کیست لثه در کودکان یکی از شایع‌ترین مشکلات دهان و دندان در نوزادی و اوایل کودکی می‌شود. خیلی از والدین هنگام مشاهده برجستگی کوچک یا سفیدرنگ روی لثه فرزندشان نگران می‌شوند و می‌توانند این مشکل جدی را ایجاد کنند. اما در بیشتر موارد این کیست‌ها خوش‌خیم، موقت و بدون درد هستند. با این حال، شناخت دقیق کیست لثه در کودکان به والدین کمک می‌کند تا تصمیم درست بگیرند و در زمان مناسب به دندانپزشک مراجعه کنند. از تعریف و علائم گرفته شده تا روش‌های درمان، آب و هوا و باورهای غلطی که والدین را سردرگم می‌کند.

تعریف کیست لثه در کودکان

کیست لثه در کودکان یک حفره کوچک از مایعی است که روی لثه یا گاهی در ناحیه رویش دندان ایجاد می‌شود. این کیست‌ها معمولاً:

• اندازه کوچک دارند

• سفید یا زردرنگ هستند

• درد زیادی ایجاد نمی‌کنند

• اغلب خودبه‌خود از بین می‌روند

دو نوع رایج کیست لثه شامل کیستهای اپشتین (Epstein Pearls) و نودولهای بون (Bohn’s Nodules). هر دو نوع کاملاً بی‌خطرند و معمولاً طی چند هفته یا چند ماه جذب می‌شوند.

برخی از کودکان در زمان رویش دندان شیری نیز می‌شوند کیست رویشی (Eruption Cyst) می‌شوند که یک برجستگی آبی‌رنگ یا بنفش روی لثه است و در واقعیت بیشتر بدون مداخله دارای خاصیت می‌شود.

دلایل ایجاد کیست لثه در کودکان

در ادامه، مهم‌ترین علت‌های ایجاد کیست لثه در کودکان را توضیح می‌دهیم:

۱. باقیماندن بقایای بافتی هنگام تشکیل دندان

هنگام رشد دندان‌ها، بخشی از سلول‌های بافتی در لثه باقی می‌مانند. این سلولها جمع می‌شوند و کیست کوچک تشکیل می‌دهند.

۲. رویش دندان‌های شیری

گاهی کیست رویشی هنگام فشار دندان برای خروج از لثه تشکیل می‌شود. این کیست معمولاً با خروج دندان از بین می‌رود.

3. ضربه یا حرکت لثه

جویدن اجسام سخت، افتادن یا ضربه به دهان باعث ایجاد کیست کوچک در لثه می‌شود.

4. منبع ژنتیکی

در برخی کودکان الگوی خانوادگی دیده می‌شود و احتمال بروز کیست بیشتر است.

۵. تجمع سلولهای کراتینی

در کیست‌های اپشتین، تجمع کراتین در سطح لثه باعث ایجاد نقاط سفیدرنگ می‌شود.

علائم کیست لثه در کودکان

علائم این مشکل معمولاً خفیف هستند و عبارتند از:

• یک یا چند برجستگی سفید، زرد یا آبی روی لثه

• بی‌درد بودن یا ایجاد درد بسیار کم

• نداشتن محیط زیست

• مشکل خفیف در مکیدن یا غذا خوردن (بسیار نادر)

• ظاهر شدن در نوزادان یا کودکان در حال دندان‌درآوردن

اگر کودک درد شدید یا تب داشته باشد، معمولاً علت وجود دارد و نیاز به بررسی دارد.

روش‌های آبی از کیست لثه در کودکان

اگرچه بسیار از کیست‌ها خودبه‌خود شکل می‌گیرند و از آنها ممکن نیست، اما رعایت چند نکته احتمال بروز مشکلات را کاهش می‌دهد:

۱. بهداشت دهان از نوزادی

• پاک کردن لثه‌ها با گاز استریل

• استفاده از مسواک نرم بعد از رویش اولین دندان

• جلوگیری از تجمع شیر یا مواد غذایی در دهان

۲. جلوگیری از ضربه به لثه

اجازه ندهید کودک اجسام سخت بجود یا اسباب‌بازی‌های کوچک را داخل دهان ببرد.

3. تقویت سیستم ایمنی کودک

رژیم غذایی سالم، ویتامین‌ها و خواب کافی به سلامت دهان کمک می‌کند.

4. درمان کیست لثه در کودکان

در بسیاری از موارد، کیست لثه در کودکان به درمان پیچیده نیاز ندارد. اما برخی شرایط بررسی دقیق‌تر را می‌کند.

۱. درمانهای خانگی و مراقبتی

• تمیز نگه‌داشتن دهان

• ماساژ بسیار ملایم لثه

• اجتناب از فشار دادن یا ترکاندن کیست

• استفاده از پستانک نرم

این کاهش می‌یابد و می‌تواند از کمک کمک کند.

