اهمیت ارتباط چشمی یا تماس چشمی در کودکان چیست؟
- آیا فرزندتان هنگام صحبت کردن به چشمان شما نگاه می کند؟
- آیا فرزند شما نمی تواند به طور مداوم به شما نگاه کند؟
- آیا فرزند شما با افراد جدید ارتباط چشمی برقرار نمی کند؟
تماس چشمی یکی از راه های ارتباط بین انسان هاست که بسیار مهم است. تحقیقات نشان داده است که ارتباط چشمی در رشد ارتباطی و گفتاری کودکان بسیار تأثیرگذار است.
برای مثال، برخی مطالعات نشان دادهاند که کودکانی که مادرانشان از سنین پایین بیشتر به آنها نگاه میکنند، دارای توانایی بیشتری در فهمیدن احساسات دیگران و درک زبان بدن هستند.
همچنین، کودکانی که ارتباط چشمی بیشتری با افراد دارند ، توانایی تعامل بیشتری دارند و در صحبت کردن و ارتباط برقرار کردن با دیگران بیشتر موفق هستند.
به علاوه، تحقیقات نشان داده است که تماس چشمی میتواند در تقویت ارتباطات خانوادگی و افزایش اعتماد به نفس کودکان نیز مؤثر باشد.
در نتیجه، بهتر است که والدین و مربیان برای بهبود رشد ارتباطی و گفتاری کودکان، سعی کنند بیشتر با آنها ارتباط چشمی برقرار کنند و از تماس چشمی بهره بگیرند.
تحقیقات نشان داده است که ارتباط چشمی نه تنها برای کودکان بلکه برای افراد بزرگسال نیز بسیار مؤثر است.
به عنوان مثال، تماس چشمی میتواند در تقویت روابط اجتماعی و افزایش اعتماد به نفس کمک کند.
در مورد رشد ارتباطی و گفتاری کودکان، برخی مطالعات نشان دادهاند که تماس چشمی با کودکان، بهبود قابل توجهی در تواناییهای زبانی آنها ایجاد میکند.
به عنوان مثال، کودکانی که با مادران خود ارتباط چشمی بیشتری دارند و بیشتر به آنها نگاه میکنند،
درگیر مکالمات بیشتری هستند و بیشتر به سوالات پاسخ میدهند.
همچنین، تماس چشمی میتواند به کودکان کمک کند تا احساسات دیگران را بهتر درک کنند، مطالعات نشان دادهاند که کودکانی که از سنین پایین بیشتر به مدرسان نگاه میکنند، دارای توانایی بیشتری در فهمیدن احساسات دیگران هستند.
از طرفی، تماس چشمی میتواند به کودکان کمک کند تا به مهارتهای ارتباطی بیشتری دست یابند و روابط بهتری با دیگران برقرار کنند.
در مطالعات صورت گرفته، نشان داده شده است که بچههایی که تمایل بیشتری به برقراری تماس چشمی دارند، مهارتهای زبانی و ارتباطی بهتری دارند و به طور کلی، بهتر در محیطهای اجتماعی عمل میکنند.
چه کسانی در برقراری تماس چشمی مشکل دارند؟
- کودکانی با اختلال اوتیسم.
- اختلال توجه و بیش فعالی.
- آسیب های نورولوژیک.
- وجود مشکلات بینایی، مانند کاهش دید.
- مشکلات اعتماد به نفس.
- ویژگی های فرهنگی.
دلایل مختلفی می تواند باعث مشکل در برقراری ارتباط چشمی شود.
برای مثال، بعضی از کودکان ممکن است به دلیل اختلال در توجه، اضطراب، خجالت یا شرایط دیگری، مشکل در برقراری تماس چشمی داشته باشند.
همچنین، بعضی از کودکان با اختلالات تواناییهای اجتماعی مانند اختلال اوتیسم، ممکن است در برقراری تماس چشمی مشکل داشته باشند.
