آنچه در این مقاله خواهید خواند:

کیست کلوئید تیروئید به چه معناست؟

گره‌های کیست کلوئید، نوع شایعی از گره‌های خوش ‌خیم تیروئید هستند که با مایعی به نام کلوئید پر شده‌اند. کلوئید ماده‌ای ژلاتینی و شفاف است که در داخل فولیکول‌های غده تیروئید قرار دارد و محل ذخیره هورمون‌های تیروئید T3) و (T4 است .به طور کلی ندول یا گره‌ تیروئید زمانی ایجاد می‌شوند که بافت تیروئید به طور غیر طبیعی رشد کند. در گره‌های کیست کلوئید، این رشد بیش از حد می‌تواند گسترده باشد. خوشبختانه، گره‌های تیروئید کلوئید به خارج از تیروئید گسترش نمی‌یابند. بسیاری از کیست‌های کلوئید تیروئید نیازی به درمان ندارند؛ اما انجام معاینات پیگیری برای کنترل هرگونه رشد یا تغییر در این کیست‌ها ضروری است.

بیشتر بخوانید: تفاوت ندول و کیست تیروئید چیست؟

کیست کلوئید تیروئید در مقابل سایر انواع گره‌های تیروئید

کیست‌های کلوئید تیروئید فقط یکی از انواع گره‌های تیروئید هستند. ندول‌های تیروئید بسیار شایع هستند و تقریبا ۶۰ درصد از بزرگسالان حداقل یک گره دارند. خوشبختانه حدود ۹۵ درصد از گره‌های تیروئید غیر سرطانی هستند. یک گره تیروئید همیشه پر از مایع نیست. اما زمانی که پر از مایع باشد (مانند کیست‌های کلوئید تیروئید) آن را کیستیک می‌نامند.

گره‌های کلوئید می‌توانند به طور کامل از مایع پر شده باشند یا حاوی ترکیبی از مایع و بخش‌های جامد باشند. گره‌های کاملاً کیستیک (به این معنی که ۱۰۰٪ پر از مایع هستند) به ندرت سرطانی هستند. اگرچه یک گره تیروئید کلوئید ممکن است افزایش سایز داشته باشد، اما غالبا در تیروئید باقی می‌ماند و به سایر قسمت‌های بدن گسترش نمی‌یابد.

در حالی که گره‌های کلوئید شایع‌ترین نوع گره‌های تیروئید هستند؛ اما امکان ایجاد نوع دیگری از گره‌ها مانند گره‌های پرکاری یا آدنوم فولیکولی نیز وجود دارد. برخی افراد ممکن است بیش از یک گره را همزمان تجربه کنند. گره‌های خوش ‌خیم تیروئید در دو دسته غیرعملکردی و عملکردی طبقه ‌بندی می‌شوند.

اکثر گره‌های تیروئید غیرعملکردی هستند؛ به این معنی که علی رغم وجود گره، سطح هورمون تیروئید طبیعی باقی می‌ماند. در مقابل، گره‌های «عملکردی» باعث تولید هورمون تیروئید بیش از حد می‌شوند. گره‌های عملکردی می‌توانند پرکار شوند که در اینصورت کل غده تحت تأثیر قرار می‌گیرد و بیش فعال می‌شود.

علائم کیست کلوئید تیروئید

اکثر کیست‌های کلوئید تیروئید هیچ گونه علامت یا نشانه‌ خاصی ایجاد نمی‌کنند؛ مگر آنکه به حدی بزرگ شوند که بر بافت‌های اطراف تأثیر بگذارند یا در گردن قابل مشاهده باشند.

هنگامی که کیست‌های کلوئید تیروئید علامت دار شوند، ممکن است علائم زیر را ایجاد کنند:

• تورم قابل مشاهده در گردن یا برآمدگی قابل لمس
• خشن شدن صدا یا تغییرات صدا
• درد در گردن
• مشکل در بلع

در برخی موارد، گره‌های تیروئید ممکن است با تولید هورمون‌های تیروئید بیش از حد باعث ایجاد علائم پرکاری تیروئید (هایپرتیروئیدیسم) شوند، از جمله:

• کاهش وزن ناگهانی و سریع
• ضربان قلب تند یا نامنظم
• عصبانیت یا اضطراب

همچنین در برخی موارد ممکن است علائم کم ‌کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) را تجربه کنید؛ از جمله:

• خستگی
• خشکی پوست
• افزایش وزن
• یبوست

علل ایجاد کیست کلوئید تیروئید

علل ایجاد کیست‌های کلوئید تیروئید پیچیده است و اغلب ترکیبی از عوامل مختلف در ایجاد آنها نقش دارد. اگرچه تحقیقات زیادی در این زمینه انجام شده است؛ اما برای درک کامل مکانیسم ایجاد این کیست‌ها به مطالعات بیشتری نیاز است. عوامل زیر، مهم‌ترین فاکتورهای دخیل در ایجاد کیست کلوئید تیروئید هستند:

رشد بیش از حد بافت تیروئید:

یکی از اصلی‌ترین دلایل ایجاد کیست‌های کلوئید، رشد غیر طبیعی و بیش از حد بافت تیروئید است. این رشد می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد که هنوز کاملاً مشخص نیست.

