آنچه در این مقاله خواهید خواند:

سرطان فولیکولار تیروئید

سرطان فولیکولار تیروئید یا کارسینوم فولیکولار تیروئید، یکی از دو نوع اصلی سرطان تیروئید است (نوع دیگر سرطان پاپیلاری تیروئید می‌باشد). این سرطان از لایه بیرونی سلول‌های غده تیروئید که مسئول تولید و ترشح هورمون‌های تیروئید (به ویژه T3 و (T4 هستند، آغاز می‌شود. هورمون‌های  T3، اگرچه در مقادیر بسیار کم تولید می‌شوند؛ اما برای تنظیم متابولیسم و عملکرد سلولی بسیار مهم هستند. در مقابل، T4  در مقادیر بیشتری ترشح می‌شود و به تنظیم ضربان قلب و دمای بدن کمک می‌کند. ویژگی بارز کارسینوم فولیکولار، تشکیل فولیکول‌های کوچک یا ساختارهای گرد توخالی در بافت تیروئید است. این سلول‌های سرطانی می‌توانند به بافت‌های مجاور حمله کرده و به نقاط دوردست بدن، به ویژه غدد لنفاوی، ریه‌ها و استخوان‌ها گسترش یابند.

ویژگی‌های سرطان فولیکولار تیروئید

سرطان فولیکولار تیروئید، ویژگی‌های منحصربفردی دارد که مهم‌ترین آنها شامل موارد زیر هستند:

• سن شیوع: این نوع سرطان تیروئید، بیشتر در بازه سنی ۴۰ تا ۶۰ سالگی دیده می‌شود.
• شیوع جنسیتی: این سرطان در زنان، ۳ برابر شایع‌تر از مردان است.
• امید به درمان: اندازه تومور، نقش تعیین‌ کننده‌ای در امید به درمان دارد. تومورهای کوچکتر از ۱ سانتی‌ متر معمولاً پیش ‌آگهی خوبی برای درمان دارند.
• ارتباط با اشعه: این نوع سرطان تیروئید، به ندرت با قرارگیری در معرض تشعشعات ایجاد می‌شود.
• گسترش به غدد لنفاوی: انتشار این سرطان به غدد لنفاوی، نسبتاً نادر است (حدود ۱۲ درصد).
• تهاجم عروقی: تهاجم به عروق خونی (وریدها و شریان‌ها) درون غده تیروئید، نسبتا شایع است.
• متاستاز: گسترش این سرطان به سایر نقاط بدن (مانند ریه‌ها یا استخوان‌ها) نادر است؛ اما نسبت به سرطان پاپیلاری، احتمال بیشتری دارد.
• نرخ درمان: نرخ کلی درمان سرطان فولیکولار تیروئید، بالا است (نزدیک به ۹۵ درصد برای تومورهای کوچک در بیماران جوان). اما با افزایش سن، این نرخ کاهش می‌یابد.

مراحل سرطان فولیکولار تیروئید

مرحله‌ بندی، فرآیندی است که مشخص می‌کند آیا سرطان گسترش یافته است یا خیر و میزان گسترش آن چقدر است. مرحله ‌بندی سرطان فولیکولار تیروئید، یک عامل حیاتی در انتخاب روش‌های درمانی، تعیین میزان جراحی و پیش‌ بینی احتمال بهبودی است. سیستم مرحله‌ بندی سرطان فولیکولار تیروئید با سایر سرطان‌ها متفاوت است و در آن، سن بیمار نیز در نظر گرفته می‌شود. در سیستم مرحله ‌بندی کمیته مشترک سرطان آمریکا (AJCC) برای سرطان‌های فولیکولار و پاپیلاری تیروئید، نقطه برش سنی فعلی ۵۵ سال است. این بدان معناست که مرحله بندی سرطان برای بیماران کمتر از ۵۵ سال با بیماران بالای ۵۵ سال متفاوت است.