به طور کلی، برقراری تماس چشمی یک مهارت اجتماعی است که نیاز به تمرین دارد و برخی کودکان نیاز دارند تا این مهارت را با تمرین و تلاش بهبود بخشند.
کودکان در چه سنی قادر به برقراری ارتباط چشمی هستند؟
برخی منابع میگویند که کودکان حتی از سن ۲-۳ماهگی قادر به برقراری تماس چشمی با دیگران هستند. در این مرحله، کودکان معمولاً به خوبی میتوانند روی صورت و ویژگیهای صورت دیگران تمرکز کنند و به طور طبیعی به صورت طرف مقابل نگاه کنند.
اما در این مرحله، برقراری تماس چشمی هنوز آگاهانه نیست و به مرور زمان با تمرین و تجربه بهبود می یابد.
تماس چشمی در کودکان 4 تا 8 ماهگی آگاهانه شروع می شود. از 7 تا 12 ماهگی توجه مشترک صورت می گیرد، در این مرحله کودک می تواند نگاه والدین را دنبال کند و به همان شی یا فردی که والدین به آن نگاه می کنند توجه کند.
این مهارت در سالهای اول زندگی کودک بهبود می یابد و در سن 3 سالگی تقریباً کامل می شود. در این مرحله، کودکان معمولاً در برقراری ارتباط چشمی با دیگران و نگه داشتن نگاه خود به طرف مقابل برای مدت طولانی مهارت دارند.
در مرحله بعد، مهارت برقراری تماس چشمی دوباره بهبود می یابد و به مرور زمان، کودکان می توانند در موقعیت های مختلف و چالش برانگیزتر با دیگران ارتباط چشمی برقرار کنند. لازم به ذکر است که هر کودک ممکن است در سنین مختلف ارتباط چشمی پیدا کند و این مهارت ها ممکن است در سنین کوچکتر یا بزرگتر برای کودکان به دست آید.مراحل برقراری تماس چشمی در کودکان:
برقراری ارتباط چشمی یک مهارت اجتماعی است که کودکان باید در طول زمان یاد بگیرند. در زیر مراحل ایجاد تماس چشمی در کودکان آمده است:
1- اجازه دهید کودک به چشمان شما نگاه کند:
این مرحله بسیار مهم است. برای اینکه کودک بتواند با شما ارتباط برقرار کند، باید به چشمان شما نگاه کند.
2- پاسخ به نگاه کودک:
در این مرحله باید به نگاه کودک پاسخ دهید. یعنی با نگاه کردن به چشمان کودک به او بگویید که او را درک می کنید.
3- تشویق کودک به برقراری تماس چشمی:
می توانید با کودک خود بازی کنید و او را تشویق کنید که به چشمان شما نگاه کند.
به عنوان مثال، می توانید با اشاره به چشمان خود و بازی با انگشتان خود در مقابل چشمان او را تشویق کنید که به شما نگاه کند.
4-بازی برای برقراری ارتباط چشمی:
میتوانید از چیزهای سادهای مانند بازیهای چرخشی استفاده کنید تا فرزندتان به چشمان شما نگاه کند.
به طور کلی، برای برقراری ارتباط چشمی در کودکان، تمرین، تشویق و پاسخ به نگاه کودک بسیار مهم است.
همچنین لازم به ذکر است که هر کودکی ممکن است در برقراری تماس چشمی متفاوت باشد و برای هر کودک روش ها و تمرینات متفاوتی لازم است.
در بخش بعدی، تمریناتی که می تواند به کودک در برقراری تماس چشمی در هر مرحله کمک کند، توضیح داده شده است.
برخی از اسباب بازی هایی که می توانید برای بهبود تماس چشمی استفاده کنید در تصاویر زیر قابل مشاهده است:
راههای بهبود تماس چشمی در کودکان چیست؟
1- از کودکان بخواهید با چشمان خود به شما نگاه کنند:
می توانید از کودکان بخواهید که در چشمان شما نگاه کنند و با آنها صحبت کنند. برای مثال می توانید با او بازی کنید و به او بگویید که به دنبال چشمانش هستید.