۲. درمان حرفه‌ای توسط دندانپزشک

اگر کیست باعث درد، تورم یا مشکل در تغذیه کودک می‌شود، دندانپزشک از روش‌های امن و سریع می‌کند:

الف) کیست رویشی

در این روش، دندانپزشک با ابزار ظریف سطح کیست را باز می‌کند تا مایع داخل آن خارج شود.

ب) درمان‌های محافظه‌کارانه

در بیشتر کودکان، پزشک فقط روند رشد دندان را بررسی می‌کند و برای جذب خودبه‌خودی کیست زمان می‌دهد.

ج) بررسی بررسی

اگر کیست با قرمزی یا همراه باشد، پزشک دارویی مناسب می‌کند.

3. درمان‌های جایگزین و مکمل

این روش‌ها معمولاً به‌عنوان کمک استفاده می‌شوند و جایگزین درمان تخصصی درمان:

الف) کمپرس سرد ملایم

کمک به کاهش تورم و بیقراری کودک.

ب) استفاده از دندان با ژل مخصوص‌درآوردن

توجه: این ژل‌ها باید برای سن کودک مناسب باشند.

ج) استفاده از اسباب‌بازی‌های دندانی نرم

ابزارهای سیلیکونی باعث تحریک ملایم لثه می‌شوند و درد را کمتر می‌کنند.

تمرینات مناسب برای کاهش ناراحتی لثه

اگرچه کودک نمی‌تواند تمرینات پیچیده انجام دهد، اما چند تمرین ساده به کاهش فشار کمک می‌کند:

۱. ماساژ دایره‌ای لثه

والدین با انگشت تمیز لثه را آرام می‌دهند.

۲. فشار ملایم با اسباب‌بازی نرم

این کار گردش خون در لثه را بهتر می‌کند.

3. تمرین مکیدن پستانک سرد

پستانک خنک‌شده باعث آرام‌سازی لثه می‌شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کند؟

اگر هر یک از موارد زیر دیده شد، مراجعه فوری لازم است:

• خونریزی یا آسیب

• تب یا بی‌قراری شدید

• ماندگاری کیست بیش از چند ماه

• رشد غیرطبیعی یا بزرگ‌شدن سریع کیست

• مشکل در خوردن یا مکیدن

نتیجه‌گیری

کیست لثه در کودکان معمولاً مشکلی خوش‌خیم و قابل کنترل است. شناخت علائم، مناطق و روش‌های آب و هوا به والدین آرامش خاطر می‌دهد. درمان در بیشتر موارد ساده و بدون درد است و کودک پس از مدت کوتاهی به حالت طبیعی بازمی‌گردد. با رعایت ده سوال متداول درباره کیست لثه در کودکان

۱. آیا کیست لثه خطرناک است؟
معمولاً خیر و در بیشتر کودکان خودبه‌خود می‌شود.

۲. آیا کیست لثه درد دارد؟
در موارد خاصی بی‌درد است.

3. کیست چه مدت روی لثه می‌ماند؟
از چند هفته تا چند ماه.

4. آیا لازم است کیست را بترکانیم؟
خیر، این کار خطر وجود دارد.

۵. آیا کیست روی رشد دندان‌ها تأثیر می‌گذارد؟
خیر، بیشتر کیست‌ها پس از رویش دندان از بین می‌روند.

6. آیا درمان خانگی کافی است؟
در موارد خفیف بله، اما علائم شدید نیاز به پزشک دارد.

۷. آیا کیست لثه با سرطان اشتباه گرفته می‌شود؟
خیر، این کیست‌ها کاملاً خوش‌خیم هستند.

۸. آیا ضربه به لثه باعث کیست می‌شود؟
در برخی کودکان بله.

۹. بهترین روش کاهش درد چیست؟
ماساژ ملایم و استفاده از وسایل دندانی نرم.

10. آیا نوزادان بیشتر دچار کیست لثه می‌شوند؟
بله، به دلیل رشد سریع بافت‌ها.

ده باور غلط درباره کیست لثه در کودکان

۱. «کیست لثه همیشه خطرناک است.»
۲. «این کیست‌ها باید حتماً جراحی شوند.»
3. «کیست نشانه بیماری‌های جدی است.»
4. «کیست باعث توقف رشد دندان می‌شود.»
۵. «فشار دادن کیست به درمان کمک می‌کند.»
۶. «ژل‌های بی‌حسی برای همه نوزادان مناسب است.»
۷. «اسباب‌بازی‌های دندانی خطرناک‌اند.»
۸. «کیست لثه فقط در نوزادان دیده می‌شود.»
۹. «هر برجستگی روی لثه کیست است.»
10. «درمان‌های خانگی همیشه کافی‌اند.»