فک قفل شده یکی از مشکلات شایع در مفصل گیجگاهی-فکی است که توانایی باز و بسته کردن دهان را مختل می‌کند. افراد زیادی با این مشکل روبه‌رو می‌شوند و نمی‌توانند غذا بخورند یا صحبت کنند. درد، محدودیت حرکتی و صداهای ناخوشایند هنگام باز کردن دهان از نشانه‌های اصلی این اختلال هستند. آگاهی از علل و روش‌های پیشگیری و درمان فک قفل شده به شما کمک می‌کند تا در مراحل اولیه، مشکل را کنترل کنید.

انکر لینک ها

تعریف فک قفل شده

پزشکان اصطلاح فک قفل شده را برای حالتی به کار می‌برند که مفصل فک پایین در هنگام حرکت، گیر می‌کند. این مفصل مانند لولای متحرک بین فک پایین و جمجمه عمل می‌کند. اگر حرکت طبیعی آن مختل شود، فرد نمی‌تواند دهان خود را کاملاً باز یا بسته کند. گاهی فرد در میانه‌ی حرف زدن یا خوردن، ناگهان حس می‌کند فکش قفل کرده است.

دلایل فک قفل شده

۱. جابه‌جایی دیسک مفصل

وقتی دیسک بین استخوان فک و جمجمه از جای خود حرکت می‌کند، مفصل دیگر به نرمی باز و بسته نمی‌شود. این وضعیت اغلب باعث صدای کلیک و احساس قفل شدن در فک می‌شود.

۲. اسپاسم عضلات فکی

استرس یا فشار زیاد روی فک، عضلات جویدن را منقبض می‌کند. این اسپاسم مانع حرکت آزاد فک می‌شود. افرادی که دندان‌ قروچه دارند، بیشتر در معرض این مشکل قرار می‌گیرند.

۳. التهاب یا آرتروز مفصل

التهاب مفصل باعث درد، خشکی و محدودیت حرکتی می‌شود. وقتی سطح مفصل تخریب می‌شود، فک توانایی حرکت نرم خود را از دست می‌دهد.

۴. آسیب مستقیم به فک

ضربه در ورزش، تصادف یا حتی کشیدن شدید دندان می‌تواند مفصل فک را دچار مشکل کند. گاهی یک ضربه ساده باعث دررفتگی جزئی دیسک مفصل می‌شود و فک قفل می‌کند.

۵. عادات نادرست روزمره

جویدن طولانی آدامس، باز کردن بیش از اندازه دهان هنگام خمیازه یا فشار دادن دندان‌ها در خواب به مرور زمان مفصل فک را فرسوده می‌کند.

علائم فک قفل شده

فرد مبتلا معمولاً این نشانه‌ها را تجربه می‌کند:

• ناتوانی در باز یا بستن کامل دهان

• احساس گیر کردن مفصل هنگام صحبت یا غذا خوردن

• درد اطراف فک، گوش یا گیجگاه

• صداهای تق‌تق هنگام حرکت فک

• سردرد یا درد در ناحیه‌ی گونه

روش‌های تشخیص

پزشک با لمس و مشاهده‌ی حرکت فک، دامنه‌ی حرکتی را بررسی می‌کند. گاهی پزشک از بیمار می‌خواهد دهانش را چند بار باز و بسته کند تا صداها یا محدودیت حرکت را ببیند. در موارد پیشرفته، MRI یا سی‌تی‌اسکن وضعیت دیسک و مفصل را دقیق‌تر نشان می‌دهد. فیزیوتراپیست نیز می‌تواند میزان انقباض عضلات فک را ارزیابی کند.

روش‌های پیشگیری از فک قفل شده

۱. کنترل استرس

استرس، عضلات فک را منقبض می‌کند. برای کاهش تنش، فرد باید تمرین‌های تنفس عمیق، مدیتیشن یا یوگا انجام دهد.

۲. اجتناب از حرکات شدید فک

باز کردن زیاد دهان یا جویدن غذاهای سفت، فشار زیادی به مفصل فک وارد می‌کند. انتخاب غذاهای نرم‌تر و جویدن آرام به سلامت مفصل کمک می‌کند.

۳. حفظ وضعیت بدنی درست

وقتی فرد هنگام کار با موبایل یا لپ‌تاپ سرش را به جلو می‌برد، فشار زیادی روی مفصل فک ایجاد می‌شود. حفظ راستای سر و گردن از این فشار جلوگیری می‌کند.

۴. استفاده از محافظ دندان

محافظ دندانی شبانه از ساییدگی دندان‌ها و فشار بیش از حد روی مفصل جلوگیری می‌کند. دندان‌پزشک می‌تواند محافظ مخصوص برای هر فرد بسازد.

درمان‌های فک قفل شده

۱. درمان‌های غیرجراحی

الف. فیزیوتراپی

فیزیوتراپیست با تمرین‌های کششی و تکنیک‌های دستی، حرکت طبیعی فک را بازمی‌گرداند. او با ماساژ عضلات جویدن و حرکات کنترلی، فک را از وضعیت قفل خارج می‌کند. تمرین‌هایی مانند باز کردن آرام دهان و حرکت فک به طرفین انعطاف مفصل را افزایش می‌دهد.

