ادرار خونی (هماچوری)، علل، تشخیص و درمان آن چیست؟

کرمی اورولوژی
حالب، کلیه، مثانه، مجرای بیماری,
۱۴۰۴/۰۵/۰۸
15 مرداد ۱۴۰۴

راهنمای مطالب

علل شایع مشاهده خون در بیماری
علائم همراه با خونی خونی
تشخیص وجود خون در بیماری
درمان بیماری خونی بر اساس آن
کودکان
class="ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2">سوالات متداول (سؤالات متداول)
ادرار خونی که با نام‌های هماچوری، وجود خون در عفونت یا خون‌آلود نیز می‌شود، وضعیتی است که در آن گلبول‌های رنگ قرمز وارد شده و ممکن است آن را به صورتی، قرمز یا قهوه‌ای تغییر دهند. این حالت می‌تواند به‌صورت هماچوری آشکار (قابل مشاهده با چشم) یا هماچوری میکروسکوپی (تشخیص‌پذیر تنها در آزمایش ادرار) ظاهر شود. وجود خون در بیماری به‌خودی‌خود یک بیماری نیست، بلکه نشانه‌ای از وجود یک مشکل در کلیه‌ها، مجاری بیماری یا پروستات است.

ظاهر بیماری در هماچوری

خون در بیماری ممکن است دارای رنگ‌های رنگی، قرمز، نارنجی یا بژ باشد و حتی ممکن است حاوی لخته‌هایی باشد که می‌توانید با چشم غیر مسلح که مشاهده کنید.

این شرایط در یکی از دو روش زیر توصیف می شود:
- هماچوری که در آن شما را به صورت مایع خون در بیماری مشاهده می کنید.
- میکروهماچوری یا هماچوری میکروسکوپیک که تنها با بیماریو با استفاده از میکروسکوپ شناسایی می شود.
در حالی که هماچوری و میکرو هماچوری ممکن است مشابه باشد، تفاوت های مهمی نیز وجود دارد. هماچوری میکروسکوپی می تواند از هر جایی در دستگاه بیماری، از کلیه ها شروع شود و به مجرای بیماری پایان دهد. در حال حاضر، بیماری خونی در عین حال مشکل در سیستم عاملی تحتانی (مثانه و مجرای مبتلا) است و نباید نسبت به آن بی اهمیت بود.

مهم است که توجه داشته باشید که تغییر رنگ همیشه به دلیل خون نیست. خوردن غذاهای خاص، مانند چغندر یا ریواس، می تواند بیماری را به رنگ های رنگی یا رنگ قرمز در آورد. از داروها نیز اثر مشابهی برخی دارند. از سوی دیگر، اگر شما یک قهوه ای تیره داشته باشید (که ما رنگ آن را به عنوان “کوکا کولا رنگ” می نامیم ) باشد، ممکن است نشانه ای از یک مشکل حاد مصرفی، مانند تورم باشد.

علل شایع مشاهده خون در بیماری

در میان علل احتمالی هماچوری:
- سنگ کلیه و مثانه. سنگ های کلیه بزرگ و ناهموار هستند و می توانند باعث آسیب شوند، زیرا آنها از حفره ها، مثانه و مجرای از طریق عبور می کنند.
- موقعیتی است که هنگام ابتلا می تواند درد و ایجاد کند.
- و همچنین می تواند باعث ایجاد بیماری در مجاری بیماری تحتانی شود.
- داروهایی که خون را رقیق می کنند، از جمله آسپیرین و هپارین، می تواند باعث ایجاد هماچوری شود.
- عفونت های منتقله جنسی با ساختارهای باز ممکن است از امکان پذیر بودن استفاده شود.
- آسیب به هر بخش از دستگاه عفونی می تواند خون را در بیماری ایجاد کند. آسیب های ورزشی و حوادث رانندگی، منابع رایج این صدمات هستند.
- ادرار خونی ناشی از ورزش های سنگین مثل دو و میدانی، علت نسبتا شایع هماچوری میکروسکوپی است که برای مثال می‌توان به خونی کوچک پا صدمه بزند و به این حالت مارچ هماچوری گفته می‌شود.
- گلومرونفریت (التهاب رگ های خونی کلیه)
- بیماری های خونی مانند هموفیلی می تواند باعث ورود خون به بیماری شود.
مهم است که به یاد داشته باشید که مبتلا به خونی یک علامت است و نه یک بیماری. درمان بایستی بر روی مشکل اصلی که باعث بروز مشکل در خون سازی می شود. مشکلی که با موفقیت می شود، ممکن است درمان شود.

