ورزش یکی از بهترین راه‌ها برای حفظ سلامت بدن است، اما ممکن است به دلیل حرکات شدید و ناگهانی یا استفاده بیش از حد (overuse)، فرد دچار آسیب شود. آسیب‌های ورزشی می‌توانند خفیف تا شدید باشند و بر عضلات، مفاصل، استخوان‌ها، تاندون‌ها و فاشیای بدن تأثیر بگذارند. در این مقاله به بررسی شایع‌ترین آسیب‌های ورزشی و نقش فیزیوتراپی در درمان آن‌ها می‌پردازیم.

شایع‌ترین آسیب‌های ورزشی

1- کشیدگی عضلات و تاندون‌ها

علت:

• حرکات ناگهانی
• کشیدگی بیش از حد
• استفاده نادرست از عضلات

شایع‌ترین موارد:

• کشیدگی عضلات روتاتور شانه
• کشیدگی عضلات ادکتور ران
• کشیدگی عضلات پشت ساق پا

علائم:

• درد و تورم
• خونمردگی و کبودی در موارد شدید
• کاهش دامنه حرکتی و حساسیت به لمس

درمان فیزیوتراپی:

مرحله حاد:

• استفاده از یخ و کرایوتراپی برای کاهش التهاب
• الکتروتراپی (TENS، لیزر کم‌توان، فونوفروزیس)
• ماساژ درمانی تخصصی
• استفاده از تیپینگ و بانداژ
• تغییر فعالیت‌های روزمره ورزشی (ADL)

مرحله تحت حاد:

• تکنیک‌های دستی، نیدلینگ، لیزر پرتوان، تکارتراپی و آکوپانکچر
• تمرینات کششی و تقویتی با دستگاه‌های تخصصی
• بازیابی قدرت عضلانی با استفاده از جریان‌های فارادیک و دستگاه BFR

شایع‌ترین کشیدگی عضلات در ورزشکاران:

کشیدگی عضلات همسترینگ و ادکتورهای مفصل لگن

علائم:

• درد در کشاله ران، پشت و داخل ران
• کبودی شدید و کاهش انعطاف‌پذیری

علت:

• دویدن سریع
• حرکات انفجاری و کشش ناگهانی

درمان فیزیوتراپی:

• کمپرس یخ در مراحل اولیه
• ماساژ و فیزیوتراپی دستی
• الکتروتراپی و تیپینگ متناسب با شدت آسیب
• تمرین درمانی جهت تقویت و افزایش قدرت عضلات ناحیه

2- التهاب تاندون آشیل

علت:

• دویدن طولانی‌مدت
• پرش‌های مکرر
• استفاده نادرست از کفش ورزشی

علائم:

درد و التهاب در پشت پاشنه و ساق

درمان فیزیوتراپی:

• اولتراسوند و ماساژ درمانی
• کرایوتراپی و تکنیک‌های MET و ریلیز
• لیزر پرتوان و یونتوفورزیس
• تمرینات کششی برای عضلات ساق پا
• تمرینات تحریک حس عمقی مفاصل مچ پا
• استفاده از کفش و کفی مناسب برای اصلاح الگوی حرکتی

3- آسیب رباط و لیگامان‌های مفصلی

علت:

• تغییر جهت ناگهانی
• توقف سریع یا برخورد شدید در ورزش‌هایی مانند فوتبال و بسکتبال

علائم:

• درد شدید و ناپایداری مفصل
• محدودیت شدید حرکتی و تورم

شایع‌ترین موارد:

• رباط ACL زانو
• رباط صلیبی خلفی (PCL)
• رباط‌های جانبی زانو

درمان فیزیوتراپی:

• استفاده از سرما و کمپرس برای کاهش التهاب
• الکتروتراپی و درمان‌های دستی برای کنترل درد و تورم
• تمرینات تقویتی مخصوص عضلات اطراف زانو، لگن و مچ پا
• بازآموزی تعادلی برای بازگرداندن عملکرد طبیعی زانو
• تمرینات مخصوص تحریک حس عمقی مفصل زانو

4- پیچ‌خوردگی مچ پا (Ankle Sprain)

علت:

• کشیدگی بیش از حد رباط‌های مچ پا
• ورزش‌های پرتحرک مانند دو و میدانی و بسکتبال

درمان فیزیوتراپی:

• کاهش التهاب با یخ، استراحت و بانداژ تیپینگ
• راه رفتن با عصا (در صورت نیاز)
• تمرینات تقویتی عضلات اطراف مچ همراه با الکتروتراپی
• تمرینات تعادلی برای جلوگیری از آسیب مجدد

5- شکستگی‌های استرسی (Stress Fracture)

علت:

• تمرینات بیش از حد
• دویدن طولانی‌مدت
• فشار مداوم بر روی استخوان‌ها

علائم:

درد مداوم که با فعالیت تشدید می‌شود

درمان فیزیوتراپی:

• کاهش فعالیت‌های پر فشار
• تسریع ترمیم استخوان با تکنیک‌های دستی، مگنت‌تراپی و تکارتراپی
• تمرینات اصلاحی برای بهبود بیومکانیک بدن

نقش فیزیوتراپی در درمان آسیب‌های ورزشی

فیزیوتراپی نقشی اساسی در بهبود آسیب‌های ورزشی دارد و شامل روش‌های زیر است:

✅ کاهش التهاب و درد: سرما درمانی، گرما درمانی، اولتراسوند، الکتروتراپی و درمان‌های دستی

✅ بهبود دامنه حرکتی: تمرینات کششی و حرکتی تخصصی

✅ تقویت عضلات ضعیف شده: تمرینات مقاومتی و تقویتی

✅ بازآموزی الگوی حرکتی: جلوگیری از آسیب مجدد

✅ درمان‌های دستی: ماساژ، مانیپولاسیون و تکنیک‌های تخصصی برای کاهش تنش عضلانی

نتیجه‌گیری

آسیب‌های ورزشی بخش جدایی‌ناپذیری از فعالیت‌های بدنی هستند، اما با شناخت صحیح و رعایت اصول تمرینی می‌توان از بسیاری از آن‌ها پیشگیری کرد. در صورت بروز آسیب، مراجعه به فیزیوتراپیست متخصص ورزشی و انجام تمرینات توانبخشی نقش مهمی در بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های ورزشی دارد.

🔹 اگر دچار آسیب ورزشی شده‌اید، با مراجعه به کلینیک توان نوین، فیزیوتراپیست متخصص خانم دکتر نوشین الوندیان می‌تواند روند بهبودی شما را تسریع بخشد.