IBD شامل دو بیماری اصلی به نامهای بیماری کرون و کولیت اولسراتیو است. این دو بیماری اگرچه علائم مشترک زیادی دارند، اما از نظر محل درگیری، نوع التهاب، عوارض و حتی رویکرد تشخیصی و درمانی با یکدیگر تفاوت های مهمی دارند. به همین دلیل تشخیص تخصصی IBD نقش اساسی در کنترل بیماری، کاهش عوارض و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد.
در این مقاله قصد داریم به طور جامع بررسی کنیم که IBD چیست و چرا مهم است و تفاوتهای بین کرون و کولیت اولسراتیو به عنوان دو بیماری اصلی چیست.
IBD چیست؟
IBD یا بیماری التهابی روده گروهی از بیماری های مزمن است که با التهاب طولانی مدت دستگاه گوارش همراه است. این التهاب معمولاً در اثر واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن به بافتهای روده ایجاد میشود.
از مهم ترین ویژگی های IBD می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- طبیعت مزمن و طولانی مدت
- دوره های عود و سکوت
- نیاز به پیگیری مداوم پزشکی
- تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی
بیماری کرون چیست؟
یکی از سوالات متداول که توسط درصد زیادی از کاربران پرسیده می شود، و چرا تشخیص آن دشوار است؟ بیماری کرون یکی از انواع بیماری های التهابی روده است که می تواند هر بخشی از دستگاه گوارش، از دهان تا مقعد را درگیر کند. اما شایع ترین محل درگیری این بیماری انتهای روده کوچک (ایلئوم) و ابتدای روده بزرگ است. مهمترین ویژگی های بیماری کرون که باید درتشخیص تخصصیIBDدر نظر گرفته شود به شرح زیر است:
- التهاب به صورت مقطعی و غیرمستمر
- درگیری تمام لایه های دیواره روده
- احتمال ایجاد تنگی، فیستول و آبسه
- علائم مختلف و گاهی غیر گوارشی
علائم رایج کرون
از شایع ترین علائم بیماری کرون در افراد مختلف می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اسهال مزمن
- درد شکمی (اغلب در سمت راست پایین شکم)
- کاهش وزن
- خستگی شدید
- تب خفیف کم خونی
در پاسخ به این سوال که بیماری کرون چیست، باید گفت که کرون فقط یک مشکل روده ای نیست، بلکه یک بیماری سیستمیک است که می تواند مفاصل، پوست، چشم ها و حتی استخوان ها را درگیر کند.
کولیت اولسراتیو چیست؟
در پاسخ به این سوال کولیت اولسراتیو چیست باید گفت که نوع دیگری از بیماری التهابی روده یا IBD است که با بیماری کرون متفاوت است. این بیماری فقط روده بزرگ (کولون و رکتوم) را درگیر می کند. از مهم ترین ویژگی های کولیت اولسراتیو که درتشخیص تخصصیIBDمهم است می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- التهاب محدود به روده بزرگ
- درگیری مداوم و یکنواخت مخاط روده
- بدون درگیری لایه های عمیق روده
- معمولاً از رکتوم شروع می شود
علائم رایج کولیت اولسراتیو
شایع ترین علائم کولیت اولسراتیو که ممکن است در افراد مختلف دیده شود به شرح زیر است:
- اسهال خونی
- حذف مخاط
- درد شکمی
- احساس حذف ناقص
- کاهش وزن کم خونی
اگر بخواهیم به سادگی توضیح دهیم که کولیت اولسراتیو چیست، می توان گفت که این بیماری است که باعث ایجاد زخم و التهاب سطحی روده بزرگ می شود و اغلب با خونریزی روده همراه است.