برای تعیین مرحله سرطان فولیکولار تیروئید معمولا از سیستم مرحله ‌بندی TNM استفاده می‌شود. حروف  T،  Nو M به ترتیب نشان ‌دهنده اندازه تومور، گسترش به غدد لنفاوی و وجود متاستاز هستند. پزشکان با جمع آوری و ترکیب اطلاعات مربوط به  T،  Nو M ، مرحله سرطان را تعیین می‌کنند. به عبارت دیگر، حروف  TNM ابزاری برای ارزیابی دقیق‌تر میزان گسترش سرطان هستند و اعداد ۱ تا ۴، خلاصه‌ای از این اطلاعات هستند که برای تعیین مرحله کلی سرطان استفاده می‌شوند. با در نظر گرفتن این موضوع، سیستم TNM بیماران مبتلا در سن ۵۴ سال یا کمتر را در صورتی که سرطان محدود به تیروئید و نواحی نزدیک آن باشد، در مرحله ۱ سرطان تیروئید طبقه ‌بندی می‌کند. اگر سرطان به نقاط دوردست بدن گسترش یافته باشد، به عنوان مرحله ۲ برچسب‌گذاری می‌شود.

مرحله بندی کانسر فولیکولار

مرحله‌بندی سرطان فولیکولار تیروئید در بیماران ۵۵ سال و بالاتر نیز بدین صورت است:

• مرحله ۱: سرطان محدود به تیروئید است یا تومور کمتر از ۲ سانتی ‌متر قطر دارد.
• مرحله ۲: سرطان به غدد لنفاوی مجاور گسترش یافته اما هنوز به نقاط دوردست پخش نشده است یا تومور بزرگتر از ۴ سانتی‌متر قطر دارد و به عضلات نواری اطراف تیروئید انتشار یافته است.
• مرحله ۳: سرطان فراتر از تیروئید به ساختارهای مجاور در گردن مانند حنجره یا مری گسترش یافته است.
• مرحله 4a: سرطان به طور گسترده فراتر از تیروئید و به ستون فقرات یا عروق خونی اصلی گسترش یافته است.
• مرحله 4b: سرطان به اندام‌های دوردست، استخوان‌ها یا سایر ساختارهای حیاتی گسترش یافته است.

علائم سرطان فولیکولار تیروئید

سرطان فولیکولار تیروئید (همانند سایر سرطان‌های تیروئید) در مراحل اولیه معمولا علامتی ندارد. با این حال با پیشرفت سرطان ممکن است علائمی مانند موارد زیر را تجربه کنید:

• یک توده بدون درد در جلوی گردن یا یک ندول تیروئید (که ممکن است به صورت یک برآمدگی کوچک و قابل لمس در گردن احساس شود)
• بزرگ شدن غده تیروئید (که به آن گواتر نیز می‌گویند)
• مشکلات تنفسی (مانند تنگی نفس یا احساس خفگی)
• گرفتگی صدا یا تغییرات در صدا
• درد گردن
• تورم غدد لنفاوی (که ممکن است به صورت برآمدگی‌های کوچک و حساس در گردن یا زیر فک احساس شود)

توجه داشته باشید که این علائم لزوماً نشان ‌دهنده سرطان نیستند و ممکن است به دلیل بیماری‌های غیرسرطانی مانند التهاب تیروئید ایجاد شوند.

تشخیص سرطان فولیکولار تیروئید

پزشک برای تشخیص سرطان تیروئید ابتدا سابقه پزشکی‌ شما را بررسی می‌‌نماید، در مورد سابقه خانوادگی سرطان تیروئید سوال می‌پرسد و سپس معاینه فیزیکی غده تیروئید را انجام می‌دهد. او در طول معاینه، وجود گواتر (بزرگ شدن قابل توجه غده تیروئید) یا هرگونه توده را بررسی می‌کند. اگر پزشک به سرطان فولیکولار تیروئید مشکوک شود، ممکن است آزمایش‌های تکمیلی را توصیه کند که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

سونوگرافی:

ساده‌ترین روش برای بررسی وضعیت غده تیروئید است؛ اما نمی‌تواند به عنوان یک روش قطعی برای تشخیص سرطان فولیکولار تیروئید در نظر گرفته شود.

تصویربرداری دیجیتال:

پزشک ممکن است برای به دست آوردن تصاویر دقیق از غده تیروئید، اسکن MRI یا CT را توصیه کند.

بیوپسی آسپیراسیون با سوزن ظریف:

در بیوپسی تیروئید، یک سوزن نازک به توده گردن وارد می‌شود تا نمونه‌ای از سلول‌ها برای شناسایی سلول‌های سرطانی زیر میکروسکوپ جمع آوری شود.