علائم همراه با بیماری خونی
- تغییر رنگ (صورتی، قرمز یا قهوه‌ای تیره)
- سوزش بیماری
- درد یا فشار در ناحیه زیر شکم یا لگن
- درد پهلو یا کمر (به‌ویژه در یک طرف)
- تکرر بیماری
- احساس فوریت در دفع عفونت
- تب و لرز (در صورت وجود تغییر)
- بوی غیرعادی یا ناخوشایند عفونت
- تهوع یا استفراغ (در مواردی مانند سنگ کلیه)
- ناتوانی در تست کامل مثانه
تشخیص وجود خون در بیماری

اگر خون در عفونتتان باشد، پزشک معمولاً به شما آزمایش نمونه ای از بیماری را می دهد. یک بررسی کامل نه تنها به دنبال گلبول های قرمز برای پرورش، گلوکز و یا هر گونه علائم متفاوت است. وجود برنامه اضافی (پروتئینوری) در بیماری ممکن است در جهت نقص کلیه به ما اشاره کند.

آزمایش های اضافی برای تشخیص علت دقیق دستور داده می شوند که شامل:
- عملکرد کلیه را می توان با استفاده از آزمایش های خون کراتین (CR) و نیتروژن اوره خون (BUN) و چیزهای دیگر ارزیابی نمود.
- تست های تصویری ممکن است شامل سونوگرافی، توموگرافی کامپیوتری (CT) یا رزوانس تصویربرداری مغناطیسی (MRI) باشد.
- سیستوسکوپی به صورت بصری با استفاده از یک کاتتر پذیرفته شده به یک دوربین که از طریق مجرای وارد می شود، مثانه را مورد بررسی قرار می دهد.
- برای ارزیابی هر گونه یافته های مشکوک در کلیه ها یا مثانه شما ممکن است از بیوپسی استفاده شود.
درمان بیماری خونی بر اساس آن

درمان خونی (هماچوری) ناشی از علت‌های آن است. بیماری خونی یک علامت است، نه یک بیماری مستقل، و درمان آن مستلزم یافتن علت اصلی است. در ادامه درمانهای متفاوت با هر علت را بیان می‌کنیم:

1. درمان‌های مجاری بیماری (UTI)

در صورت تشخیص تشخیص، پزشک معمولً مناسب بر اساس نوع درمان می‌تواند. دوره دارو را کامل مصرف کرده و باید مصرف مایعات خود را افزایش دهد تا باکتری ها سریعتر دفع شوند. در صورت تب، درد پهلو یا تکرار، نیاز به بررسی بیشتر و احتمالاً تغییر دارو وجود دارد.

2. درمان سنگ کلیه یا مثانه

سنگهای کوچک معمولاً با مصرف مواد مصرفی و داروهای ضد درد به صورت خودبه‌خود دفع می‌شوند. برای سنگ‌های بزرگ‌تر، پزشکان می‌توانند داروها را آسان‌تر کنند یا از روش‌هایی مانند سنگ‌شکنی برون‌بدنی با ماشین (ESWL)، یوروس‌کوپی یا جراحی استفاده کنند. اصلاح از سنگ‌سازی مجدد نیز با تنظیم رژیم غذایی و مصرف دارو انجام می‌شود.

3. درمان پروستات بزرگ شده (BPH)

در مردانی که بزرگی خوش‌خیم پروستات دارند، داروهایی مانند فیناستراید (برای کاهش افزایش پروستات) یا تامسولوسین (برای بهبود جریان خون) تجویز می‌شود. در مواردی که از داروها جلوگیری شود یا بیمار مبتلا به بیماری شدید شود، روش‌های جراحی مانند برداشت پروستات از طریق مجرا (TURP) در نظر گرفته می‌شود.

4. درمان آسیب یا ضربه به کلیه و مثانه

در موارد ضربه یا تصادف، معمولاً ابتدا با تصویربرداری (مانند سونوگرافی یا سیتی‌اسکن) آسیب شدید بررسی می‌شود. در موارد خفیف، مسکن، مصرف مایعات و مسکن کافی است. اما در صورت پارگی یا درمان، ممکن است به بستری، جراحی یا درمان‌های تخصصی‌تر باشد.

5. درمان بیماری‌های کلیوی (مثل گلومرولونفریت)

بیماری‌های کلیه افراد نیازمند تشخیص از طریق آزمایش، خون و گاهی بیوپسی کلیه هستند. درمان معمولاً شامل داروهای کورتیکواستروئیدی (مثل پردنیزولون)، داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی و کنترل کننده فشار خون با داروهایی مانند مهارکننده‌های ACE یا ARB است. مراجعه منظم به نفرولوژیست برای کنترل عملکرد الزامی است.

