آیا تا به حال احساس کرده اید که فرزندتان پتانسیل، عدم تمرکز یا عدم تمرکز را پشت دیوار پنهان کرده است. و فراموشی؟ اختلال کمبود توجه بیش فعالی (ADHD) یکی از چالش برانگیزترین شرایط عصبی رشدی است که می تواند تحصیلات، شغل و روابط را تحت تاثیر قرار دهد.
سالهاست که دارودرمانی به عنوان اولین خط درمان شناخته میشود، اما نگرانی در مورد عوارض جانبی داروها، بسیاری را به جستجوی روشهای جدید و ایمنتر سوق داده است. در این بین درمان بیش فعالی با نوروفیدبکبه عنوان یک رویکرد انقلابی و بدون دارو، توجه بسیاری از متخصصان و خانواده ها را به خود جلب کرده است.
اما آیا این روش واقعا جواب می دهد؟ آیا می توان به مغز یاد داد که تمرکز کند؟ در این مقاله نگاهی دقیق تر به درمان نوروفیدبک بیش فعالی می اندازیم. از مکانیسم عمل تا هزینهها و نتایج، همه چیز را بررسی میکنیم تا بتوانید آگاهانهترین تصمیم را برای سلامت روانی خود یا فرزندتان بگیرید.
«درمان میگرن با نوروتراپی; آرامش روانی را بدون مصرف مواد مخدر تجربه کنید"
نوروفیدبک چیست؟
نوروفیدبک، که گاهی اوقات به عنوان بیوفیدبک EEG شناخته می شود، یک درمان غیرتهاجمی است که هدف آن آموزش مستقیم عملکرد مغز است. تصور کنید مغز شما یک ارکستر موسیقی است. اگر سازها بدون لحن نواخته شوند، موسیقی ناخوشایند خواهد بود. نوروفیدبک مانند یک رهبر ارکستر عمل می کند که به سازهای مغز (امواج مغزی) نحوه نواختن هماهنگ را آموزش می دهد.
مبنای علمی نوروفیدبک بر انعطاف پذیری عصبی یا انعطاف پذیری عصبی است. این بدان معناست که مغز در هر سنی توانایی تغییر و یادگیری را دارد. در جلسه نوروفیدبک، حسگرهایی روی پوست سر قرار می گیرند تا فعالیت الکتریکی مغز را ثبت کنند. این اطلاعات به کامپیوتر منتقل می شود و بلافاصله پردازش می شود. نکته اصلی اینجاست: هیچ جریان الکتریکی وارد مغز نمی شود، حسگرها به سادگی گوش دهید.
این اطلاعات سپس در قالب یک بازی ویدیویی یا فیلم به فرد نمایش داده می شود. وقتی مغز یک الگوی موج سالم و مطلوب (یعنی تمرکز بالا) تولید می کند، بازی پیشرفت می کند یا فیلم واضح می شود (پاداش). وقتی مغز به الگوی نامطلوب برمی گردد (مثلاً حواس پرتی)، بازی متوقف می شود یا تصویر تار می شود (تنبیه خفیف). از طریق این فرآیند شرطی سازی عامل، مغز به تدریج یاد می گیرد که چگونه خود را تنظیم کند. در زمینه درمانی بیش فعالی با نوروفیدبک هدف اصلی آموزش مغز برای افزایش امواج مرتبط با تمرکز (بتا) و کاهش امواج مرتبط با خواب آلودگی و رویا (تتا) است. این فرآیند آموزشی در طول زمان منجر به تغییرات دائمی در عملکرد مغز می شود و فرد توانایی کنترل داوطلبانه تمرکز و توجه خود را پیدا می کند.
درمان بیش فعالی با نوروفیدبک چگونه مغز را تغییر می دهد؟
مغز افراد مبتلا به ADHD تفاوت های عملکردی خاصی با مغز افراد عادی دارد. تحقیقات نشان می دهد که در بسیاری از موارددرمان نوروفیدبک بیش فعالی، با پدیده ای به نام «نسبت تتا به بتا بالا» مواجه هستیم.
- امواج تتا: امواج آهسته ای هستند که در هنگام خواب یا رویا دیدن غالب می شوند.
- امواج بتا: امواج سریعی هستند که در حین تمرکز، حل مسئله و هوشیاری فعال می شوند.
در مغز فرد بیش فعال، حتی زمانی که سعی می کند تمرکز کند، امواج تتا غالب است. انگار مغز خواب آلود است. درمان بیش فعالی نوروفیدبک دقیقاً این عدم تعادل را هدف قرار می دهد. با تمرین مکرر، مغز یاد می گیرد که چگونه سوئیچ فوکوس را روشن کند. این روش به جای اینکه فقط علائم را بپوشاند (این کاری است که دارو انجام می دهد)، به مغز می آموزد که خود تنظیم شود. به همین دلیل است که بسیاری از متخصصان درمانی بیش فعالی با نوروفیدبک را یک درمان رادیکال می دانند.
