دکتر صابر سادات امینی فوق تخصص بیماریهای غدد و متابولیسم و متخصصین داخلی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی – عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، خیابان ۶ شریعتی،بالاتر، سعادت، خیابان، خیابان، خیابان، خیابان ۶ شریعتی،بالاتر، سعادت، کوچه و خیابان پنجم،واحد ۴ تلفن مطب ۰۹۱۹۸۰۴۸۷۸۲

ندول تیروئید: راهنمای کامل برای بیماران

۱. ندول تیروئید چیست؟

ندول تیروئید (یا ندول تیروئید) یک برآمدگی یا توده در داخل غده تیروئید است. تیروئید غده ای پروانه ای شکل است که در جلوی گردن قرار دارد و نقش مهمی در تنظیم متابولیسم، انرژی و بسیاری از عملکردهای بدن دارد.

این توده ها ممکن است:

• قوی باشید

• پر از مایع (کیستیک) شود

• یا ترکیبی از بخش جامد و مایع دارند

بیشتر گره های تیروئید خوش خیم (غیر سرطانی) هستند و در بسیاری از افراد مشکل جدی ایجاد نمی کنند.

2. چه کسانی دچار ندول تیروئید می شوند؟

گره‌های تیروئید بسیار شایع هستند و اغلب به طور تصادفی در موارد زیر کشف می‌شوند:

• معاینه های پزشکی معمول

• سونوگرافی گردن به دلایل دیگر انجام شد

در بیشتر موارد، خود فرد متوجه وجود ندول نمی‌شود.
با افزایش سن، احتمال مشاهده ندول تیروئید افزایش می‌یابد و در برخی جمعیت‌ها حتی تا نیمی از افراد ممکن است حداقل یک ندول تیروئید داشته باشند. البته بسیاری از این گره ها آنقدر کوچک هستند که نمی توان آنها را لمس کرد.

نکته کلیدی: در سن 60 سالگی، بیش از نیمی از جمعیت حداقل یک ندول تیروئید دارند که اغلب نیازی به درمان فوری ندارد

3. آیا ندول تیروئید علائمی دارد؟

❗ معمولاً خیر

بیشتر گره های تیروئید:

• علامت گذاری نشده است

• درد یا ناراحتی ایجاد نکنید

❗ اما در شرایط خاص، علائم ممکن است ظاهر شوند

📍 اگر گره رشد کرد:

• برآمدگی قابل لمس یا قابل مشاهده روی گردن

• مشکل در بلع غذا یا تنفس

• احساس گیرکردن چیزی در گلو

• تغییر صدا یا گرفتگی صدا (نادر)

📍 اگر ندول هورمون‌های اضافی تولید کند:

برخی گره ها می توانند هورمون تیروئید را بیش از حد ترشح کنند و علائم پرکاری تیروئید را ایجاد کنند، مانند:

• کاهش وزن غیرمنتظره

• تپش قلب

• لرزش دست

• اضطراب

• تعریق زیاد

📍 در موارد مبتلا به کم کاری تیروئید:

گاهی اوقات ندول ها در زمینه بیماری های خودایمنی تیروئید دیده می شوند و ممکن است علائمی مانند:

• خستگی

• افزایش وزن

• حساسیت به سرما
  ایجاد شود.

4. چه عواملی باعث ایجاد گره های تیروئید می شوند؟

علت دقیق بسیاری از گره ها ناشناخته است، اما عوامل زیر ممکن است نقش داشته باشند:

• رشد بیش از حد بافت تیروئید (آدنوم)

• کیست تیروئید (تجمع مایع در داخل غده)

• گواتر چاندندولی

• التهاب تیروئید مانند تیروئیدیت هاشیموتو

• کمبود ید در برخی مناطق جغرافیایی

5. ندول تیروئید چگونه تشخیص داده می شود؟

1) معاینه بالینی

پزشک ارزیابی اولیه را با لمس گردن و بررسی علائم بالینی انجام می‌دهد.

2) آزمایش خون

برای بررسی عملکرد تیروئید و اندازه‌گیری هورمون‌هایی مانند TSH و T4.