6. درمان سرطان‌های دستگاه بیماری (کلیه، مثانه یا پروستات)

در صورت وجود توده مشکوک یا تشخیص سرطان، درمان بر اساس محل، نوع و بیماری انتخاب می‌شود. گزینه‌های درمانی شامل جراحی برای برداشتن تومور یا عضو، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا ایمونوتراپی است. تشخیص زودهنگام نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد و پیگیری‌های منظم بعد از درمان برای جلوگیری از عود بیماری است.

7. درمان بیماری خونی ناشی از ورزش شدید

در این حالت معمولاً هیچ بیماری بیماری‌ای وجود ندارد و خونی به دنبال فعالیت‌های ورزشی سنگین، به‌ویژه دویدن‌های طولانی رخ می‌دهد. درمان خاص نیاز نیست و با حفظ، کاهش شدت تمرینات، و افزایش مصرف مواد مصرفی، به حالت طبیعی برمی‌گردد. با این حال، اگر این وضعیت تکرار شود یا با علائم دیگری همراه باشد، معاینه پزشکی توصیه می شود.

ادرار خونی در کودکان (هماچوری) یکی از علائم نگران کننده ای است که ممکن است والدین را بسیار مضطرب کند، اما همیشه نشانه یک بیماری خطرناک نیست. این به دو شکل وجود دارد: هماچوری آشکار، که در آن خون با چشم دیده می شود و رنگ ادرار به قرمز، صورتی یا قهوه ای تغییر می کند، و هماچوری میکروسکوپی که تنها در آزمایش ادرار تشخیص داده می شود. شایع ترین علل ادرار خونی در کودکان شامل عفونت دستگاه ادراری (UTI)، سنگ کلیه یا مثانه، التهاب کلیه (گلومرولونفریت)، صدمات فیزیکی، اختلالات لخته شدن خون و گاهی اوقات نقص مادرزادی کلیه است. همچنین مصرف برخی داروها، فعالیت بدنی شدید یا حتی خوردن برخی غذاها (مانند چغندر) می تواند رنگ ادرار را تغییر دهد که ممکن است با خون اشتباه گرفته شود. تشخیص دقیق علت ادرار خونی در کودکان نیاز به معاینه جامع شامل آزمایش کامل ادرار، کشت ادرار، آزمایش خون و در برخی موارد تصویربرداری مانند سونوگرافی کلیه و مثانه دارد. در موارد نادر، پزشک ممکن است بیوپسی کلیه را برای معاینه دقیق تر تجویز کند. درمان بسته به علت زمینه ای متفاوت است. به عنوان مثال، آنتی بیوتیک ها برای عفونت های دستگاه ادراری، برای سنگ کلیه، دارو، افزایش مایعات یا مداخلات تخصصی ممکن است مورد نیاز باشد، و برای بیماری های التهابی، همه داروهای ضد التهابی یا سرکوب کننده سیستم ایمنی تجویز می شوند.
علاوه بر درمان، نظارت دقیق بر وضعیت کلیه، فشار خون و عملکرد ادرار کودک بسیار مهم است. اگر ادرار خونی با علائمی مانند تب، درد پهلو، تورم بدن، فشار خون بالا یا کاهش خروجی ادرار همراه باشد، باید فوراً به متخصص اطفال یا نفرولوژیست مراجعه کنید. پیگیری منظم، رعایت بهداشت، نوشیدن آب کافی و عدم استفاده خودسرانه از داروها توصیه های مهمی برای والدین کودکان مبتلا به این مشکل است.