تخریب بافت تیروئید:

گاهی اوقات، تجزیه سلول‌های مرده یا آسیب‌دیده تیروئید می‌تواند باعث ایجاد کیست شود. این فرآیند ممکن است به دلیل عوامل مختلفی مانند التهاب یا عفونت رخ دهد.

تجمع مواد:

تجمع برخی مواد در بافت تیروئید (مانند کلوئید) می‌تواند به مرور زمان باعث تشکیل کیست شود.

عوامل ژنتیکی

عوامل ژنتیکی نیز در ایجاد کیست‌های کلوئید نقش دارند. این مسئله بدان معناست که برخی افراد به دلیل عوامل وراثتی، بیشتر مستعد ابتلا به کیست‌های کلوئید تیروئید هستند.

مشکلات تیروئید زمینه‌ای:

برخی شرایط زمینه‌ای می‌توانند به تشکیل کیست‌های کلوئید تیروئید کمک کنند؛ از جمله تیروئیدیت هاشیموتو (یک بیماری خودایمنی که باعث التهاب غده تیروئید می‌شود). گواتر چندگره‌ای (بزرگ شدن غده تیروئید) نیز می‌تواند از عوامل ایجاد کیست کلوئیدی باشد؛ زیرا گره‌های کلوئید اغلب همزمان با بزرگ شدن تیروئید ایجاد می‌شوند. یک غده تیروئید بزرگ شده ممکن است دارای چندین گره تیروئید باشد.

پایین بودن طولانی مدت TSH:

احتمال ایجاد گره‌های کلوئید در افرادی که سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) آنها برای مدت طولانی کاهش یافته است، بیشتر از سایرین است. اگر سطح TSH پایین بماند، ممکن است یک گره افزایش سایز پیدا کند، جدا شود و هورمون ترشح کند. گره‌های کلوئید بزرگ می‌توانند باعث فشار بر ساختارهای مجاور، از جمله اعصاب تارهای صوتی شود.

کمبود ید:

در برخی موارد، کمبود ید در بدن می‌تواند باعث بزرگ شدن غده تیروئید و در نتیجه افزایش احتمال ایجاد کیست شود.

عوامل محیطی:

برخی عوامل محیطی مانند قرار گرفتن در معرض تشعشعات نیز ممکن است در ایجاد کیست‌های تیروئید نقش داشته باشند.

فاکتورهای سبک زندگی:

برخی از فاکتورهای سبک زندگی می‌توانند در ایجاد یا تشدید کیست‌های کلوئید تیروئید نقش داشته باشند؛ به عنوان مثال سیگار کشیدن، استرس مزمن، رژیم غذایی نامناسب و…

ریسک سرطان در کیست‌های کلوئید تیروئید

اغلب گره‌های کلوئید تیروئید از نوع کیستیک هستند؛ یعنی به طور کامل یا تا حد زیادی از مایع پر شده‌اند. به طور کلی از هر ۲۰ گره تیروئیدی، یک مورد ممکن است سرطانی شود. نمونه‌هایی از گره‌های سرطانی تیروئید شامل کارسینوم پاپیلاری یا فولیکولر، سرطان مدولاری یا سرطان آناپلاستیک هستند. همچنین ریسک سرطانی شدن گره‌های غیرعملکردی (یعنی آنهایی که هورمون تیروئید تولید نمی‌کنند) ۱۴ تا ۲۲ درصد است؛ در مقابل گره‌های پرکار (گره‌هایی که هورمون تیروئید تولید می‌کنند) به ندرت سرطانی می‌شوند.

با این حال ریسک سرطانی شدن کیست‌های کلوئید تیروئید بسیار پایین‌تر است. احتمال تبدیل کیست‌های کلوئید خالص (یعنی آنهایی که ۱۰۰٪ مایع هستند) به سرطان کمتر از ۲ درصد است.

عوامل ژنتیکی، سابقه پرتور درمانی در ناحیه سر و گردن، سابقه جراحی تیروئید و … ریسک سرطانی شدن کیست‌های کلوئید تیروئید را افزایش می‌دهند.