3) سونوگرافی تیروئید

مهم ترین و دقیق ترین روش تصویربرداری برای بازبینی:

• اندازه گره

• تعداد گره‌ها

• ویژگی های مشکوک یا خوش خیم

4) بیوپسی با سوزن ظریف (FNA)

در صورت مشکوک بودن به بدخیمی، بیوپسی با سوزن ظریف برای بررسی سلول ها در زیر میکروسکوپ انجام می شود.

5) اسکن تیروئید

در برخی موارد، برای بررسی فعال یا غیرفعال بودن گره استفاده می‌شود.

6. آیا ندول تیروئید خطرناک است؟

• بیشتر گره های تیروئید خوش خیم هستند.

• تنها درصد کمی از ندول‌ها بدخیم یا سرطانی تشخیص داده می‌شوند.

علائم هشداردهنده‌ای که نیاز به بررسی دقیق‌تر دارند:

• رشد سریع ندول

• سفتی و پایداری جرم

• تغییر صدا

• بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن

البته، گاهی اوقات حتی بدون این علائم، ممکن است بدخیمی وجود داشته باشد، به همین دلیل است که پیگیری منظم مهم است.

7. درمان ندول تیروئید

📌 وقتی گره امن است

اگر گره کوچک است و علائمی ایجاد نمی کند:

• به درمان خاصی نیاز نیست

• پیگیری دوره ای با سونوگرافی و معاینه کافی است

📌 اگر باعث مشکلات فیزیکی شود

اگر گره بزرگ باشد و در بلع یا تنفس مشکل ایجاد کند:

• ممکن است جراحی توصیه شود

📌 اگر باعث پرکاری تیروئید شود

درمان می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• ید رادیواکتیو

• داروهای ضد تیروئید

• یا در برخی موارد جراحی

📌 اگر ندول بدخیم باشد

در این مورد:

• جراحی تیروئید با برنامه ریزی دقیق و تخصصی انجام می شود

8. اهمیت پیگیری

حتی ندول‌های خوش‌خیم نیز باید مرتباً بررسی شوند، زیرا به مرور زمان ممکن است:

• بزرگتر شوید

• یا ویژگی های آنها را تغییر دهید

نظارت منظم امکان تشخیص زودهنگام مشکلات احتمالی را فراهم می کند.

سوالات متداول بیماران

1. ندول تیروئید چیست و چقدر شایع است؟

گره تیروئید یک توده در داخل غده تیروئید است و بسیار شایع است. بسیاری از مردم آن را بدون علامت دارند.

2. آیا ندول تیروئید به معنای سرطان است؟

خیر. بیش از 90 درصد ندول ها خوش خیم هستند و سرطان تیروئید نسبتاً نادر است.

3. آیا ندول تیروئید درد می کند؟

در بیشتر موارد بدون درد است. درد معمولا فقط در گره های بزرگ یا همراه با التهاب دیده می شود.

4. چرا سونوگرافی مهم است؟

سونوگرافی بهترین روش برای بررسی اندازه، تعداد و احتمال خطرناک بودن گره ها است.

5. بیوپسی FNA چیست و آیا خطرناک است؟

بیوپسی با سوزن ظریف روشی کم خطر و دقیق برای بررسی احتمال بدخیمی است و معمولاً بدون بیهوشی انجام می‌شود.

6. چه زمانی جراحی لازم است؟

در صورت بدخیمی، نتایج مشکوک بیوپسی یا علائم فشار شدید.

7. آیا گره تیروئید قابل درمان است؟

بله. با تشخیص صحیح و درمان مناسب، حتی بسیاری از ندول های بدخیم نیز قابل درمان هستند.

8. آیا همه گره های تیروئید نیاز به بیوپسی دارند؟

خیر. فقط گره هایی که اندازه خاصی دارند یا در سونوگرافی ویژگی های مشکوک را نشان می دهند نیاز به بیوپسی دارند. بسیاری از ندول های کوچک و خوش خیم فقط تحت نظر هستند.

9. اگر نتایج بیوپسی طبیعی باشد، آیا هنوز احتمال سرطان وجود دارد؟

احتمال بسیار کم است، اما کاملاً صفر نیست. به همین دلیل، پیگیری دوره ای با سونوگرافی حتی پس از بیوپسی خوش خیم توصیه می شود.

