تست ورزش قلب چیست؟ راهنمای جامع بررسی عملکرد قلب هنگام فعالیت

مقدمهقلب در حالت استراحت ممکن است عملکرد طبیعی داشته باشد، اما در شرایط استرس یا فعالیت بدنی، برخی از مشکلات پنهان آن نمایان می‌شود. تست ورزش (یا تست استرس قلب) دقیقاً به همین دلیل طراحی شده است: بررسی واکنش قلب به فعالیت فیزیکی کنترل‌شده.

این تست یکی از روش‌های استاندارد و مهم در تشخیص بیماری‌های قلبی-عروقی، به‌ویژه تنگی عروق کرونر، است و به پزشکان کمک می‌کند تا عملکرد قلب را هنگام بالا رفتن ضربان و افزایش نیاز به اکسیژن، به‌صورت زنده ارزیابی کنند. در این مقاله به‌صورت کامل با تست ورزش، کاربردها، روش اجرا، تفسیر نتایج، موارد ممنوعیت، آمادگی قبل از تست و نکات ضروری آشنا می‌شویم.

تست ورزش دقیقاً چیست؟

تست ورزش (Exercise Stress Test) روشی است برای بررسی عملکرد قلب هنگام انجام فعالیت فیزیکی. معمولاً بیمار روی تردمیل راه می‌رود یا می‌دود و همزمان با آن، نوار قلب (ECG)، فشار خون و علائم بالینی‌اش به‌صورت پیوسته ثبت می‌شود.

این روش کاملاً کنترل‌شده است و سطح فعالیت به‌تدریج افزایش می‌یابد تا پزشک ببیند که آیا قلب در برابر افزایش نیاز به اکسیژن و گردش خون، پاسخ طبیعی نشان می‌دهد یا خیر.

تست ورزش چه کاربردی دارد؟

تست ورزش اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت قلب و سیستم عروقی ارائه می‌دهد. برخی از مهم‌ترین کاربردهای این تست عبارت‌اند از:

تشخیص بیماری عروق کرونر (تنگی یا انسداد رگ‌های قلبی)
بررسی علت تنگی نفس یا درد قفسه سینه
ارزیابی میزان تحمل قلب به فعالیت
بررسی اثربخشی درمان‌های دارویی یا جراحی قلبی
کنترل بیماران بعد از سکته قلبی یا آنژیوپلاستی
ارزیابی ایمنی انجام ورزش در افراد با بیماری قلبی خفیف

تست ورزش چگونه انجام می‌شود؟

مرحله اول: آماده‌سازی

الکترودهایی روی قفسه سینه بیمار چسبانده می‌شوند تا سیگنال‌های الکتریکی قلب ثبت شود.
یک کاف فشار خون روی بازو بسته می‌شود.
بیمار روی دستگاه تردمیل یا دوچرخه ثابت قرار می‌گیرد.

مرحله دوم: شروع فعالیت

تست با سرعت پایین آغاز می‌شود.
هر ۳ دقیقه، سرعت و شیب تردمیل کمی افزایش می‌یابد (بر اساس پروتکل Bruce یا دیگر پروتکل‌های استاندارد).
در تمام مراحل، نوار قلب و فشار خون به‌صورت پیوسته ثبت می‌شود.

مرحله سوم: توقف تست

تست تا زمانی ادامه می‌یابد که یکی از موارد زیر اتفاق بیفتد:
- بیمار به حداکثر توان خود برسد
- علائم هشداردهنده (مثلاً درد قفسه سینه، افت فشار یا بی‌نظمی ضربان) بروز کند
- پزشک صلاح بداند تست را متوقف کند

نتایج تست ورزش چگونه تفسیر می‌شوند؟

نتایج بر اساس تغییرات نوار قلب، ضربان قلب، فشار خون و علائم بیمار تفسیر می‌شود:

نوار قلب طبیعی: معمولاً نشانه عملکرد سالم عروق کرونر است
کاهش ST Segment در ECG: ممکن است نشان‌دهنده تنگی یا انسداد در عروق کرونر باشد
افزایش یا کاهش غیرطبیعی فشار خون: می‌تواند نشانه ضعف پمپاژ یا مشکل در دریچه‌های قلبی باشد
آریتمی‌های حین ورزش: نیازمند بررسی بیشتر

چه کسانی نباید تست ورزش انجام دهند؟

در برخی بیماران، تست ورزش ممنوع است یا باید با احتیاط شدید انجام شود. این شرایط عبارت‌اند از:

سکته قلبی اخیر (در چند روز گذشته)
آریتمی‌های شدید کنترل‌نشده
نارسایی شدید قلبی
مشکلات شدید دریچه‌ای
عفونت‌های حاد یا تب بالا
فشار خون بسیار بالا یا پایین کنترل‌نشده

در چنین مواردی، پزشک ممکن است به جای تست ورزش، از تست استرس دارویی یا اسکن هسته‌ای قلب استفاده کند.

آیا تست ورزش خطرناک است؟

در بیشتر موارد، تست ورزش کاملاً بی‌خطر و تحت نظارت دقیق انجام می‌شود. اما مانند هر تست تشخیصی دیگر، در شرایط خاص ممکن است عوارضی مانند:

احساس سرگیجه یا ضعف
درد قفسه سینه
آریتمی یا افت ناگهانی فشار خون

رخ دهد که بلافاصله توسط تیم پزشکی کنترل می‌شود. معمولاً پزشک قبل از انجام تست، شرح حال کامل از بیمار می‌گیرد و بررسی می‌کند که انجام این تست ایمن است یا خیر.

آمادگی قبل از تست ورزش

صبح روز تست صبحانه سبک بخورید (از مصرف چای پررنگ یا قهوه پرهیز کنید)
لباس راحت ورزشی و کفش مناسب بپوشید
داروهای خود را طبق توصیه پزشک مصرف کنید یا قطع کنید
از استعمال سیگار یا قلیان در روز تست خودداری کنید
اگر دیابت دارید یا از انسولین استفاده می‌کنید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید

مدت زمان تست ورزش چقدر است؟

در مجموع، تست حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد؛ که شامل آماده‌سازی، انجام تست، و مرحله ریکاوری است. خود فعالیت فیزیکی معمولاً ۸ تا ۱۵ دقیقه به طول می‌انجامد.

تفاوت تست ورزش با اکوکاردیوگرافی و آنژیوگرافی چیست؟

ویژگیتست ورزشاکوکاردیوگرافیآنژیوگرافینوع بررسیعملکرد قلب هنگام فعالیتساختار قلب در حال استراحتتصویر مستقیم از عروق قلبتهاجمی بودنغیر تهاجمیغیر تهاجمیتهاجمیاستفاده از رنگ یا اشعهنداردنداردداردزمان انجامسریع و در مطبسریع و در مطبدر بیمارستان، با آمادگی قبلیدقت نهاییمتوسط تا خوبخوببسیار بالا

جمع‌بندی

تست ورزش قلب یک روش تشخیصی ساده و مؤثر برای بررسی واکنش قلب به فعالیت بدنی است. این تست به‌ویژه برای تشخیص زودهنگام بیماری‌های عروق کرونر، بررسی تنگی نفس، درد قفسه سینه و ارزیابی سطح فعالیت بدنی مناسب برای بیمار مفید است. با انجام تست ورزش در مراکز معتبر و زیر نظر متخصص قلب، می‌توان از بروز حملات قلبی در آینده جلوگیری کرد و درمان‌های مؤثر‌تری برنامه‌ریزی نمود.

منبع:https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/stress-test/about/pac-20385234