بسیاری از افراد هنگام مشاهده‌ی ضایعات کوچک، سفید، دردناک یا برجسته در دهان، دچار نگرانی می‌شوند و نمی‌دانند که آیا با آفت دهانی روبه‌رو هستند یا زگیل دهانی. شناخت تفاوت آفت و زگیل دهانی از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا منشأ، علائم، دوره درمان و حتی میزان خطر آن‌ها با یکدیگر تفاوت دارد.
در این مقاله، به‌صورت علمی و قابل‌درک، تفاوت‌های این دو عارضه، دلایل ایجاد، روش‌های تشخیص، راهکارهای پیشگیری، درمان‌های خانگی و پزشکی و همچنین باورهای اشتباه بررسی می‌شود تا بتوانید با آگاهی کامل به سلامت دهان خود کمک کنید.

تعریف آفت دهانی

آفت دهانی یک زخم سفید یا زردرنگ با حاشیه قرمز است که معمولاً روی لثه، زبان، داخل لپ یا کام ایجاد می‌شود. آفت مسری نیست و ارتباطی با ویروس HPV ندارد.
آفت‌ها معمولاً دردناک هستند اما سطحی باقی می‌مانند و بعد از یک تا دو هفته بهبود پیدا می‌کنند.

ویژگی‌های اصلی آفت

• معمولاً دردناک است.

• اندازه کوچک یا متوسط دارد.

• شکل آن گرد یا بیضی است.

• اغلب یک‌تا دو هفته‌ای خودبه‌خود خوب می‌شود.

• مسری نیست.

تعریف زگیل دهانی

زگیل دهانی یک رشد یا برجستگی گوشتی است که معمولاً به‌علت ویروس HPV ایجاد می‌شود. این ضایعه اغلب بدون درد است و حالت گل‌کلمی یا برجسته دارد.

ویژگی‌های اصلی زگیل دهانی

• معمولاً بدون درد است.

• ممکن است رشد کند اما پایدار بماند.

• مسری است (از طریق تماس دهانی).

• ممکن است شبیه برآمدگی سفید یا صورتی باشد.

• به‌طور خودبه‌خود همیشه درمان نمی‌شود و اغلب نیاز به مداخله دارد.

تفاوت آفت و زگیل دهانی

دلایل ایجاد آفت دهانی

• استرس و اضطراب

• تغییرات هورمونی

• کمبود ویتامین B12، آهن یا اسیدفولیک

• آلرژی غذایی

• ضربه به دهان یا گاز گرفتن لب

• اختلالات گوارشی مانند IBS

دلایل ایجاد زگیل دهانی

• ابتلا به ویروس HPV

• رابطه دهانی پرخطر

• ضعف سیستم ایمنی

• تماس نزدیک با فرد آلوده

• استفاده مشترک از وسایل شخصی (در موارد نادر)

روش‌های پیشگیری

پیشگیری از آفت دهانی

• کاهش استرس با تکنیک‌هایی مثل مدیتیشن

• مصرف مکمل‌های آهن، B12 و روی در صورت کمبود

• اجتناب از غذاهای ترش، تند یا حساسیت‌زا

• استفاده از مسواک نرم

• پرهیز از گاز گرفتن لب یا داخل دهان

پیشگیری از زگیل دهانی

• رعایت بهداشت دهان و دندان

• استفاده از واکسن HPV برای گروه‌های در معرض خطر

• پرهیز از تماس دهانی غیرایمن

• عدم استفاده مشترک از وسایل شخصی

• تقویت سیستم ایمنی با تغذیه مناسب

درمان آفت دهانی

درمان‌های پزشکی

• دهان‌شویه‌های ضدالتهاب

• داروهای موضعی کورتیکواستروئیدی

• مکمل ویتامین B12 یا آهن

• لیزردرمانی در موارد شدید

درمان‌های خانگی

• شست‌وشو با آب‌نمک

• مصرف عسل برای کاهش التهاب

• ژل آلوئه‌ورا

• جلوگیری از خوردن غذاهای تحریک‌کننده

درمان زگیل دهانی

درمان‌های تخصصی

• کرایوتراپی (فریز کردن)