10. آیا گره تیروئید به خودی خود ناپدید می شود؟

برخی گره‌های کوچک یا کیستیک ممکن است در طول زمان کوچک شوند یا حتی ناپدید شوند، اما بسیاری از گره‌ها برای سال‌ها بدون تغییر باقی می‌مانند.

11. آیا استرس باعث ایجاد یا بزرگ شدن ندول تیروئید می شود؟

استرس مستقیماً باعث ایجاد گره نمی‌شود، اما می‌تواند علائم بیماری‌های تیروئید را تشدید کند یا حساسیت فرد را به علائم گردن افزایش دهد.

12. آیا ندول تیروئید در دوران بارداری خطرناک است؟

در بیشتر موارد خیر. اکثر ندول ها در دوران بارداری مشکلی ایجاد نمی کنند، اما بررسی عملکرد تیروئید و نظارت بر اندازه ندول در این دوره مهم است.

13. آیا گره تیروئید می تواند باعث ناباروری شود؟

خود ندول معمولاً باعث ناباروری نمی شود، اما اگر با کم کاری تیروئید یا پرکاری تیروئید همراه باشد، ممکن است بر باروری تأثیر بگذارد.

14. آیا کودکان نیز می توانند ندول تیروئید داشته باشند؟

بله، اگرچه شیوع آن در کودکان کمتر از بزرگسالان است. با این حال، در کودکان، درصد بدخیمی نسبتاً بالاتر است و نیاز به بررسی دقیق تری وجود دارد.

15. آیا اندازه ندول مهمتر از ظاهر آن است؟

در بسیاری از موارد، ظاهر ندول در سونوگرافی (مانند حاشیه‌ها، ساختار داخلی و کلسیفیکاسیون‌ها) مهم‌تر از اندازه به تنهایی است.

16. آیا گره های کوچک می توانند سرطانی باشند؟

بله، اگرچه نادر است. به همین دلیل، تنها بر اساس اندازه تصمیم گیری نمی شود و سایر معیارهای تصویربرداری نیز در نظر گرفته می شوند.

17. آیا لمس یا فشار دادن ندول آن را بزرگتر می کند؟

خیر. لمس یا فشار دادن گردن باعث رشد ندول نمی شود، اما ممکن است باعث حساسیت یا ناراحتی موضعی شود.

18. آیا ندول تیروئید باعث ریزش مو می شود؟

خود ندول معمولاً باعث ریزش مو نمی‌شود، اما اختلالات هورمون تیروئید که ممکن است همراه با آن باشد می‌تواند باعث ریزش مو شود.

19. آیا استفاده از ید باعث کوچک شدن گره های تیروئید می شود؟

اگر کمبود ید وجود داشته باشد، اصلاح آن می تواند مفید باشد، اما مصرف بیش از حد ید ممکن است وضعیت تیروئید را بدتر کند.

20. آیا ندول تیروئید بعد از درمان عود می کند؟

بله، به‌ویژه در گواتر چند ندولار یا برخی بیماری‌های زمینه‌ای، امکان ایجاد گره‌های جدید وجود دارد و پیگیری طولانی‌مدت توصیه می‌شود.

21. آیا داروهای گیاهی می توانند ندول تیروئید را درمان کنند؟

هیچ مدرک علمی معتبری برای درمان قطعی ندول تیروئید با داروهای گیاهی وجود ندارد و استفاده خودسرانه از آنها توصیه نمی شود.

22. آیا ورزش برای افرادی که ندول تیروئید دارند مضر است؟

خیر. ورزش منظم برای سلامت عمومی مفید است، مگر در موارد پرکاری تیروئید شدید که فعالیت شدید باید محدود شود.

23. آیا ندول تیروئید می تواند باعث تنگی نفس یا خفگی در خواب شود؟

گره‌های بسیار بزرگ یا گواترهای حجیم ممکن است باعث احساس فشار یا تنگی نفس در موقعیت‌های خواب خاص شوند.

24. آیا ندول تیروئید روی صدا تأثیر می گذارد؟

در موارد نادر، اگر گره بزرگ باشد یا به اعصاب حنجره فشار وارد کند، ممکن است باعث تغییر یا گرفتگی صدا شود.