بیوپسی با سوزنی هسته‌ای:

اگر نتایج بیوپسی آسپیراسیون با سوزن ظریف نامشخص باشد، پزشک ممکن است بیوپسی با سوزن هسته‌ای را انتخاب کند که شامل استفاده از یک سوزن بزرگتر است.

پس از تشخیص سرطان فولیکولار تیروئید، آزمایش‌های بیشتری برای تعیین مرحله سرطان و برنامه‌ریزی درمان مناسب انجام می‌شود. این آزمایش‌ها معمولا شامل آزمایش خون، روش‌های تصویربرداری دقیق‌تر و گاهی اوقات جراحی برای برداشتن غده تیروئید (هم برای تشخیص سرطان فولیکولار تیروئید و هم برای درمان آن) است.

روش‌های درمان سرطان تیروئید فولیکولار

درمان سرطان فولیکولار تیروئید بر اساس مرحله سرطان، وضعیت کلی سلامت بیمار و ترجیحات درمانی او تعیین می‌شود. هدف اصلی، حذف کامل سلول‌های سرطانی و جلوگیری از بازگشت بیماری است. روش‌های درمان سرطان تیروئید معمولاً ترکیبی از جراحی، ید رادیواکتیو و هورمون ‌درمانی جایگزین تیروئید هستند که در ادامه به آنها می‌پردازیم.

تیروئیدکتومی (برداشتن غده تیروئید):

به معنای برداشتن بخشی از غده تیروئید (تیروئیدکتومی جزئی) یا کل غده تیروئید (تیروئیدکتومی کامل) است. در صورتی که سرطان به غدد لنفاوی گسترش یافته باشد، ممکن است غدد لنفاوی نیز برداشته شوند.

دکتر سید احمد فنایی، جراح تیروئید و پاراتیروئید و عضو انجمن تیروئید آمریکا هستند. ایشان که به جراح پنجه طلا تیروئید معروف هستند اعمال جراحی تیروئید را با استفاده از به روزترین تجهیزات پزشکی در مجهزترین بیمارستان کشور انجام میدهند. برای انتخاب بهترین جراح تیروئید حتما روی لینک درج شده کلیک نمایید.

ید رادیواکتیو (ید درمانی):

پس از جراحی برای از بین بردن بافت باقی‌ مانده تیروئید، ید رادیواکتیو به بافت تیروئید تزریق می‌شود.

هورمون ‌درمانی جایگزین:

پس از برداشتن جزئی یا کامل غده تیروئید، قرص‌های هورمون تیروئید برای تأمین هورمون‌های ضروری بدن و جلوگیری از رشد مجدد سلول‌های سرطانی تجویز می‌شوند.

شیمی‌ درمانی و پرتو درمانی:

در موارد پیشرفته‌تر سرطان فولیکولار تیروئید، برای هدف قرار دادن و مبارزه با سلول‌های سرطانی از روش‌های غیر جراحی مانند شیمی ‌درمانی یا پرتو درمانی استفاده می‌شود.

درمان هدفمند:

در این روش از داروهایی استفاده می‌شود که به طور خاص به مولکول‌ها یا ژن‌های موجود در سلول‌های سرطانی متصل می‌شوند و آنها را از بین می‌برند. درمان هدفمند یک گزینه درمانی پیشرفته است که می‌تواند در موارد خاص، به ویژه در مراحل پیشرفته سرطان فولیکولار تیروئید مؤثر باشد.

ایمونوتراپی (ایمنی ‌درمانی):

داروهای ایمونوتراپی به صورت تزریق وریدی تجویز می‌شوند. آنها معمولاً به عنوان درمان‌های خط دوم و در صورت موثر نبودن درمان‌های هدفمند اولیه به کار می‌روند.

