CBCT دندانی یا توموگرافی کامپیوتری با پرتو مخروطی، یکی از پیشرفته ترین روش های تصویربرداری در دندانپزشکی مدرن است. با ارائه تصاویر سه بعدی و با کیفیت بالا، این تکنیک به دندانپزشکان امکان می دهد تا تشخیص ها و برنامه های درمانی دقیق تری داشته باشند.

در ادامه این مقاله از سایت دکتر نجمه درنژاد قصد داریم به بررسی جامع تصاویر CBCT دندان و کاربرد آن در دندانپزشکی بپردازیم. تا پایان با ما باشید.

CBCT دندانی چیست؟

CBCT مخفف "توموگرافی کامپیوتری پرتو مخروطی" است. در این روش دستگاه تصویربرداری 360 درجه دور سر بیمار می چرخد، اشعه ایکس را به شکل مخروطی ارسال می کند و چندین تصویر را از زوایای مختلف ثبت می کند.

این تصاویر سپس توسط نرم افزار پیشرفته به یک تصویر سه بعدی تبدیل می شوند که جزئیات دقیق ساختارهای دندانی، استخوان های فک و بافت های نرم را نشان می دهد.

ادامه مطلب» اگر از دندان‌های کج و نامنظم رنج می‌برید و به دنبال بهترین روش برای صاف کردن و صاف کردن دندان‌های خود هستید، پیشنهاد می‌کنیم با مراجعه به مطب دکتر نجمه درته‌ویلدارنژاد، متخصص ارتودنسی در مشهد، از بهترین کیفیت و خدمات مشاوره تخصصی با بهترین کیفیت و بهره‌مندی از خدمات تخصصی ارتودنسی با بهترین قیمت و بهره‌مندی از بهترین قیمت، به مطب دکتر نجمه درته‌ویلدارنژاد مراجعه کنید. برای بهره مندی از این خدمات بر روی لینک داده شده کلیک کنید.

کاربردهای عکس CBCT در دندانپزشکی

تصویر CBCT کاربردهای گسترده ای در زمینه های مختلف دندانپزشکی دارد:

برنامه ریزی ایمپلنت دندان

برای کاشت موفقیت آمیز ایمپلنت، آگاهی دقیق از ساختار و تراکم استخوان فک ضروری است. تصاویر سه بعدی CBCT به دندانپزشک امکان می دهد موقعیت دقیق ایمپلنت را تعیین کند و از برخورد با ساختارهای حیاتی مانند اعصاب و سینوس ها جلوگیری کند.

ارزیابی دندان نهفته و دندان عقل نهفته

دندان های پنهان به خصوص دندان عقل می توانند مشکلاتی ایجاد کنند. با استفاده از CBCT، موقعیت دقیق این دندان ها و تاثیر آنها بر ساختارهای مجاور به وضوح مشخص می شود.

تشخیص بیماری های فک و صورت

CBCT در تشخیص کیست، تومور و ناهنجاری های ساختاری فک و صورت بسیار موثر است. این تصاویر با دقت بالا به پزشکان امکان می دهد تا درمان مناسب را برنامه ریزی کنند.

مرور مشکلات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ)

اختلالات مفصل گیجگاهی فکی می تواند منجر به درد و ناراحتی شود. تصاویر CBCT به دندانپزشک کمک می کند تا ساختار مفصل را به دقت بررسی کند و درمان مناسب را پیشنهاد دهد.

ادامه مطلب» دلایل نیاز به رادیولوژی دهان و دندان چیست؟

ارزیابی کانال های ریشه در درمان های ریشه

در درمان ریشه، آگاهی دقیق از ساختار و انحنای کانال‌های ریشه بسیار مهم است. تصاویر سه بعدی CBCT این اطلاعات را با جزئیات کامل ارائه می دهند.

مزایای استفاده از CBCT در دندانپزشکی

استفاده از CBCT در دندانپزشکی مزایای متعددی دارد که در زیر به مهمترین آنها اشاره می شود:

• دقت بالا: تصاویر سه بعدی با وضوح بالا تشخیص و برنامه ریزی درمان را بهبود می بخشد.
• کاهش خطا: با اطلاعات دقیق تر، احتمال خطا در تشخیص و درمان کاهش می یابد.
• زمان تصویربرداری کوتاه: فرآیند اسکن CBCT در مدت زمان کوتاهی انجام می‌شود و برای بیمار راحت است.
• نمایش جزئیات بیشتر: برخلاف تصاویر دو بعدی، CBCT امکان مشاهده جزئیات ساختاری را در همه زوایا فراهم می‌کند.

تفاوت بین CBCT و رادیوگرافی پانورامیک (OPG)

رادیوگرافی پانورامیک (OPG) تصاویر دو بعدی از کل فک و دندان ها را ارائه می دهد. در حالی که CBCT تصاویر سه بعدی با جزئیات بیشتری را ارائه می دهد. عکس OPG برای معاینات عمومی مناسب است. اما در مواردی که نیاز به دقت و جزئیات بالاتر باشد، CBCT ترجیح داده می شود.

هزینه و دسترسی به خدمات CBCT در ایران

هزینه انجام CBCT در ایران بسته به مرکز تصویربرداری و تجهیزات مورد استفاده متفاوت است. به طور معمول هزینه این تصویربرداری در سال 1403 برای هر نیم فک حدود 1100000 تومان برآورد می شود. با پیشرفت تکنولوژی، مراکز دندانپزشکی بیشتری در ایران به دستگاه های CBCT مجهز می شوند. اما همچنان توصیه می شود قبل از مراجعه از وجود این امکانات در مرکز مورد نظر مطمئن شوید.

