بهترین رژیم غذایی برای کودکان بیش فعال

رژیم غذایی در کودکان بیش فعال نقش مهمی در کنترل رفتار، تمرکز و سطح انرژی آن‌ها دارد، بسیاری از والدین پس از ناامیدی از دارو یا درمان‌های دیگر، متوجه می‌شوند که نوع تغذیه می‌تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند. در واقع حذف برخی خوراکی‌ها مانند شکرهای مصنوعی و افزودنی‌ها و جایگزینی آن‌ها با مواد مغذی سالم، گامی موثر در بهبود وضعیت کودک است همچنین تغذیه صحیح نه تنها به تنظیم خلق‌وخو کمک می‌کند، بلکه می‌تواند عملکرد تحصیلی و اجتماعی کودک را نیز بهبود بخشد. در ادامه اصول تغذیه‌ای موثر برای مدیریت بیش‌فعالی را بررسی می‌کنیم.

مهم‌ترین تاثیرات رژیم غذایی در کودکان بیش فعال

رژیم غذایی در کودکان بیش فعال تاثیر مستقیمی بر عملکرد مغز، رفتار و تمرکز آن‌ها دارد در واقع تغذیه سالم می‌تواند به‌عنوان یک ابزار کمکی مؤثر در کنار درمان‌های رفتاری و دارویی عمل کند. در ادامه به مهم‌ترین تاثیرات رژیم غذایی در کودکان بیش‌فعال به شرح زیر است:

بهبود تمرکز و حافظه

رژیم غذایی غنی از پروتئین، امگا-۳ و ویتامین‌های گروه B به بهبود عملکرد مغز کمک کرده و توانایی تمرکز و یادگیری کودک را افزایش می‌دهد یعنی زمانی که قند خون کودک در سطح متعادل باقی بماند، مغز عملکرد پایدارتری خواهد داشت و از حواس‌پرتی‌های مکرر جلوگیری می‌شود.

کاهش رفتارهای پرتحرک و تحریک‌پذیر

کاهش مصرف قندهای مصنوعی، رنگ‌های خوراکی و افزودنی‌ها می‌تواند باعث کاهش پرخاشگری، بی‌قراری و رفتارهای تکانشی در کودکان شود؛ تغذیه طبیعی و فاقد مواد محرک به تعادل سیستم عصبی و کنترل احساسات کمک می‌کند.

تنظیم خلق‌وخو و کاهش اضطراب

برخی مواد غذایی مانند ماهی، گردو، تخم‌مرغ و لبنیات حاوی ترکیباتی هستند که سطح سروتونین (هورمون آرامش) را در بدن افزایش می‌دهند، این موضوع باعث بهبود خلق‌وخو، کاهش استرس و بهبود کیفیت خواب در کودکان بیش‌فعال می‌شود.

افزایش انرژی پایدار در طول روز

غذاهای کامل و غلات سبوس‌دار انرژی را به‌تدریج آزاد می‌کنند و از افت ناگهانی قند خون جلوگیری می‌نمایند. این ویژگی باعث می‌شود کودک در طول روز انرژی متعادل‌تری داشته باشد و از خستگی یا بی‌حوصلگی هم دور بماند.

بهبود عملکرد تحصیلی و اجتماعی

کودکانی که رژیم غذایی متعادلی دارند، عملکرد بهتری در مدرسه و تعاملات اجتماعی از خود نشان می‌دهند. تغذیه مناسب باعث افزایش تمرکز در کلاس، کاهش حواس‌پرتی و بهبود توانایی همکاری با دیگران می‌شود.

برای کودکان پیش فعال چه تغذیه‌ای مناسب است؟

کودکان بیش‌فعال (ADHD) انرژی زیادی دارند و تمرکز آن‌ها به‌سختی حفظ می‌شود. یکی از راه‌های مؤثر برای کمک به کنترل رفتار و بهبود عملکرد ذهنی آن‌ها، داشتن رژیم غذایی سالم و هدفمند است. نوع تغذیه می‌تواند تاثیر مستقیمی بر سیستم عصبی، خلق‌وخو و میزان توجه کودک داشته باشد. در ادامه، مواد غذایی مناسب برای این کودکان را با توضیحات کامل بررسی می‌کنیم:

پروتئین‌

پروتئین‌ها برای عملکرد مغز و تنظیم قند خون اهمیت بالایی دارند، مصرف غذاهای سرشار از پروتئین مانند تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، عدس و لبنیات باعث می‌شود سطح انرژی کودک در طول روز ثابت بماند و از نوسانات رفتاری جلوگیری شود. این مواد به افزایش تمرکز و بهبود حافظه کوتاه‌مدت کمک می‌کنند از همین رو بهتر است والدین وعده صبحانه کودک را حتما با منبع پروتئینی آغاز کنند تا تمرکز او در مدرسه بالاتر رود.

چربی‌های مفید (امگا ۳)

چربی‌های مفید به‌ویژه اسیدهای چرب امگا-۳ در رشد و عملکرد مغز نقشی حیاتی دارند، ماهی‌های چرب مانند سالمون و ساردین، گردو، بذر کتان و روغن زیتون از منابع عالی این چربی‌ها هستند. تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف منظم امگا-۳ می‌تواند رفتارهای پرتحرک، پرخاشگری و بی‌توجهی را در کودکان بیش‌فعال کاهش دهد. همچنین این چربی‌ها به بهبود کیفیت خواب و عملکرد شناختی کودک کمک می‌کنند.

