جراحی ماستوئیدکتومی یکی از مهم‌ترین روش‌های درمان بیماری‌هایی مانند التهاب مزمن ماستوئید، کلستئاتوم (کیست گوش میانی) و سایر ضایعات مربوط به گوش میانی و ساختارهای مجاور آن است. این جراحی می‌تواند به بهبود عفونت و حفظ یا بازیابی عملکرد شنوایی کمک زیادی کند. نیاز به مهارت، تشخیص دقیق و مراقبت های بعد از عمل دارد... در این مقاله از مجله سلامت GCORP LLC، می توانید با روش های جراحی ماستوئیدکتومی، عوارض و مراقبت های بعد از آن آشنا شوید.

ماستوئیدکتومی چیست؟

گوش انسان ساختار پیچیده و ظریفی دارد که عملکرد آن فراتر از دریافت صدا است... این اندام مهم بدن نقش مهمی در حفظ تعادل، درک محیط و حتی برقراری ارتباط موثر دارد... یکی از قسمت های کمتر شناخته شده اما حیاتی گوش ناحیه ای به نام ماستوئید است.. قسمت استخوانی پشت گوش که با سلول های هوای متعدد پوشیده شده و مستقیماً به گوش میانی متصل است.

در برخی شرایط خاص مانند عفونت‌های مزمن و عمیق گوش میانی، رشد توده‌هایی مانند کلستئاتوم یا حتی سرطان گوش، این ناحیه در معرض آسیب‌ها و التهاب‌های مکرر قرار می‌گیرد... در چنین مواردی، پزشکان متخصص گوش و حلق و بینی از روش جراحی نسبتاً تخصصی به نام ماستوئیدکتومی برای حفظ ساختار شنوایی و جلوگیری از گسترش عفونت یا آسیب به قسمت‌های نزدیک گوش استفاده می‌کنند.

هدف از این جراحی برداشتن سلول‌های هوای عفونی یا آسیب‌دیده در استخوان ماستوئید (استخوان پشت گوش) است. این جراحی زمانی انجام می‌شود که بیماری با درمان‌های دارویی مانند آنتی‌بیوتیک بهبود نیابد و قسمت استخوانی در عفونت نقش داشته باشد.

جراحی ماستوئیدکتومی چگونه است؟

جراحی ماستوئیدکتومی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و شامل چندین مرحله دقیق و حیاتی است که در زیر به طور کامل به آنها اشاره می شود.

1- بیهوشی و آماده سازی بیمار

در مرحله اول، بیمار کاملاً بیهوش است و در موقعیتی قرار می گیرد که جراح بتواند به راحتی به ناحیه پشت گوش دسترسی داشته باشد.

2- برش پشت گوش

پس از استفاده از مواد ضدعفونی کننده در ناحیه پشت گوش، برشی در این ناحیه ایجاد می شود تا پزشک بتواند به استخوان ماستوئید دسترسی پیدا کند.

3- باز کردن استخوان ماستوئید

در این مرحله، پزشک با استفاده از ابزارهای جراحی خاص، سلول‌های هوای عفونی یا آسیب‌دیده استخوان ماستوئید را خراش داده و خارج می‌کند.

4- برداشتن کلستئاتوم (در صورت وجود)

در این مرحله، پزشک کلستئاتوم (ضایعه پوستی ایجاد شده در گوش میانی) را با دقت برمی‌دارد تا استخوان در معرض تخریب قرار نگیرد.. این مرحله فقط در صورت نیاز انجام می شود.

5- بازسازی (در صورت نیاز)

اگر ساختارهای گوش میانی مانند استخوانچه ها آسیب دیده باشد، ممکن است از روش بازسازی برای بهبود عملکرد شنوایی استفاده شود.

6- بستن زخم

در پایان عمل، ناحیه مورد نظر بخیه می‌شود و پانسمان مناسب روی گوش قرار می‌گیرد... همچنین در برخی بیماران از ساکشن گوش برای برداشتن ترشحات باقی‌مانده و کاهش فشار استفاده می‌شود.

7- مراقبت های بعد از عمل

بیمار به بخش ریکاوری منتقل می شود و تحت نظر است... در این مرحله از آنتی بیوتیک ها و مسکن ها برای کاهش عوارض احتمالی استفاده می شود.

جراحی ماستوئیدکتومی چه زمانی انجام می شود؟

جراحی ماستوئیدکتومی زمانی تجویز می‌شود که سایر روش‌های درمانی جواب ندهند یا بیماری به حدی پیشرفت کرده باشد که تهدیدی برای سلامت کلی بیمار در نظر گرفته شود... در زیر برخی از موقعیت‌های رایجی که به این جراحی نیاز دارند، آورده شده است.

عفونت مزمن گوش میانی (اوتیت مزمن)

زمانی که عفونت مزمن گوش به درمان پزشکی پاسخ نمی‌دهد و ساختارهای مجاور مانند استخوان ماستوئید را درگیر می‌کند.

وجود کلستئاتوم

این توده مخرب به تدریج استخوان ها را از بین می برد و تنها راه قطعی برای درمان آن جراحی ماستوئیدکتومی است.

عفونت های مکرر با تب بالا و ترشحات چرک از گوش

این وضعیت می‌تواند منجر به تشکیل آبسه یا درگیری غشای مننژ و مغز شود که فقط با جراحی قابل درمان است.

