در سالهای اخیر، اصطلاح «آرتودنسی زودبازده» یا «ارتودنسی سریع» بیش از همیشه در تبلیغات دیده می شود. از شبکههای اجتماعی گرفته شده تا بیلبوردهای شهری، همه جا وعدههایی درباره صاف شدن دندانها در مدت زمان بسیار کوتاه به چشم میخورد. بیمارانی که سالها برای شروع درمان مردد بودند به ویژه افرادی که دنبال ارتودنسی برای بزرگان وقتی میشنوند ارتودنسی میتواند در چند ماه نتیجه دهد، طبیعی است که این عنوان وسوسهکننده شود. اما سوال اصلی اینجاست که آیا واقعاً ممکن است دندانها در زمانی بسیار کمتر از درمان معمول جابهجا شوند؟ یا این عنوان صرفاً یک تکنیک تبلیغاتی برای جلب توجه بیماران است؟
زمانی که درباره ارتودنسی صحبت میکنیم، باید به این نکته توجه داشت که جابهجایی دندانها، ظاهر سادهاش، یک فرآیند کاملاً زیستی و فیزیولوژیک است. موضوعی در ارتودنسی که برای رشد بیشتر هم پیدا میکند. استخوان فک باید خود را بسازد، ریشه دندان باید در حرکت کنترل شود باقی بماند و بافتهای نگهدارند فرصت تطبیق پیدا کنند. هیچ کدام از این روندها را نمی توانم با عجله پیش برد. از طرفی، برخی روشها میتوانند مدت زمان درمان را کوتاهتر کنند، اما نه در حدفصلهایی که معمولاً در تبلیغات دیده میشوند.
این مقاله دقیقاً به همین موضوع میپردازد: اینکه ارتودنسی زودبازده اتفاق میافتد یا خیر، کدام روشها به ویژه در حوزه ارتودنسی برای بزرگسالان معتبر هستند، چرا برخی از روشها از نظر علمی ارزیابی نشده و چه افرادی ممکن است درمان کوتاه مدت باشند. با بررسی علمی این روش ها، تصویر واقعی تری از آنچه ممکن است ارائه می کنیم تا بیمار بتواند تصمیمی آگاهانه و دقیق بگیرد.
مکانیسم درمان های کوتاه مدت ارتودنسی
اگرچه اصطلاح "ارتودنسی سریع" جذاب به نظر می رسد، اما قبل از هر چیز باید دانست که دندان ها در طول درمان چگونه حرکت می کنند. زمانی که متخصص ارتودنسی نیروهای ملایم و کنترل شده ای را از طریق براکت ها یا الاینرها به دندان وارد می کند، استخوان اطراف ریشه باید فرآیند آنالیز و بازسازی را طی کند تا مسیر حرکت دندان فراهم شود. این فرآیند کاملاً زمان بر است و برای هر مرحله بین سه تا چهار هفته زمان نیاز دارد. موضوعی که مستقل از روش پرداخت هزینه درمان است، از جمله
در واقع، ارتودنسی اولیه اغلب برای مشکلات خفیف طراحی میشود؛ مانند جابجاییهای کوچک روی دندانها، مانند جابجاییهای کوچک روی دندانها یا مواردی که میتوانید روی این موارد تمرکز کنید. درمان جامع که شامل کل فک میشود، باعث میشود که درمان کوتاهتر به نظر برسد، اما در واقع ارتودنسی کامل نیست.
آنچه باید به آن توجه داشت این است که ارتودنسی زودرس معمولاً بخش کوچکی از اصلاح را انجام میدهد و برای مال اکلوژنهای متوسط یا شدید مناسب نیست. درمان بنابراین، هدف این روش ها، شتاب ایمن و کنترل شده است، نه عجله و حذف مراحل حیاتی درمان.
چرا برخی از روش ها از نظر علمی قابل اعتماد نیستند؟
در سال های اخیر، درمان های مختلفی به نام "حرکت سریع دندان" وارد بازار شده است، اما همه آنها با کمک علمی همراه نیستند. برخی از شرکت ها با شعارهایی مانند "صاف کردن دندان در 6 ماه"، "ارتودنسی بدون درد در مدت زمان کوتاه" یا "نتیجه فوری بدون پیگیری طولانی" سعی در جذب بیماران دارند.
