا انتقادی هستند، فضای ناامنی را برای کودک ایجاد می کنند، همچنین والدین مضطرب یا محافظ بیش از حد، ناخواسته این احساس را به کودک منتقل می کنند و او را نسبت به خطرات احتمالی بیش از حد حساس می کنند.

داشتن تجارب استرس زا

تجاربی مانند طلاق والدین، مرگ یکی از عزیزان، تغییر محل سکونت یا ورود به مدرسه جدید، منبعی برای اضطراب کودک خواهد بود. توجه داشته باشید که ذهن کودک در برابر تغییرات بزرگ انعطاف کمتری دارد و اگر از حمایت عاطفی کافی برخوردار نشود، این تجربیات به صورت ترس و نگرانی در ذهن او باقی می ماند.

فشار آموزشی و اجتماعی

بسیاری از کودکان به دلیل انتظارات زیاد از خانواده یا معلم خود احساس اضطراب می کنند. در واقع ترس از شکست، مقایسه با دیگران یا ناتوانی در برقراری روابط اجتماعی می تواند منجر به اضطراب تحصیلی یا اجتماعی شود که با کاهش اعتماد به نفس و کاهش عملکرد مدرسه همراه است.

دنیای دیجیتال

دیدن تصاویر ترسناک، اخبار ناراحت کننده یا بازی های خشن کودک را مضطرب می کند. توجه داشته باشید که قرار گرفتن طولانی مدت در فضای مجازی باعث کاهش تعامل واقعی با خانواده و افزایش احساس ناامنی در کودک می شود، بنابراین مدیریت زمان استفاده از رسانه ها و انتخاب محتوای مناسب برای پیشگیری بسیار مناسب است.

وضعیت فیزیکی و سبک زندگی

کمبود خواب، تغذیه نامناسب یا عدم فعالیت بدنی می تواند تعادل روانی کودک را مختل کند و باعث اضطراب شود، همچنین بدن خسته یا گرسنه به استرس های کوچک واکنش شدیدتری نشان می دهد. بنابراین، اصلاح سبک زندگی، خواب کافی و تغذیه سالم می تواند اضطراب را کنترل کند.

علائم اضطراب در کودکان

اضطراب در کودکان به اشکال مختلف ظاهر می شود که گاهی تشخیص آن برای والدین دشوار است، برخی از این علائم جسمی و برخی دیگر در رفتار یا احساسات کودک ظاهر می شوند که مهمترین آنها عبارتند از:

• دردهای شکمی، سردرد یا تپش قلب بدون علت پزشکی شناخته شده
• بی خوابی، کابوس های مکرر یا ترس از تنها خوابیدن
• گوشه گیری، وابستگی بیش از حد به والدین یا اجتناب از موقعیت های خاص
• نگرانی مداوم در مورد آینده، مدرسه یا سلامت اعضای خانواده
• تغییر اشتها، از دست دادن انرژی یا بی میلی به بازی و انجام فعالیت های روزانه
• پرخاشگری، گریه بی دلیل یا حساسیت بیش از حد به انتقاد
• مشکل در تمرکز و افت عملکرد تحصیلی
• احساس ترس یا شرم در جمع و تمایل به تنهایی
• رفتارهای تکراری مانند جویدن ناخن یا لرزش پا هنگام اضطراب
• شکایت های مکرر از ناراحتی جسمی در هنگام استرس یا جدایی از والدین

بیشتر بخوانید: علت گاز گرفتن کودکان

در چه سنی بیشترین اضطراب کودکان وجود دارد؟

اضطراب در هر سنی از دوران کودکی رخ می دهد، اما شدت و نوع آن بسته به مرحله رشد کودک متفاوت است. در واقع، هر گروه سنی چالش ها و نگرانی های خاص خود را دارد که باعث اضطراب می شود، بنابراین آگاهی از آن به والدین کمک زیادی می کند.

زیر 3 سال

در این سن، اضطراب بیشتر به صورت اضطراب جدایی ظاهر می شود، کودک در هنگام ترک والدین به خصوص مادر می ترسد و گریه می کند، اما باید به این نکته اشاره کرد که این نوع اضطراب طبیعی است و با افزایش احساس امنیت و رشد شناختی کودک کاهش می یابد.

3 تا 6 سال

کودکان در این محدوده سنی تخیل فعالی دارند، یعنی از تاریکی، حیوانات یا صداهای بلند می ترسند، اما در واقع، اضطراب آنها به دلیل ناتوانی در تشخیص واقعیت از خیال است، بنابراین حمایت آرامش بخش والدین و توضیحات ساده در مورد دنیای اطراف می تواند بسیار موثر باشد.

6 تا 9 ساله

وقتی مدرسه شروع می شود، اضطراب کودک به شکل اضطراب مدرسه یا اضطراب اجتماعی ظاهر می شود. ترس از دوری از خانه، قضاوت معلم یا عملکرد پایین تحصیلی باعث نگرانی کودک می شود، بنابراین تعامل مثبت با معلم و تشویق به استقلال در این دوران از اهمیت بالایی برخوردار است.

9 تا 12 ساله

در این سن، کودکان بیشتر نگران روابط اجتماعی، موفقیت تحصیلی و تایید دیگران هستند، مقایسه خود با همسالان خود، فشارهای تحصیلی و تغییرات جسمی می تواند منجر به اضطراب مزمن شود، بنابراین لازم است برای افزایش اعتماد به نفس با کودک صحبت کرد.

نوجوانی (12 تا 18 سال)

در دوران بلوغ، اضطراب بیشتر به شکل نگرانی در مورد آینده، ظاهر و موقعیت اجتماعی ظاهر می شود، به این معنی که نوجوان ممکن است برای موفقیت یا پذیرفته شدن در گروه همسالان تحت فشار باشد، بنابراین حمایت عاطفی، گوش دادن بدون قضاوت و آموزش مهارت های کنترل استرس در این سن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

برای دریافت نوبت از 09918292254 و 19398