ب. دارو درمانی

پزشک برای کاهش درد و التهاب، داروهای ضدالتهاب یا شل‌کننده‌ی عضلانی تجویز می‌کند. مصرف دارو به بیمار کمک می‌کند تا بتواند تمرین‌های فیزیوتراپی را راحت‌تر انجام دهد.

ج. گرما و سرما درمانی

استفاده از کمپرس گرم عضلات را شل می‌کند و گردش خون را افزایش می‌دهد. کمپرس سرد التهاب و تورم را کاهش می‌دهد. ترکیب این دو روش در بسیاری از بیماران نتیجه‌ی خوبی دارد.

د. تمرین‌های خانگی

بیمار می‌تواند روزانه چند حرکت ساده انجام دهد؛ مثلاً دهان را آهسته باز کند، زبان را روی سقف دهان بگذارد و فک را به چپ و راست حرکت دهد. این تمرین‌ها عضلات را قوی و مفصل را نرم نگه می‌دارند.

۲. درمان‌های جایگزین

الف. ماساژ درمانی

ماساژ ملایم عضلات فک، گونه و گردن باعث بهبود جریان خون می‌شود. فرد می‌تواند روزی چند دقیقه این نواحی را با حرکت‌های دایره‌ای ماساژ دهد.

ب. طب سوزنی

طب سوزنی با تحریک نقاط خاص بدن، ترشح اندورفین را افزایش می‌دهد و درد را کاهش می‌دهد. بسیاری از بیماران پس از چند جلسه احساس بهتری دارند.

ج. اصلاح سبک زندگی

خواب کافی، پرهیز از جویدن ناخن و کاهش مصرف کافئین تأثیر مثبتی بر سلامت مفصل فک دارد. وقتی بدن در وضعیت آرام قرار دارد، عضلات فک نیز راحت‌تر عمل می‌کنند.

۳. درمان‌های جراحی

اگر روش‌های غیرجراحی نتیجه ندهند، پزشک از روش‌هایی مانند شست‌وشوی مفصل (آرتروسنتز)، آرتروسکوپی یا جراحی باز استفاده می‌کند. در این روش‌ها جراح با ابزارهای دقیق موقعیت دیسک را اصلاح و التهاب را برطرف می‌کند. این روش‌ها فقط زمانی انجام می‌شوند که درمان‌های ساده‌تر مؤثر نباشند.

نتیجه‌گیری

فک قفل شده مشکلی آزاردهنده است، اما فرد با آگاهی و اقدام به‌موقع می‌تواند آن را درمان کند. مراجعه‌ی سریع به پزشک یا فیزیوتراپیست، اجرای تمرین‌های مناسب و کنترل استرس، عملکرد مفصل فک را بازیابی می‌کند. هر فرد با رعایت توصیه‌های پیشگیرانه می‌تواند از بازگشت این عارضه جلوگیری کند. مراقبت از مفصل فک، یعنی حفظ توانایی صحبت، لبخند و تغذیه‌ی طبیعی.

ده پرسش متداول درباره فک قفل شده

• چرا فک من ناگهان قفل می‌کند؟زیرا دیسک یا عضلات فک دچار گرفتگی می‌شوند.

• آیا فیزیوتراپی می‌تواند فک را باز کند؟بله، فیزیوتراپیست با تمرین و ماساژ این کار را انجام می‌دهد.

• آیا استرس واقعاً باعث این عارضه می‌شود؟بله، استرس عضلات فک را منقبض می‌کند.

• چه تمرین‌هایی برای بهبود مفید است؟باز کردن آرام دهان و حرکات نرم جانبی فک.

• آیا این عارضه خودبه‌خود برطرف می‌شود؟گاهی بله، اما بیشتر مواقع نیاز به درمان دارد.

• آیا دندان‌قروچه عامل این عارضه است؟بله، فشار ناشی از آن مفصل را تحریک می‌کند.

• آیا می‌توان از بازگشت مشکل جلوگیری کرد؟بله، با کاهش استرس و استفاده از محافظ دندانی.

• آیا ماساژ فک به تنهایی کافی است؟خیر، باید همراه تمرین و اصلاح عادات انجام شود.

• آیا جراحی خطرناک است؟خیر، اما فقط در موارد شدید انجام می‌شود.

• آیا این عارضه در کودکان هم رخ می‌دهد؟بله، اما کمتر از بزرگسالان.

ده باور غلط 

• این عارضه فقط در سالمندان دیده می‌شود. ❌

• درمان فقط با جراحی ممکن است. ❌

• فیزیوتراپی تأثیری ندارد. ❌

• این مشکل با گذشت زمان از بین می‌رود. ❌

• درد فک همیشه از دندان است. ❌

• استرس ارتباطی با فک ندارد. ❌

• تمرین‌های فک خطرناک‌اند. ❌

• دندان‌قروچه بی‌ضرر است. ❌

• هیچ راهی برای پیشگیری وجود ندارد. ❌

• طب سوزنی فقط جنبه‌ی نمایشی دارد. ❌

somaye khoshkhoo

پاسخ دهیدلغو پاسخ