خون در ادرار در زنان علامتی است که ممکن است ناشی از مشکلات ساده ای مانند عفونت و بیماری های جدی تری مانند سرطان باشد. این خون ممکن است در ادرار قابل مشاهده یا میکروسکوپی باشد و گاهی با خون قاعدگی یا خونریزی واژینال اشتباه گرفته می شود. تشخیص دقیق علت و منبع خون نقش اساسی در درمان مناسب دارد و نیاز به معاینه پزشکی دارد.
شایع ترین علل ادرار خونی در زنان شامل عفونت های دستگاه ادراری، سنگ کلیه یا مثانه، التهاب مزمن مثانه (سندرم مثانه دردناک)، صدمات فیزیکی ناشی از کاتتر یا رابطه جنسی شدید، قاعدگی، رقیق کننده های خون، تومورهای کلیه یا مثانه و برخی بیماری های کلیوی مانند گلومرولونفریت یا لوپوس است. معاینه دقیق و به موقع می تواند از عوارض جدی جلوگیری کند. خون در ادرار مردان
خون در ادرار در مردان می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل خفیف یا یک بیماری جدی‌تر در دستگاه ادراری باشد. این وضعیت ممکن است واضح باشد (ادرار قرمز یا قهوه ای) یا میکروسکوپی (فقط در معاینه قابل تشخیص است). تشخیص دقیق مهم است زیرا خون در ادرار همیشه از مثانه یا کلیه ها نمی آید و گاهی اوقات به دلیل عواملی مانند ورزش شدید یا مصرف برخی داروها ایجاد می شود. علائم همراه، مانند درد، سوزش یا تب، در تشخیص علت بسیار مفید هستند.
شایع ترین علل ادرار خونی در مردان عبارتند از: عفونت های دستگاه ادراری، سنگ کلیه یا مثانه، التهاب یا بزرگ شدن پروستات (BPH)، آسیب یا ضربه به کلیه یا مجاری ادراری، استفاده از رقیق کننده های خون و در موارد نادر تومورهای کلیه، مثانه یا پروستات. تشخیص با آزمایش ادرار، سونوگرافی، سی تی اسکن یا سیستوسکوپی انجام می شود. بسته به علت، درمان می تواند شامل آنتی بیوتیک، داروهای پروستات، سنگ شکنی یا جراحی باشد. پیگیری منظم به خصوص در موارد بدون درد یا عود بسیار مهم است.

کلام آخر

اگر خون در ادرار خود مشاهده کردید، برای انجام آزمایشات لازم به پزشک مراجعه کنید. دلایل زیادی برای وجود خون در ادرار وجود دارد، بنابراین بدترین را تصور نکنید. بسیاری از علائم به راحتی درمان می شوند. اگر پزشک شما فکر می کند که مشکل ناشی از یک بیماری مزمن است، ممکن است شما را برای بررسی بیشتر به یک متخصص، مانند اورولوژیست ارجاع دهد. با این حال، اگر خونریزی و درد با هماچوری همراه است، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. در نهایت، ممکن است فقط یک عفونت ساده باشد، اما همچنین می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری جدی‌تر باشد که نیاز به درمان اضطراری دارد.

آیا وجود خون در ادرار همیشه نشانه یک بیماری جدی است؟

خیر. گاهی اوقات وجود خون در ادرار می تواند ناشی از عوامل ساده ای مانند ورزش شدید یا عفونت خفیف باشد، اما همیشه نیاز به بررسی دارد.

آیا ادرار خونی بدون درد نگران کننده است؟

بله. وجود خون در ادرار بدون درد ممکن است نشانه ای از تومور مثانه یا کلیه باشد و باید جدی گرفته شود.

چه زمانی باید برای ادرار خونی به پزشک مراجعه کرد؟

اگر خون به طور مکرر، همراه با درد، یا لخته شدن خون در ادرار مشاهده شد، باید فوراً با پزشک مشورت شود.

آیا عفونت دستگاه ادراری می تواند باعث خون در ادرار شود؟

بله. یکی از شایع ترین علل ادرار خونی، به ویژه در زنان، عفونت دستگاه ادراری است.

آیا سنگ کلیه با خون در ادرار مرتبط است؟

بله. سنگ کلیه یا مثانه می تواند باعث خاراندن و خونریزی در دستگاه ادراری شود.

آیا بزرگ بودن پروستات در مردان باعث ادرار خونی می شود؟

بله. بزرگ شدن پروستات (BPH) یا التهاب آن می تواند منجر به ادرار خونی شود.

آیا مصرف مواد مخدر می تواند باعث ادرار خونی شود؟

بله. داروهایی مانند آسپرین، وارفارین یا سایر داروهای رقیق کننده خون ممکن است باعث این عارضه شوند.

آیا می توان خون قاعدگی را با ادرار خونی اشتباه گرفت؟

بله. در زنان، گاهی اوقات خون قاعدگی یا خونریزی واژینال با هماچوری اشتباه گرفته می شود.

آیا ادرار خونی در کودکان نیز رخ می دهد؟

بله. هماچوری ممکن است در کودکان نیز دیده شود و علت آن باید توسط پزشک بررسی شود.

آیا هماچوری قابل پیشگیری است؟

بعضی موارد بله. با رعایت بهداشت، نوشیدن آب کافی، اجتناب از آسیب به کلیه ها و درمان به موقع عفونت ها می توان از آن پیشگیری کرد.