تشخیص کیست کلوئید تیروئید

اغلب کیست‌های کلوئید تیروئید بدون علامت هستند؛ یعنی بیماران به خودی خود متوجه آنها نمی‌شوند و به طور تصادفی در طی معاینات بالینی یا تست‌های عملکردی تیروئید تشخیص داده می‌شوند. به طور کلی روش‌های تشخیص کیست کلوئید تیروئید به قرار زیر است:

معاینه بالینی:

با توجه به سایز و محل ندول کلوئیدی، پزشک ممکن است آن را در طول معاینه فیزیکی غده تیروئید احساس کند. در حدود ۵ درصد از زنان و ۱ درصد از مردانی که در مناطقی با کمبود ید زندگی می‌کنند، ندول‌های تیروئید با معاینه فیزیکی قابل تشخیص است.

آزمایش خون:

پزشک در صورت تشخیص کیست کلوئید در حین معاینه یا مشکوک شدن به آن، یک آزمایش خون برای شما تجویز می‌کند که شامل بررسی سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) و همچنین سطوح T3 و T4 است.

سونوگرافی:

در صورت نامتعادل بودن سطوح TSH،  T3 و T4 یک سونوگرافی انجام می‌شود تا نوع گره مشخص شود و همچنین وضعیت غدد لنفاوی اطراف گردن بررسی گردد. سونوگرافی می‌تواند به تعیین نوع و سایز گره کمک کرده و همچنین بررسی می‌کند که آیا ندول به بافت‌های اطراف نفوذ کرده یا به اعصاب یا غدد لنفاوی مجاور فشار وارد می‌کند یا نه.

آسپیراسیون با سوزن ظریف  :(FNA)

در مورد ندول‌های غیرعملکردی ممکن است لازم باشد « آسپیراسیون با سوزن ظریف» انجام شود؛ با توجه به یافته‌های سونوگرافی و سایز گره. در این روش، پزشک یک سوزن نازک را از طریق پوست وارد گره تیروئید می‌کند تا سلول‌ها را برای آزمایش جمع‌آوری کند.

انجام FNA در حین استفاده از دستگاه سونوگرافی به اطمینان از قرارگیری صحیح سوزن کمک می‌کند. ممکن است برای جلوگیری از ناراحتی، دارویی برای بی‌ حس کردن ناحیه گردن استفاده شود. پزشک چندین نمونه سلولی را از نواحی مختلف گره برای تجزیه و تحلیل ویژگی‌های سرطانی جمع‌آوری می‌کند و به آزمایشگاه می‌فرستد.

بیشتر بخوانید: نمونه برداری تیروئید چیست و چگونه انجام میشود؟

آزمایش مولکولی:

گاهی اوقات نتایج FNA به عنوان «نامشخص» تفسیر می‌شود؛ به این معنی که نتایج در مورد سرطانی یا خوش‌ خیم بودن سلول‌ها قطعی نیست. در اینصورت پزشک ممکن است نمونه را برای آزمایش مولکولی ارسال کند. آزمایش مولکولی توالی ژنتیکی DNA یا RNA سلول‌ها را برای بررسی جهش‌های ژنی تجزیه و تحلیل می‌کند.

آزمایش جذب ید رادیواکتیو:

این تست برای بیمارانی به کار می‌رود که دارای گره تیروئید هستند و سطح TSH آنها کمتر از حد طبیعی است. در این آزمایش، یک رادیونوکلئید (ید رادیواکتیو) به صورت قرص یا کپسول یا به صورت تزریقی به بیمار داده می‌شود. چند ساعت پس از مصرف ید رادیواکتیو (۶ ساعت بعد یا حتی روز بعد) با استفاده از یک دوربین گاما، تصاویری از غده تیروئید گرفته می‌شود.

این تصاویر نشان می‌دهند که غده تیروئید، ید رادیواکتیو را تا چه میزان جذب کرده است. جذب طبیعی ید نشان‌دهنده عملکرد طبیعی غده تیروئید است. جذب بیش از حد ید ممکن است نشان‌دهنده پرکاری تیروئید، بیماری گریوز یا وجود یک گره تیروئید عملکردی باشد. جذب کم ید به کم‌ کاری تیروئید، التهاب تیروئید یا وجود یک گره غیرعملکردی اشاره دارد.

درمان کیست کلوئید تیروئید

گزینه‌های درمانی به اندازه و نوع کیست کلوئید بستگی دارد. برای کیست‌هایی که غیر سرطانی هستند یا مشکلی ایجاد نمی‌کنند، نیازی به درمان نیست. اغلب کیست‌های کلوئید تیروئید از نظر اندازه ثابت می‌مانند. برخی از آنها ممکن است خود به خود کوچک شوند یا حتی به طور کامل بدون هیچ درمانی از بین بروند.

در مورد کیست‌های کلوئید غیر سرطانی که رشد قابل توجهی ندارند، پیگیری منظم و انجام سونوگرافی‌ دوره‌ای کفایت می‌کند. در صورت رشد نگران کننده کیست‌های کلوئیدی تیروئید ممکن است برای رد کردن احتمال سرطان لازم باشد بیوپسی انجام شود و سپس بر اساس نتایج آن، درمان مناسب تجویز شود.

