امروز ۱۸ جولای زادروز نلسون ماندلاست. مرد بزرگی که تمام عمر با ستم و نابرابری جنگید، به خاطر احترام انسانی مبارزه کرد و با تحمل سختی‌های بسیار موفق شد بساط تبعیض و آپارتاید را برچیند. ماندلا هم مانند گاندی به دنبال برابری و برادری همه انسان‌ها بود: این در زندگی از فرصت‌هایی که همه را ترجیح می‌دهند از بقیه نندانند و این برتری خیالی را به آنها تحمیل نکنند.
ماندلا سال‌هاست که از میان ما رفته است اما هنوز تبعیض و آپارتاید به شکل‌های دیگر در زندگی ما آدم‌ها از جمله تبعیض و نگاه تبعیض‌آمیز نسبت به آدم‌های چاق را نشان می‌دهد: درست است که دنیای بین‌المللی نسبت به نژادی برچیده می‌شود اما نوع دیگری از تبعیض است که آن را «تبعیض وزن» اسم‌هایی که امروز در آن قرار داده‌اند، با آن‌ها اعمال می‌کند. اگر شما یک سیاهپوست بودید و در آفریقای جنوبی چهل یا پنجاه سال قبل زندگی می‌کردید از احترام اجتماعی بی‌بهره بودید. باید نگا‌های توهین‌آمیز سفیدها را تحمل کند و دم برنمی‌آورد. امروز هم یک فرد چاق هر جای دنیا که باشد از احترام کمتری است. پیش‌داوری‌های منفی در مورد چاق‌ها وجود دارد مثل تنبل بودن، بی‌اراده بودن، جذابیت نداشتن، کنترل نمی‌شود بر خود و… چاق‌ها به شکل‌گیری از تبعیض و بی‌احترامی رنج می‌برند و این معضل، دامنه بسیار فراگیری دارد. چاق‌ها در خانه و ادارات، در کوچه و خیابان، در تاکسی و اتوبوس و مترو، در لباس‌فروشی‌ها و حتی در مهمان‌ها و جمع‌های دوستان با نگاه‌ها و نیش‌ها و کنایه‌ها و الفاظ استهزآمیز هدف می‌گیرند. تبعیض در روابط فردی، محیط‌های کاری و آموزشی و مراکز درمانی افراد چاق را می‌گیرند. بررسی‌ها افراد چاق را کمتر برای استفاده از می‌شوند و نسبت به افراد لاغری که دارای‌های مشابه هستند، حقوق کمتری دریافت می‌کنند. پزشکان کمتر به بیماران چاقشان می‌دهند و کمتری برایشان قائل می‌شوند. البته برعکس آن نیز صادق است، یعنی بیماران کمتر به پزشکان چاق اعتماد می کنند و به آنها مراجعه می کنند. معلمان مدرسه کمتر به دانش آموزان چاق خود توجه می کنند و گاهی به تمسخر آنها می پیوندند. در دادگاه حتی بهتر نیست: تحقیقات دانشگاه ییل نشان می دهد که اگر شما یک زن چاق هستید، احتمال محکوم شدن شما در دادگاه بیشتر است. کودکان چاق نیز وضعیت مشابهی را تجربه می کنند و کمتر در بین همسالان خود پذیرفته می شوند. هنگامی که محققان تصاویری از چند کودک از جمله یک کودک چاق را به کودکان دیگر نشان دادند و پرسیدند کدام یک را بیشتر دوست ندارند، کودک چاق بیش از همه مورد بیزاری قرار گرفت. در یک مطالعه، کودکان به جای کودکان چاق ترجیح دادند با کودکان معلول بازی کنند. جالب است که حتی والدین نیز کودکان چاق را بیشتر تنبیه یا طرد می کنند. همه این رفتارها منجر به طرد شدن و انزوای اجتماعی و کاهش اعتماد به نفس در افراد چاق می شود.
بدتر از همه این است که این برخوردها و تبعیض ها احتمال چاق ماندن و چاق شدن فرد را افزایش می دهد. وقتی به کسی به دلیل چاقی حمله می‌کنید، عامل چاقی و مرگ زودهنگام او می‌شوید.
این داستان افراد چاق اطراف ماست. آنها قربانی یک خشونت پنهان مستمر هستند. ما با آنها این گونه رفتار می کنیم. آیا می دانستید؟
□ - چرا می خواهید وزن کم کنید؟
این سوالی است که من گاهی از مشتریانم می پرسم شاید برای شما جالب و البته ناراحت کننده باشد که بارها این سوال ساده اشک آنها را در می آورد. خانم با وقار و منطقی که با صراحت به من نگاه می کرد، می شکند و اشک در چشمانش حلقه می زند. بعد دلش به درد می آید و از بی احترامی هایی که در کوچه و خیابان و خانه و اداره دیده و از غریبه ها و آشنایان دیده است می گوید. برخی از این داستان های تلخ به سال ها قبل برمی گردد، اما هنوز ذره ای از تلخی آن کاسته نشده و در لحظه یادآوری خاطره شان مانند تازیانه فرو می رود.
بسیاری از مشتریان من رفتار تحقیرآمیز بستگان خود را دلیل مراجعه برای کاهش وزن می دانند. بی احترامی سفیدپوستان به سیاه پوست تلخ و سنگین است، اما بی احترامی همسر و دوستان باید تلخ و سنگین تر باشد. اگر برادر یا همسرتان شما را مسخره کنند، قطعاً دردناکتر از نداشتن حق سوار شدن بر اتوبوس سفید است، زیرا اکنون این بی احترامی را از نزدیکترین بستگان خود دریافت می کنید.
□ چه باید کرد؟
بیایید از خودمان شروع کنیم. از امروز خودپسندی را کنار بگذاریم و به همه افراد از جمله چاق ها نگاهی پذیرنده و انسانی داشته باشیم و آنها را فراتر از ظاهرشان ببینیم. این هدفی است که ماندلا برای آن جنگید. بیایید مردم را همانطور که هستند بپذیریم و به آنها احترام بگذاریم. به کرامت انسانی احترام بگذاریم. به گوهر انسان احترام بگذار. به کرامت انسانی احترام بگذاریم. بیایید به تبعیض وزنی مانند تبعیض نژادی پایان دهیم. درست است که این آپارتاید پنهان نفرت کمتری برمی انگیزد اما زخم های عمیق تری بر جسم و روح قربانیانش وارد می کند. این درس مهم ماندلا را فراموش نکنیم که آسیب دیده و آسیب دیده هر دو قربانی هستند. بیایید خود را از زندان تعصب و کوچک اندیشی رها کنیم. بیایید دست در دست هم دنیایی بسازیم که به قول ماندلا، همه مردم بتوانند با گردن بالا، بدون ترس در دل، با اعتماد به کرامت و احترام انسانی راه بروند.
□ ماندلا درگذشت و دنیای بهتری را برای ما به جا گذاشت.
باشد که ما نیز دنیایی بهتر، عادلانه تر و انسانی تر را برای نسل های آینده به جای بگذاریم.
ما برای رسیدن به آن نقطه ایده آل مانند ماندلا راه طولانی داریم، اما شاید بتوانیم اولین قدم را امروز برداریم: در اولین برخوردمان با یک فرد چاق.

نویسنده: دکتر فرید ذاکر - متخصص داخلی و طراح برنامه کاهش وزن سیبیتا