مزایای نوروفیدبک در درمان اختلالات توجه
چرا باید درمانی بیش فعالی با نوروفیدبک را به جای یا علاوه بر روش های دیگر انتخاب کنیم؟ مزایای این روش درمانی بسیار قابل توجه و متمایز است.
شروع به کار درمان بیش فعالی با نوروفیدبک برای دستیابی به بهترین نتایج به مراحل خاصی نیاز دارد. اول از همه باید نقشه دقیق مغز تهیه شود. نقشه مغز یا QEEG دقیقاً به متخصص نشان می دهد که کدام قسمت های مغز دچار اختلال در عملکرد هستند. این نقشه راهنمای اصلی برای تنظیم پروتکل درمان بیش فعالی با نوروفیدبک است. بر اساس نتایج نقشه مغز، متخصص تعیین می کند که کدام امواج در کدام قسمت از سر باید تقویت یا سرکوب شود. هیچ دو برنامه ای در درمان بیش فعالی نوروفیدبک دقیقاً یکسان نیستند. جلسات معمولاً 2-3 بار در هفته برگزار می شود و هر جلسه حدود 30-45 دقیقه طول می کشد. فردی روی صندلی می نشیند و با تمرکز به مانیتور سعی می کند بازی را کنترل کند. تداوم در جلسات برای موفقیت درمان بیش فعالی نوروفیدبک حیاتی است. این روش برای کسانی است که: این بهترین گزینه است. همچنین، در بسیاری از موارد، ترکیب درمان بیش فعالی با نوروفیدبک و رفتار درمانی یا روش های اصلاح سبک زندگی نتایج شگفت انگیزی را به همراه دارد.
ویژگی
درمان دارویی
درمان بیش فعالی با نوروفیدبک
مکانیسم اثر
تغییر شیمیایی موقت مغز
اصلاح الگوی امواج مغزی (یادگیری)
عوارض جانبی
شایع (بی خوابی، از دست دادن اشتها)
بسیار نادر و ناچیز
پایداری اثر
اثر با قطع دارو از بین می رود
معمولاً پایدار و طولانی مدت
طول درمان
تعریف نشده (گاهی اوقات سالها)
دوره معین (معمولا 30 تا 40 جلسه)
سرعت نتیجه گیری
سریع (چند ساعت پس از مصرف)
تدریجی (نیاز به تکرار جلسات)
فرایند گام به گام درمان بیش فعالی با نوروفیدبک
1. ارزیابی اولیه و نقشه برداری مغز (QEEG)
2. طراحی پروتکل درمان
3. جلسات درمانی
آیا درمان بیش فعالی با نوروفیدبک برای همه مناسب است؟
نقش خانواده در موفقیت درمان
موفقیت درمان بیش فعالی نوروفیدبک به جلسات کلینیک محدود نمی شود. حمایت خانواده، تنظیم خواب کودک، تغذیه مناسب و کاهش استرس محیطی همگی به تثبیت تغییرات مغزی کمک می کنند. وقتی مغز در حال یادگیری یک الگوی جدید است، محیط آرام خانه مانند کودی است که به رشد این نهال کمک می کند.
انتخاب مسیر درمان بیش فعالی یک تصمیم مهم است. درمان بیش فعالی با نوروفیدبک پنجره جدیدی را به سوی مدیریت این اختلال گشوده است. پنجره ای که در آن فرد نه با تکیه بر مواد شیمیایی، بلکه با تکیه بر توانایی های ذاتی مغز خود به تعادل و تمرکز دست می یابد. اگر به دنبال روشی ایمن، پایدار و علمی هستید، مشاوره با متخصصان این حوزه می تواند اولین قدم به سوی آینده ای متمرکزتر و آرام تر باشد.
سؤالات متداول
1. آیا درمان بیش فعالی با نوروفیدبک دردناک است؟
نه، اصلا. حسگرها فقط فعالیت مغز را ثبت می کنند و هیچ شوک یا جریانی به مغز وارد نمی کنند. کودکان معمولاً به دلیل ماهیت بازیگوشی آن از انجام آن لذت می برند.
2. چقدر طول می کشد تا نتایج درمان بیش فعالی با نوروفیدبک مشخص شود؟
این روش یک فرآیند یادگیری است و زمان می برد. معمولاً تغییرات اولیه (مانند بهبود خواب یا آرامش) پس از 10 تا 15 جلسه قابل مشاهده است، اما اغلب برای تکمیل فرآیند و حفظ نتایج به 30 تا 40 جلسه نیاز است.
3. آیا می توان همزمان با مصرف دارو نوروفیدبک انجام داد؟
بله. بسیاری از افراد هنگام مصرف دارو نوروفیدبک را شروع می کنند. با پیشرفتدرمان بیش فعالیو بهبود عملکرد مغز، اغلب می توان به تدریج دوز دارو را کاهش داد و در برخی موارد آن را قطع کرد.