جراحی

کیست‌های کلوئید تیروئید معمولاً خوش ‌خیم هستند، اما در برخی موارد می‌توانند حاوی سلول‌های سرطانی باشند. حتی کیست‌های کلوئید خوش خیم نیز در صورت رشد قابل توجه ممکن است نیاز جراحی داشته باشند.

برداشتن کیست کلوئید تیروئید از طریق جراحی در موارد زیر توصیه می‌شود:

• تشخیص سرطان تیروئید یا نتایج آزمایشات ژنتیکی که احتمال ابتلا به سرطان را نشان می‌دهند.
• وجود یک گره بزرگ که باعث درد، مشکل در تنفس، اختلال در صحبت کردن یا مشکل در بلع شود.
• تأثیر گره بر تولید هورمون‌های تیروئید.

دو مورد از رایج‌ترین جراحی‌های تیروئید برای برداشتن کیست‌های کلوئید تیروئید عبارتند از:

لوبکتومی تیروئید: برداشتن یکی از دو لوب غده تیروئید از طریق جراحی که ممکن است برای گره‌های تیروئید یا سرطان‌های تیروئید انجام شود.

تیروئیدکتومی: برداشتن کل غده تیروئید یا تقریباً تمام آن از طریق جراحی که برای درمان برخی سرطان‌های تیروئید یا گواتر توصیه شود.

نکته قابل توجه آن است که هرگونه جراحی تیروئید باید توسط جراح تیروئید باتجربه و ماهر انجام گردد تا عوارض جراحی تیروئید به حداقل برسد.

دکتر سید احمد فنایی جراح تیروئید و پاراتیروئید دارای تجربه بیش از ۵۰۰۰ جراحی موفق تیروئید عضو انجمن تیروئید آمریکا هستند. ایشان که به جراح پنجه طلا تیروئید معروف‌اند اعمال جراحی را با به روزترین تجهیزات پزشکی نظیر دستگاه عصب سنج جهت به حداقل رساندن عوارض جراحی انجام می‌دهند.

سایر گزینه‌های درمانی

در صورتی که کیست کلوئید بر عملکرد تیروئید تأثیر بگذارد، ممکن است با ید رادیواکتیو یا جراحی برای برداشتن ندول درمان شود. سایر گزینه‌های درمانی که ممکن است در کنار جراحی تیروئید یا به تنهایی مورد استفاده قرار گیرند، عبارتند از:

برخی داروها: یک جایگزین برای ید رادیواکتیو ممکن است داروهای مسدودکننده تیروئید مانند پروپیل تیواوراسیل (PTU) و متیمازول (تاپازول) باشد.

تخریب بافت تیروئید با امواج رادیویی (Thyroid radiofrequency ablation): این گزینه کم تهاجمی شامل استفاده از یک سوزن هدایت‌شده با سونوگرافی برای انتقال جریان الکتریکی به ندول، گرم کردن و سپس کوچک کردن آن است. این نوع روش معمولاً برای گره‌های بزرگ خوش‌خیم توصیه می‌شود.

آیا کیست‌های کلوئید تیروئید می‌توانند سرطانی شوند؟

کیست‌های کلوئید تیروئید به ندرت سرطانی می‌شوند؛ اما احتمال این مسئله وجود دارد. بنابراین بررسی منظم این کیست‌ها اهمیت بسیاری دارد. اگر چندین گره در تیروئید وجود دارد، هر کدام از آنها باید به طور جداگانه بررسی شوند.

کیست کلوئید تیروئید سرطانی چگونه درمان می‌شود؟

در صورت تشخیص سرطانی بودن کیست کلوئید تیروئید معمولا جراحی انجام می‌شود. همچنین ممکن است درمان‌های دیگری مانند شیمی ‌درمانی یا پرتو درمانی نیز توصیه شود.

سخن پایانی

کیست‌های کلوئید تیروئید، حفره‌هایی پر از مایع در غده تیروئید هستند که اغلب خوش‌ خیم محسوب می‌شوند. اگرچه اکثر این کیست‌ها نیازی به درمان ندارند؛ اما در برخی موارد به دلیل رشد بیش از حد یا ایجاد علائم ممکن است به جراحی یا سایر روش‌های درمانی نیاز باشد. عوامل مختلفی مانند سن، سابقه خانوادگی سرطان تیروئید، قرار گرفتن در معرض تشعشع و وجود گره‌های متعدد در تیروئید می‌توانند خطر ابتلا به سرطان تیروئید را در افرادی که دارای کیست کلوئید هستند، افزایش دهند. بنابراین انجام آزمایشات منظم و پیگیری پزشکی برای این افراد بسیار مهم است.

۱۴۰۳-۱۱-۱۵

مطالب مرتبط

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