2- با او صحبت کنید و با او ارتباط برقرار کنید:
صحبت کردن و تعامل با کودکان می تواند به تقویت تماس چشمی آنها کمک کند. وقتی با کودکان صحبت می کنید، به چشمان آنها نگاه کنید و با آنها ارتباط برقرار کنید.
3- بازی های تعاملی را انجام دهید:
بازیهایی مانند صحبت کردن، بازی با گربهها یا سگها، بازی با مهرهها و بازی با چیزهایی مانند توپ میتواند به تقویت ارتباط چشمی در کودکان کمک کند.
4-از تصاویر استفاده کنید:
می توانید از تصاویری استفاده کنید که چشمان شخصیت ها مستقیماً به کودک نگاه می کند. برای مثال می توانید کتاب هایی با تصاویر جالب و جذاب برای بازی به کودکان بدهید.
5- برانگیختن توجه کودکان:
برای تحریک توجه کودکان به چشمان خود می توانید از اشیاء جذاب استفاده کنید. به عنوان مثال، می توانید با یک شمعدان زیبا بازی کنید و کودکان را به سمت چشمان خود جذب کنید.
6- ارائه تمرینات تمرکز:
می توانید به بچه ها تمریناتی بدهید که به آنها کمک می کند تمرکز کنند و تماس چشمی برقرار کنند. به عنوان مثال، می توانید به آنها بگویید که روی یک شمعدان یا یک تصویر تمرکز کنند و آنچه را که دیده اند به شما گزارش دهند.
7-استفاده از بازی های مختلف:
بازی های مختلفی وجود دارد که به تقویت ارتباط چشمی کودکان کمک می کند.
به عنوان مثال، می توانید بازی هایی مانند برقراری ارتباط چشمی با عروسک ها یا بازی هایی با تصاویر چشم نواز انجام دهید.
برای مثال، میتوانید با نگاه کردن به چشمان فرزندتان و اشاره به اشیا، تماس چشمی را تشویق کنید. همچنین، با بازیهایی مانند “دالی” میتوانید بچههای خود را به تماس چشمی یا ارتباط چشمی تشویق کنید.
۸-تمرینهای تنفسی:
تمرینهای تنفسی میتوانند به کودکان کمک کنند تا بهتر تمرکز کنند و تماس چشمی بهتری داشته باشند.
مثلاً میتوانید به آنها بگویید که نفس عمیق بکشند و تمرکز خود را به چشمان شما بیاورند.
۹-تحریک حس لامسه:
برای تحریک حس لامسه در بچهها، میتوانید از اشیاء نرم و لطیفی استفاده کنید.
مثلاً میتوانید به آنها یک عروسک نرم بدهید و از آنها بخواهید که با آن بازی کنند و به چشمان شما نگاه کنند.
با استفاده از این راهکارها و تمرینها، میتوانید به تقویت تماس چشمی در بچهها کمک کنید.
به طور کلی، برای تقویت تماس چشمی در بچهها، میتوانید از روشهایی مانند بازی، صحبت کردن و ارتباط برقرار کردن و تصاویر استفاده کنید.
والدین گرامی لازم است کودک شما توسط گفتاردرمانگر مورد ارزیابی قرار گیرد اگر کودک شما در برقراری ارتباط چشمی ضعف دارد یا موقع صحبت کردن به شما نگاه نمیکند،یا قادر به تعقیب یک شی به صورت پیوسته نیست….«تیم تخصصی آبا» با کادری مجرب و متعهد مشاورات لازم را در این زمینه به شما میدهد تا بتوانید شاهد تغییرات کودک خود باشید.آیندهی کودک شما برای ما مهم است.
کلید واژه؛تماس چشمی، ارتباط چشمی، اوتیسم، رشد زبان