• لیزردرمانی

• جراحی کوچک سرپایی

• داروهای ضدویروس در صورت نیاز

درمان‌های خانگی (کمکی، نه اصلی)

• مصرف سیر برای تقویت سیستم ایمنی

• استفاده از چای سبز

• پرهیز از تماس دهانی تا درمان کامل

توجه: هیچ درمان خانگی نمی‌تواند جایگزین درمان تخصصی زگیل دهانی شود.

تمرینات مناسب برای کاهش تحریک دهان

• تمرینات آرام‌سازی فک

• تنفس دیافراگمی برای کاهش استرس

• تمرینات کششی زبان و فک برای کاهش فشار عضلانی

• نوشیدن مداوم آب برای جلوگیری از خشکی دهان

نتیجه‌گیری تفاوت آفت و زگیل دهانی

شناخت تفاوت آفت و زگیل دهانی به شما کمک می‌کند ضایعات دهانی را با دقت بیشتری ارزیابی کنید. آفت‌ها دردناک اما بی‌خطر و غیرمسری هستند و معمولاً خودبه‌خود درمان می‌شوند، در حالی که زگیل دهانی منشأ ویروسی دارد، مسری است و نیازمند درمان تخصصی است.
با رعایت اصول بهداشتی، شناسایی عوامل خطر و مراجعه به پزشک در زمان مناسب، می‌توانید سلامت دهان خود را حفظ کنید.

۱۰ سؤال متداول درباره تفاوت آفت و زگیل دهانی

آیا آفت دهانی خطرناک است؟
خیر، معمولاً بی‌خطر است و خودبه‌خود درمان می‌شود.

آیا زگیل دهانی می‌تواند سرطان‌زا باشد؟
برخی انواع HPV ریسک بیشتری دارند، اما همه‌ی زگیل‌ها خطرناک نیستند.

چگونه تفاوت آفت و زگیل دهانی را تشخیص دهم؟
آفت دردناک و سطحی است؛ زگیل برجسته و بدون درد.

آیا آفت مسری است؟
نه، کاملاً غیرمسری است.

آیا زگیل دهانی به درمان نیاز دارد؟
بله، بیشتر مواقع نیاز به کرایوتراپی یا لیزر دارد.

آیا استرس باعث آفت می‌شود؟
بله، یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد آفت است.

آیا واکسن HPV از زگیل دهانی جلوگیری می‌کند؟
بله، در بسیاری موارد مؤثر است.

آیا زگیل دهانی درد دارد؟
معمولاً نه.

آیا آفت بزرگ خطر دارد؟
اگر پس از دو هفته خوب نشود باید بررسی شود.

آیا آفت و زگیل داروی مشترک دارند؟
خیر، درمان هرکدام متفاوت است.

۱۰ باور غلط درباره تفاوت آفت و زگیل دهانی

«آفت از شخصی به شخص دیگر منتقل می‌شود.» → غلط

«زگیل دهانی حتماً خطرناک است.» → همیشه نه

«هر ضایعه سفید در دهان آفت است.» → غلط

«آفت فقط به‌دلیل کمبود ویتامین ایجاد می‌شود.» → عوامل دیگری هم دارد

«زگیل دهانی خودبه‌خود درمان می‌شود.» → نه همیشه

«شست‌وشوی زیاد دهان آفت را درمان می‌کند.» → فقط کمکی است

«هر برجستگی دهانی زگیل است.» → نادرست

«افراد سالم زگیل نمی‌گیرند.» → ممکن است بگیرند

«آفت با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.» → کاملاً غلط

«زگیل دهانی فقط در افراد پرخطر ایجاد می‌شود.» → ضعف ایمنی نیز مؤثر است