پیگیری‌های ضروری بعد از درمان کارسینوم فولیکولار

تمام بیماران مبتلا به سرطان فولیکولار تیروئید باید به طور مادام‌ العمر برای نظارت بر بیماری و هورمون‌هایشان تحت پیگیری قرار گیرند. بیماران باید به طور سالانه، سطح تیروگلوبولین خون‌شان را چک کنند و همچنین سونوگرافی با وضوح بالا از گردن را انجام دهند. سطح تیروگلوبولین سرم به طور کلی برای تشخیص اولیه سرطان تیروئید مفید نیست؛ اما در پیگیری کارسینوم‌های تمایز یافته (در صورت انجام تیروئیدکتومی کامل) بسیار کاربردی است. سطح بالای تیروگلوبولین سرم که پس از تیروئیدکتومی کامل ابتدا پایین بوده و سپس به خصوص با تحریک TSH به تدریج افزایش می‌یابد، تقریباً نشان‌دهنده عود سرطان است. مقادیر بیشتر از ۱۰ نانوگرم در میلی ‌لیتر اغلب با عود ساختاری (قابل شناسایی) مرتبط است؛ حتی اگر اسکن ید منفی باشد. برای بررسی دقیق‌تر احتمال بازگشت سرطان در محل اولیه تومور، غدد لنفاوی مجاور یا سایر نقاط بدن لازم است از روش‌های تصویربرداری تشخیصی برای پیگیری سطوح بالای تیروگلوبولین استفاده شود.

نرخ بقای سرطان فولیکولار تیروئید

نرخ‌های بقای سرطان فولیکولار، تخمین‌هایی هستند که بر اساس درصد بیمارانی با مرحله مشابه سرطان که پس از تشخیص سرطان‌شان به مدت ۵ سال یا بیشتر زنده مانده‌اند، محاسبه می‌شوند. این نرخ‌ها بر اساس نتایج تعداد زیادی از افراد در گذشته است. این نرخ‌ها ممکن است به بیماران و پزشکان، درکی از میزان موفقیت احتمالی درمان بدهند؛ اما نمی‌توانند پیش‌ بینی کنند که یک بیمار خاص چگونه بهبود خواهد یافت.

انجمن سرطان آمریکا گزارش می‌دهد که نرخ بقای نسبی پنج ساله برای سرطان فولیکولار تیروئید به شرح زیر است:

• بیش از ۹۹٫۵ درصد برای بیمارانی که سرطان آنها به خارج از تیروئید گسترش نیافته است.
• ۹۸ درصد در صورتیکه سرطان به نواحی مجاور گسترش یافته باشد.
• ۶۷ درصد در صورتیکه سرطان به نقاط دوردست بدن متاستاز داده باشد.

میزان شیوع کارسینوم فولیکولار تیروئید چقدر است؟

حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از کل سرطان‌های تیروئید از نوع سرطان فولیکولار تیروئید هستند. در واقع این سرطان، دومین سرطان شایع تیروئید است. اغلب افراد مبتلا به سرطان تیروئید، سرطان پاپیلاری تیروئید دارند (بین ۷۰ تا ۸۰ درصد از کل سرطان‌های تیروئید).

کارسینوم فولیکولار تیروئید چقدر قابل درمان است؟

سرطان فولیکولار تیروئید معمولا بسیار قابل درمان است؛ خصوصا هنگامی که زود تشخیص داده شود. موفقیت درمان به عوامل مختلفی از جمله مرحله سرطان در زمان تشخیص، میزان گسترش آن، سن بیمار، وضعیت کلی سلامت و ویژگی‌های سلول‌های سرطانی بستگی دارد. در مقایسه با سرطان‌های تیروئید تهاجمی‌تر مانند سرطان آناپلاستیک تیروئید، سرطان فولیکولار تیروئید غالبا روند پیشرفت آهسته‌تری دارد. در نتیجه، تشخیص زودهنگام به طور قابل توجهی شانس موفقیت درمان را افزایش می‌دهد.

حرف آخر

سرطان فولیکولار تیروئید، اگرچه نسبت به سرطان پاپیلاری تیروئید کمتر شایع است، اما تهاجمی‌تر بوده و در سنین بالاتر بروز می‌کند. تشخیص سرطان فولیکولار تیروئید شامل بررسی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تصویربرداری و بیوپسی است. مرحله ‌بندی سرطان با استفاده از سیستم  TNM به تعیین میزان گسترش سرطان و انتخاب روش درمانی مناسب کمک می‌کند. سرطان فولیکولار تیروئید معمولاً قابل درمان است؛ به ویژه زمانی که زود تشخیص داده شود.

مقالات مرتبط:

راهنمای چکاپ بعد از جراحی سرطان تیروئید

جراحی سرطان تیروئید چه زمان ضروری است؟

۱۴۰۴-۰۱-۱۹

مطالب مرتبط

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