تفاوت های اصلی بین کرون و کولیت اولسراتیو
تشخیص حرفه ای IBD بدون اطلاع از تفاوت های این دو بیماری امکان پذیر نیست. این دو بیماری از جنبه های مختلف با یکدیگر متفاوت هستند که در جدول زیر به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است:
<جدول>چرا تشخیص تخصصی IBD مهم است؟
علائم کرون و کولیت اولسراتیو به عنوان دو بیماری التهابی روده بسیار مشابه هستند. این باعث می شود بسیاری از بیماران سال ها با تشخیص اشتباه یا ناقص زندگی کنند. تشخیص اشتباه نوع بیماری التهابی روده می تواند منجر به موارد زیر شود:
- درمان ناکارآمد
- تشدید علائم
- افزایش عوارض
- افت شدید کیفیت زندگی
این موضوع باعث شده است که تشخیص حرفه ای IBD بسیار مهم شود. مهمترین موارد اهمیت این نوع تشخیص به شرح زیر است:
- نوع دقیق بیماری مشخص شده است
- شدت و محل درگیری مشخص شده است
- برنامه درمانی شخصی است
مراحل تشخیص تخصصی IBD
تشخیص تخصصی IBD یک فرآیند دقیق و چند مرحله ای است و توسط متخصص گوارش و کبد طی مراحل زیر انجام می شود:
- سابقه پزشکی دقیق: پزشک در مورد مواردی مانند مدت زمان و نوع علائم، وجود خون در مدفوع، سابقه خانوادگی، کاهش وزن یا تب و سابقه مصرف دارو سوال میکند.
- آزمایش های خون: برای بررسی شاخص های التهابی، کم خونی و وضعیت سیستم ایمنی انجام می شود.
- آزمایش مدفوع: برای رد عفونت روده و بررسی نشانگرهای التهابی مانند کالپروتکتین انجام می شود.
- کولونوسکوپی و بیوپسی: مهمترین روش تشخیص تخصصیIBD است که به مشاهده مستقیم مخاط روده، نمونه برداری از بافت و تمایز بین کرون و کولیت اولسراتیو کمک می کند.
- تصویربرداری تخصصی: در موارد خاص ام آر آی انتروگرافی، سی تی اسکن و سونوگرافی روده انجام می شود که در بررسی درگیری روده کوچک در بیماری کرون بسیار مهم است.
تشخیص افتراقی. چرا همیشه ساده نیست؟
در مورد تشخیص افتراقی بیماری های التهابی روده، باید توجه داشت که برخی از بیماری ها مانند موارد زیر می توانند علائمی شبیه به IBD ایجاد کنند:
- سندرم روده تحریک پذیر (IBS) عفونت های مزمن
- سل روده
- سرطان روده کولیت ایسکمیک
به همین دلیل تشخیص تخصصیIBD باید توسط متخصص گوارش و با معاینه کامل انجام شود.
نقش پاتولوژی در تشخیص تخصصی IBD
در تشخیص ویژهIBD معاینه نمونههای بیوپسی در زیر میکروسکوپ اطلاعات مهمی را در اختیار پزشک متخصص قرار میدهد، از جمله موارد زیر:
- نوع التهاب
- عمق درگیری
- وجود زخم یا گرانولوم (مهم در کرون)
این موضوع آسیب شناسی را به یکی از ارکان اصلی تشخیص تخصصی بیماری های التهابی روده تبدیل کرده است.
اهمیت تشخیص زودهنگام
در بیماری های التهابی روده یا IBD، تشخیص زودهنگام بسیار مهم است و منجر به موارد زیر می شود:
- کنترل بهتر التهاب
- کاهش عوارض
- جلوگیری از جراحی های غیر ضروری
- بهبود کیفیت زندگی
زندگی با IBD پس از تشخیص
پس از تشخیص تخصصیIBD، پزشک موارد زیر را در کلینیک بیماریهای التهابی روده انجام میدهد:
- درمان هدفمند شروع می شود
- رژیم غذایی تنظیم شده است
- پیگیری منظم انجام می شود
- به بیمار آموزش داده می شود که چگونه با این بیماری زندگی کند
بسیاری از بیماران با تشخیص مناسب و درمان مناسب می توانند زندگی فعال و عادی داشته باشند. کرون و کولیت اولسراتیو دو بیماری التهابی روده با علائم مشابه اما ماهیت متفاوت هستند. این شرایط تشخیص آنها را بدون معاینه تخصصی غیرممکن می کند. در صورت داشتن علائم مزمن گوارشی مراجعه به متخصص گوارش و کبد مانند دکتر علیرضا سیما برای انجام معاینات لازم و پیشگیری از عوارض جدی در آینده بسیار مهم است.
با دکتر علیرضا سیما فوق تخصص گوارش و کبد تماس بگیرید
- آدرس:
- شماره تماس: 02154534000
- نوبت اینترنتی برای بازدید حضوری
- تلگرام
- اینستاگرام