نکات و ملاحظات ایمنی CBCT

اگرچه CBCT از دقت بالایی برخوردار است، مانند سایر روش‌های تصویربرداری با اشعه ایکس، اقدامات احتیاطی ایمنی باید رعایت شود. دوز تابش در CBCT بالاتر از رادیوگرافی معمولی است. بنابراین استفاده از آن فقط در موارد ضروری و با تجویز دندانپزشک باید انجام شود. همچنین استفاده از محافظ های سربی برای کاهش تشعشعات به بافت های حساس توصیه می شود.

خطرات و عوارض جانبی عکسCBCT

همانطور که تا کنون آموختیم، CBCT (توموگرافی کامپیوتری پرتو مخروطی) یک روش تصویربرداری پیشرفته است که به طور گسترده در دندانپزشکی، فک و صورت و برخی از زمینه های پزشکی استفاده می شود. این روش با ارائه تصاویر سه بعدی دقیق به تشخیص و برنامه ریزی بهتر درمان کمک می کند. اما مانند هر روش تصویربرداری دیگری، CBCT ایمن نیست و ممکن است عوارض یا خطراتی داشته باشد که بیماران و پزشکان باید از آن آگاه باشند.

قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس

مهمترین نگرانی در مورد CBCT میزان تابش اشعه ایکس به بدن است. اگرچه دوز تشعشع در CBCT کمتر از سی تی اسکن های معمولی است، اما همچنان بیشتر از تصویربرداری ساده دندانی (مانند پانوراما یا بایت وینگ) است. قرار گرفتن مکرر در معرض این اشعه می تواند احتمال آسیب رساندن به سلول ها یا حتی افزایش خطر ابتلا به سرطان را در دراز مدت کمی افزایش دهد. به خصوص در کودکان یا افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.

محدودیت استفاده برای برخی افراد

افراد باردار باید تا حد امکان از CBCT اجتناب کنند، مگر در شرایط کاملاً ضروری و با نظر پزشک. اگرچه محافظت با محافظ سربی انجام می شود، اما هرگونه قرار گرفتن در معرض تشعشعات غیر ضروری برای جنین خطرناک تلقی می شود.

نقش تجربه اپراتور در دقت تصویربرداری و سلامت

اگر اپراتور دستگاه تجربه کافی نداشته باشد یا پارامترهای تنظیم دستگاه به درستی انتخاب نشده باشند، ممکن است تصویر با کیفیت پایین ضبط شود و باید تکرار شود. که این تکرار باعث افزایش دریافت تابش می شود.

احتمال نتایج نادرست یا تفسیر نادرست

در برخی موارد، ممکن است ناهنجاری‌های ناچیز در تصاویر دیده شود که منجر به نگرانی بیمار یا بررسی‌های بیشتر غیرضروری می‌شود. همچنین اگر تصاویر توسط افراد غیر متخصص تفسیر شود، احتمال تشخیص اشتباه وجود دارد.

خلاصه

تصویر CBCT دندان به عنوان یکی از نوآوری های مهم در دندانپزشکی با ارائه تصاویر سه بعدی و دقیق نقش بسزایی در بهبود تشخیص و درمان دندان ایفا می کند. این تکنیک به دندانپزشکان اجازه می دهد تا برنامه های درمانی موثرتری با مزایایی مانند دقت بالا، کاهش خطا و نمایش جزئیات بیشتر داشته باشند. اما با توجه به دوز بالاتر پرتو، استفاده از آن باید با دقت و فقط در موارد ضروری انجام شود.

سوالات متداول در مورد تصاویر CBCT دندان

1- CBCT چیست و چه تفاوتی با رادیوگرافی معمولی دندان دارد؟

CBCT یک تصویربرداری اشعه ایکس به شکل پرتو مخروطی است که امکان تولید تصاویر سه بعدی از دندان‌ها، فک، بافت نرم و مسیرهای عصبی را فراهم می‌کند.

2- CBCT در چه مواردی توصیه می شود؟

برای برنامه ریزی ایمپلنت، شناسایی ریشه دندان، معاینه فک و سینوس ها، ارتودنسی دشوار یا پیچیده و زمانی که رادیوگرافی معمولی کافی نیست استفاده می شود.

3- آیا تصویربرداری CBCT خطر تشعشع بیشتری نسبت به رادیوگرافی دندان دارد؟

بله، تابش آن بیشتر از اشعه ایکس معمولی دندان است، اما کمتر از سی تی اسکن پزشکی است و فقط در صورت لزوم باید انجام شود.

4- آیا برای انجام CBCT آمادگی خاصی لازم است؟

معمولاً نیازی به آمادگی خاصی نیست، اما باید اشیاء فلزی مانند جواهرات یا بریس‌ها را بردارید تا تصویر بهتری داشته باشید.

5- آیا CBCT برای همه بیماران مناسب است؟

خیر، به عنوان مثال، در بارداری یا زمانی که یک عکس برداری ساده با اشعه ایکس کافی است، باید احتیاط کرد یا گزینه های کمتر تابش شده باید در نظر گرفته شود.

6- مزایای تصویربرداری CBCT در مقایسه با عکس های دو بعدی چیست؟

نمای سه بعدی ساختارهای دندان و فک امکان بررسی دقیق‌تر ریشه‌ها، سینوس‌ها و مسیرهای عصبی و برنامه‌ریزی درمان بهتر را فراهم می‌کند.