درمان سرطان گوش یا متاستاز

در این شرایط، از جراحی برای حذف تومورهای بدخیم در ناحیه ماستوئید یا اطراف آن استفاده می‌شود.

عوارض جراحی ماستوئیدکتومی

جراحی ماستوئیدکتومی یکی از جراحی های رایج و نسبتاً ایمن در زمینه گوش و حلق و بینی محسوب می شود اما مانند هر جراحی دیگری ممکن است با عوارضی همراه باشد.. میزان خطر این جراحی به نوع ماستوئیدکتومی (ساده، رادیکال یا اصلاح شده)، وسعت بیماری، مهارت جراح و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد.

• کاهش یا کاهش شنوایی: بسته به شدت بیماری اولیه و وسعت جراحی، گاهی اوقات بیمار دچار کم شنوایی موقت یا دائمی می شود... در مواردی که جراحی با هدف برداشتن تومورهای مجاور انجام می شود، مانند نوروم آکوستیک (تومور خوش خیم عصب شنوایی)، خطر آسیب به ساختار شنوایی افزایش می یابد.
• آسیب به عصب صورت: عصب صورت از نزدیک ناحیه ماستوئید عبور می کند... اگر این عصب در حین جراحی آسیب ببیند، ممکن است بیمار دچار ضعف عضلانی صورت یا فلج موقت یا دائمی در یک طرف صورت شود.
• سرگیجه یا عدم تعادل: به دلیل نزدیکی ساختارهای تعادلی گوش داخلی به ناحیه جراحی، برخی از بیماران ممکن است پس از عمل دچار سرگیجه یا بی ثباتی در راه رفتن شوند.
• اتوره: اگر عفونت باقی بماند یا واکنش های مخاطی به تغییرات ساختاری ایجاد شود، ترشحات موقت یا مزمن ممکن است از گوش خارج شود.
• عفونت محل جراحی: اگرچه هدف ماستوئیدکتومی رفع عفونت است، اما مانند هر جراحی دیگری احتمال عفونت در ناحیه بریدگی یا حفره ایجاد شده وجود دارد.. در این شرایط، فرد ممکن است نیاز به مصرف آنتی بیوتیک یا تمیز کردن مجدد داشته باشد.
• وزوز گوش: بعضی از بیماران پس از عمل، صدای زنگ یا وزوز در گوش خود احساس می کنند که می تواند موقت یا دائمی باشد.
• نشت مایع مغزی نخاعی (نشت مایع مغزی نخاعی): در موارد نادر و زمانی که بیماری به جمجمه یا حفره مغز سرایت کرده است، احتمال نشت مایع مغزی نخاعی از طریق گوش وجود دارد که نیاز به مداخله فوری دارد.
• تشکیل مجدد کلستئاتوم: در برخی بیماران، حتی پس از برداشتن کامل، توده اپیتلیال کلستئاتوم ممکن است در سالهای بعد دوباره رشد کند و نیاز به عمل مجدد است.

مراقبت پس از جراحی ماستوئیدکتومی

دوران نقاهت و مراقبت های بعد از ماستوئیدکتومی به اندازه خود جراحی مهم است... این مراقبت ها کمک زیادی به تسریع روند بهبودی و جلوگیری از عوارض ناخواسته می کند... معمولاً بیمار پس از یک یا چند شب بستری در بیمارستان مرخص می شود، اما رعایت توصیه های پزشکی در روزها و هفته های بعد از جراحی نقش مهمی در سلامتی او دارد... نکات مهمی که در ادامه بعد از این جراحی ذکر شده است.

• استراحت کافی و عدم فعالیت شدید
• از خم شدن، بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت های شدید خودداری کنید
• تعویض به موقع پانسمان
• جلوگیری از ورود آب به گوش
• استفاده از داروهای تجویز شده توسط پزشک
• پس از جلسات امتحان
• از باد کردن شدید یا دمیدن هوا در بینی خودداری کنید
• رژیم غذایی مناسب و مصرف غذاهای نرم

جراحی ماستوئیدکتومی رادیکال چیست؟

جراحی رادیکال ماستوئیدکتومی نوع پیشرفته تری از این جراحی است که در موارد بسیار شدید یا پیشرفته مانند کلستئاتوم وسیع یا سرطان گوش استفاده می شود. در این روش سلول های ماستوئید و کلیه ساختارهای عفونی و گاهی استخوان ها و قسمت هایی از مجرای شنوایی به طور کامل برداشته می شوند.. این جراحی بسیار تهاجمی است، اما در کنترل بیماری های تهدید کننده مانند کلستئاتوم گسترده یا تومورهای بدخیم تاثیر زیادی دارد.

سخنرانی پایانی

جراحی ماستوئیدکتومی یکی از مهم ترین و نجات دهنده ترین روش های درمانی برای بیماری های شدید گوش میانی و استخوان ماستوئید است... اگر در مورد جراحی ماستوئیدکتومی و روش های آن سوالی دارید، می توانید به GCORP LLC مراجعه کنید و با بهترین پزشکان متخصص از جمله متخصص گوش و حلق و بینی آنلاین مشورت کنید. همچنین شرکت GCORP LLC این امکان را برای شما فراهم کرده است که از طریق سامانه نوبت دهی آنلاین برای مشاوره حضوری متخصص گوش و حلق و بینی با متخصص مورد نظر خود وقت بگیرید.

سؤالات متداول

منابع: clevelandclinic | medlineplus | خط سلامت | mkuh.nhs