25. آیا مصرف دارو تا پایان عمر پس از جراحی تیروئید ضروری است؟

اگر تمام یا بیشتر تیروئید برداشته شود، معمولاً هورمون تیروئید مادام العمر ضروری است.

26. سونوگرافی تیروئید چند بار باید تکرار شود؟

بسته به نوع و اندازه ندول، معمولاً ابتدا هر 6 تا 12 ماه و سپس در فواصل زمانی طولانی تری انجام می شود.

27. آیا ندول تیروئید می تواند باعث اضطراب و تپش قلب شود؟

اگر گره فعال باشد و هورمون تیروئید بیش از حد ترشح شود، بله. در غیر این صورت، اضطراب بیشتر به نگرانی بیمار مربوط می شود.

28. آیا ندول تیروئید بر وزن بدن تأثیر می گذارد؟

فقط در صورتی که باعث اختلال در عملکرد تیروئید شود. ندول‌های بدون اختلالات هورمونی معمولاً بر وزن تأثیر نمی‌گذارند.

29. آیا می توان ندول تیروئید را با رژیم غذایی خاصی کنترل کرد؟

رژیم غذایی سالم مهم است، اما هیچ رژیم غذایی خاصی وجود ندارد که مستقیماً باعث ناپدید شدن گره ها شود.

30. آیا ندول تیروئید می تواند باعث درد گوش یا فک شود؟

به ندرت، اما در برخی افراد، گردن درد می‌تواند به گوش یا فک سرایت کند.

31. آیا سیگار کشیدن بر گره های تیروئید تأثیر می گذارد؟

سیگار کشیدن می‌تواند بر عملکرد تیروئید تأثیر بگذارد و مشکلات تیروئید را در برخی افراد تشدید کند.

32. آیا ندول تیروئید نیاز به پیگیری مادام العمر دارد؟

در بسیاری از موارد بله. حتی گره های خوش خیم نیز باید به طور منظم کنترل شوند.

33. شیوع ندول تیروئید در سالمندان چقدر است؟

با افزایش سن، احتمال ایجاد ندول تیروئید به میزان قابل توجهی افزایش می یابد. در افراد بالای 60 سال، در معاینات سونوگرافی گردن، بیش از نیمی از افراد ممکن است حداقل یک ندول تیروئید داشته باشند. با این حال، بیشتر این ندول ها خوش خیم هستند و تنها درصد کمی نیاز به اقدامات تشخیصی یا درمانی جدی دارند.

34. آیا غم، اندوه یا فشارهای عاطفی باعث ایجاد گره تیروئید می شود؟

غم، اندوه و استرس شدید مستقیماً باعث ایجاد گره های تیروئید نمی شوند، اما می توانند به روش های غیرمستقیم بر سلامت تیروئید تأثیر بگذارند. استرس روانی طولانی مدت ممکن است باعث تشدید بیماری های زمینه ای تیروئید، تغییر در عملکرد هورمونی یا افزایش توجه به علائم فیزیکی شود. به همین دلیل، در برخی از بیماران، شروع همزمان علائم تیروئید با دوره‌های استرس شدید یا غمگینی گزارش می‌شود، اگرچه رابطه علت و معلولی بین آنها ثابت نشده است.

اگر به دنبال پزشک تیروئید در تهران هستید، مراجعه به متخصص تیروئید و متخصص غدد در تهران، نقش مهمی در تشخیص بیماری‌های تیروئید و غدد درون ریز در تهران دارد. ندول ها ارزیابی تخصصی، تفسیر دقیق سونوگرافی و انتخاب بهترین روش درمانی تنها با نظر پزشک مجرب در زمینه غدد امکان پذیر است.

توجه: محتوای فوق برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزینی برای مراجعه به پزشک نیست

دکتر صابر سادات امینی فوق تخصص غدد و متابولیک و متخصص داخلی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی - عضو هیات علمی دانشگاه متب آدرس: تهران، خیابان شریعتی، بالاتر از ایستگاه مترو قلهک، خیابان سجاد، پلاک 66، طبقه پنجم، واحد تلفن متاب 4 0919/0919