میوه‌ها و سبزیجات تازه

میوه‌ها و سبزیجات منبع طبیعی ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند که به تنظیم عملکرد مغز و سیستم عصبی کمک می‌کنند. مصرف روزانه میوه‌هایی مانند سیب، موز، پرتقال و سبزیجاتی مانند اسفناج، کلم بروکلی و هویج برای این کودکان ضروری است. این مواد باعث افزایش انرژی سالم و کاهش اضطراب می‌شوند پس بهتر است از مصرف آبمیوه‌های صنعتی و بسته‌بندی‌شده پرهز کند چرا که حاوی قند و افزودنی‌های تحریک‌کننده هستند.

غلات سبوس‌دار

غلات سبوس‌دار مانند نان سبوس‌دار، جو دوسر، برنج قهوه‌ای و ذرت کامل، انرژی پایدار و تدریجی به بدن می‌رسانند؛ برخلاف قندهای ساده، این مواد باعث افزایش ناگهانی قند خون نمی‌شوند و در نتیجه رفتار کودک متعادل‌تر باقی می‌ماند. این غلات همچنین سرشار از فیبر هستند که به سلامت دستگاه گوارش کمک کرده و احساس سیری طولانی‌تری ایجاد می‌کنند. مصرف آن‌ها به‌ویژه در وعده صبحانه یا ناهار توصیه می‌شود.

کاهش مصرف قند و افزودنی‌ها

قندهای مصنوعی، رنگ‌های خوراکی و افزودنی‌ها از عوامل اصلی تشدید بیش‌فعالی در کودکان هستند در واقع خوراکی‌هایی مانند نوشابه، شکلات، بیسکویت‌های صنعتی و چیپس می‌توانند باعث افزایش بیش‌فعالی، تحریک‌پذیری و بی‌خوابی شوند. والدین باید به‌جای این خوراکی‌ها از میان‌وعده‌های سالم مثل میوه خشک یا ماست طبیعی استفاده کنند. حذف تدریجی این مواد از رژیم کودک، تاثیر محسوسی بر آرامش و تمرکز او خواهد داشت.

برای دریافت رژیم غذایی مناسب کودکان بیش‌فعال، می‌توانید به مرکز کاردرمانی دکتر وحید بیاتی، بهترین مرکز کاردرمانی در اهواز مراجعه کنید تا برنامه‌ای تخصصی و متناسب با نیاز فرزندتان دریافت کنید.

تغذیه جایگزین مناسبی برای دارو در درمان بیش‌فعالی است؟

تغذیه به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین کامل دارو در درمان بیش‌فعالی (ADHD) باشد، اما بدون تردید نقش مهم و مکملی در کنترل علائم دارد. رژیم غذایی سالم می‌تواند تاثیر داروها را تقویت کرده، نیاز به دوز بالای دارو را کاهش دهد و عوارض جانبی احتمالی را کمتر کند.

برخی کودکان با اصلاح رژیم غذایی و حذف مواد مضر مانند شکر، افزودنی‌ها، رنگ‌های مصنوعی و غذاهای فرآوری‌شده، بهبود چشمگیری در تمرکز، آرامش و کنترل رفتار خود نشان می‌دهند. در مقابل، افزودن مواد مغذی مانند پروتئین، اسیدهای چرب امگا-۳، ویتامین‌های گروه B و منیزیم به رژیم غذایی می‌تواند عملکرد مغز و سیستم عصبی را تقویت کند.

بیشتر بخوانید: داروهای درمان بیش فعالی

چه میان ‌وعده‌های برای کودکان بیش‌فعال مناسب است؟

کودکان بیش‌فعال برای حفظ تمرکز، آرامش و انرژی پایدار در طول روز به میان‌وعده‌های سالم و مغذی نیاز دارند، میان‌وعده‌های مناسب می‌توانند از نوسانات شدید قند خون جلوگیری کرده و رفتار کودک را متعادل‌تر کنند. در ادامه چند نمونه میان‌وعده مفید برای این کودکان را معرفی کردیم.

• میوه‌های تازه همراه با مغزها مانند سیب با گردو یا موز با بادام که هم انرژی طبیعی می‌دهند و هم تمرکز را افزایش می‌دهند.
• ماست طبیعی همراه با کمی عسل و بذر کتان که به سلامت دستگاه گوارش و عملکرد مغز کمک می‌کند.
• تخم‌مرغ آب‌پز یا نیمرو با نان سبوس‌دار که پروتئین بالایی دارد و احساس سیری طولانی‌تری ایجاد می‌کند.
• اسموتی خانگی از ترکیب میوه تازه، شیر یا ماست کم‌چرب و جو دوسر که میان‌وعده‌ای خوش‌طعم و مغذی است.
• سبزیجات خردشده مانند هویج، خیار و کرفس همراه با حمص که منبع عالی فیبر و پروتئین گیاهی هستند.
• برش‌های پنیر کم‌چرب با بیسکویت سبوس‌دار که ترکیبی از کلسیم، پروتئین و کربوهیدرات سالم را فراهم می‌کند.
• ذرت بوداده بدون نمک و روغن زیاد که گزینه‌ای سبک و سالم برای میان وعده عصرانه است.

در نهایت…

در مجموع رژیم غذایی در کودکان بیش فعال نقش مهمی در کنترل علائم بیش‌فعالی در کودکان دارد، مصرف مواد طبیعی، پروتئین کافی و پرهیز از خوراکی‌های صنعتی و شیرین می‌تواند به بهبود تمرکز، آرامش و رفتار کودک کمک کند. والدین با ایجاد الگوی غذایی منظم و متعادل، زمینه رشد ذهنی و جسمی سالم‌تری را برای فرزند خود فراهم می‌کنند همچنین رژیم غذایی اصولی نه‌تنها مکمل درمان‌های دارویی و رفتاری است بلکه می‌تواند در بسیاری از موارد، اثرات مثبت و پایداری بر زندگی کودک داشته باشد.