مشکل اصلی این روش ها نادیده گرفتن قوانین بیولوژیکی حرکت دندان است. استخوان را نمی توان با فشارهای قوی و ناگهانی بازسازی کرد. حرکت دادن خیلی سریع دندان نه تنها نتیجه پایداری ایجاد نمی کند، بلکه می تواند آسیب شدیدی به ساختار ریشه و بافت های نگهدارنده وارد کند.
در برخی از روش های غیر علمی، از نیروهای بسیار بالایی برای حرکت سریعتر استفاده می شود که منجر به فرسایش ریشه یا لق شدن دندان ها می شود. برخی دیگر سعی می کنند با حذف مراحل مهم درمان، زمان را کوتاه کنند. از جمله حذف تنظیمات ماهانه، حذف مرحله تکمیل یا استفاده از ابزارهایی که کنترل دقیقی بر حرکت دندان ندارند. درمانهای کوتاهمدت معتبر همگی مبتنی بر کنترل علمی حرکت دندان هستند. یعنی میزان فشار، مسیر حرکت، زمان بندی و تعامل با استخوان به طور کامل کنترل می شود. اما روشهای غیرقابل اعتماد این اصول را نادیده میگیرند و نتیجهای به ظاهر سریع اما ناپایدار ایجاد میکنند.
بنابراین، اگرچه ارتودنسی با نتیجه سریع واقعی است، اما نسخههای تبلیغاتی آن که ادعاهای اغراقآمیز دارند قابل اعتماد نیستند. درمان ایمن باید همیشه توسط متخصص ارتودنسی طراحی شود، نه با ابزار یا سیستم بدون تایید علمی.
Comparison-of-real-px,Comparison-of-pxw,Comparison-px360.jpg نتایج واقعی با تبلیغات رایج
آنچه در تبلیغات دیده می شود معمولاً تصویری ساده و آسان از روند درمان است. در بسیاری از تبلیغات، بدون ذکر جزئیات بیولوژیکی و فنی درمان، دندانها در عرض چند هفته تا چند ماه صاف میشوند. اما واقعیت اینطور نیست. حرکت دندان ها، حتی با ارتودنسی اولیه، باز هم نیاز به زمان، پیگیری و مراقبت دارد.
یکی از تفاوتهای مهم بین تبلیغات و واقعیت این است که بیشتر تبلیغات فقط بر روی دندانهای جلو تمرکز میکنند. صاف کردن چند دندان جلویی کار سختی نیست و استفاده از یک سری براکت های کوچک یا الاینرهای محدود می تواند به سرعت ظاهر آنها را تغییر دهد. اما این اصلاح محدود ممکن است باعث شود دندانهای خلفی در موقعیت اشتباه باقی بمانند و تماس دندان کامل نباشد.
برای نشان دادن تفاوت بین تبلیغات و درمان واقعی، جدول زیر خلاصهای مفصل ارائه میکند:
مقایسه ادعاهای تبلیغاتی و نتایج واقعی ارتودنسی اولیه
| width="186">تبلیغ رایج | واقعیت درمان | |||
| مدت درمان | چند هفته تا 3 ماه | از 6 ماه تا یک سال برای موارد width="168">محدوده اصلاح | فقط ظاهر دندان های جلویی | اصلاح نسبی و محدود، کامل نیست |
| پایداری نتیجه | اعلام شده است width="286">Retainerd width="186">تصحیح نسبی و محدود. بازگشت | |||
| فشار اعمال شده | بدون درد، بدون ناراحتی | کمی فشار طبیعی، گاهی اوقات نیاز به تطبیق دارد | ||
| برای چه کسانی مناسب است؟ width="270">فقط برای ناهنجاریهای خفیف | ||||
| نقش متخصص | سبک و ساده | نیاز به برنامهریزی دقیق درمان و نظارت متخصص |

