درمان افسردگی با هیپنوتیزم
محسن درخشان نسب
شهریارروانشناس بالینی
آغاز راه
افسردگی فقط یک اندوه زودگذر نیست. گاهی اوقات مه شدید و طولانی مدت است که نفس کشیدن را سخت می کند. در درمان افسردگی با هیپنوتیزم، همراه با داروها و روشهایی مانند درمان شناختی رفتاری (CBT)، روشهایی مانند هیپنوتیزم درمانی کمکی به بسیاری کمک کرده تا سریعتر احساس بهتری داشته باشند (Alladin & Alibhai, 200; href="https://psycnet.apa.org/record/1995-26166-001">Kirsch و همکاران، 1995). وقتی افسرده هستیم، احساس تنهایی می کنیم، اما به یاد داشته باشید که بیش از 280 میلیون نفر در جهان با افسردگی زندگی می کنند (سازمان بهداشت جهانی، 2023). این مقاله به زبان ساده توضیح میدهد که هیپنوتیزم چیست، چگونه کار میکند و برای چه کسانی مفید است—با مثالها و توضیحات عملی.
افسردگی: اختلالی فراتر از غم و اندوه
افسردگی مجموعه ای از علائم است، نه فقط یک احساس غم و اندوه. علائم رایج عبارتند از:
- احساس غمگینی یا پوچی مداوم
- کاهش انگیزه و لذت در کار
- اختلالات خواب (خیلی کم یا زیاد خوابیدن)
- تغییر در اشتها و وزن
- مشکل در تمرکز و تصمیم گیری
- افکار مکرر درباره مرگ یا خودکشی
هیپنوتیزم چیست و چگونه کار می کند؟
هیپنوتیزم به معنای وارد شدن به حالت آرامش و تمرکز عمیق است - چیزی شبیه زمانی که در یک فیلم گم می شوید و برای مدتی دنیا را فراموش می کنید. در این حالت، ذهن کمتر مستعد انتقاد و شک است و پیشنهادات درمانگر به راحتی پذیرفته می شود (Hammond، 2010
).مثال: فرض کنید هر بار که می خواهید ورزش کنید، جمله ای در ذهن شما می گوید: «خسته هستم، نمی توانم». در هیپنوتیزم، می توانید به ذهن بگویید "من انرژی لازم برای شروع را دارم". زیرا بخشی که همیشه مخالف است (بخشی که ما آن را "ذهن انتقادی" می نامیم) آرام تر است و پیام های جدید را راحت تر می پذیرد.
مکانیسم عصبی
مطالعات تصویربرداری نشان می دهد که در هیپنوتیزم، فعالیت نواحی پیشانی افزایش می یابد و فعالیت قسمت هایی مانند آمیگدال (مرکز واکنش های ترس و استرس) کاهش می یابد. این بدان معناست که پردازش ترس و پاسخهای آگاهانه متفاوت مدیریت میشوند (اوکلی و هالیگان، 2013؛ جنسن و همکاران، 2015).چرا هیپنوتیزم برای افسردگی مفید است؟
افسردگی مجموعه ای از باورهای منفی، احساس از دست دادن لذت و عادات رفتاری است. هیپنوتیزم می تواند به دلایل زیر مفید باشد:
1. دسترسی مستقیم به ناخودآگاه
هیپنوتیزم راهی برای دیدن و تصحیح باورهایی است که ریشه در ناخودآگاه دارند - مانند "من بی ارزش هستم". وقتی این باورها قابل تغییر می شوند، رفتار و احساسات نیز تغییر می کند (هاموند، 2010).
2. بیداری منابع داخلی
بسیاری از افراد افسرده فراموش کرده اند که چه توانایی ها و خاطرات امیدوارکننده ای در درون خود دارند. هیپنوتیزم می تواند این منابع را دوباره فعال کند (Alladin & Alibhai، 2007).
3. کاهش استرس فیزیکی
هیپنوتیزم می تواند تنش فیزیکی و هورمون های استرس را کاهش دهد و سیستم آرامش بخش بدن (پاراسمپاتیک) را فعال کند. این به معنای خواب بهتر، استرس کمتر و خلق و خوی بهتر است (Montgomery et al., 2000).4. بازسازی تصویر از خود
وقتی انتقاد از خود کاهش مییابد، شخص میتواند خود را انسانهایی توانمند ببیند و این دیدگاه جدید رفتار و تصمیمگیریها را تغییر میدهد (Hammond، 2).
الگوهای محدود کننده دیده شده در ناخودآگاه
- "من ارزشمند نیستم."
- "هیچ چیز تغییر نمی کند."
- "زندگی برای من معنایی ندارد."
این جملات تکراری مانند پیام رسان هایی هستند که همیشه انگیزه را خاموش می کنند. هیپنوتیزم ابزاری برای کمک به شما و درمانگرتان برای باز کردن و بازنویسی این پیامها باقی میماند (Alladin & Alibhai، 2007).
مکانیسم اثر درمان افسردگی با هیپنوتیزم - گام به گام
1) بازنویسی باورهای منفی
در حالت خلسه، ذهن مقاومت کمتری دارد. درمانگر پیشنهادهایی می دهد که جایگزین گزاره های منفی می شود (Kirsch و همکاران، 1995).
2) فعال سازی منابع داخلی
تصاویر و خاطرات مثبت به عنوان منبع امید دوباره فعال می شوند (Alladin & Alibhai، 2007).
3) کاهش استرس و تنش فیزیولوژیکی
افزایش آرامش فیزیکی و کاهش هورمون های استرس به بهبود خلق و خو کمک می کند (Montgomery et al., 2000).
4) بازسازی تصویر ذهنی از خود
با تغییر تصویر ذهنی، انگیزه و رفتار تغییر می کند و فرد امیدوارتر می شود (هاموند، 2010).
چرا بیماران به هیپنوتیزم واکنش مثبت نشان می دهند؟
- روش غیر تهاجمی و طبیعی است. نیازی به دارو ندارد مگر اینکه ترکیب با دارو توسط پزشک تصمیم گرفته شود (هاموند، 2010).
- در صورت نظارت پزشک می تواند به کاهش وابستگی به دارو یا کاهش عوارض جانبی کمک کند (Alladin & Alibhai، 2007).
- در بسیاری از موارد اثرات اولیه پس از چند جلسه قابل مشاهده است (Kirsch et al., 1995).
مراحل یک جلسه هیپنوتیزم درمانی برای افسردگی
- مصاحبه و ارزیابی اولیه — بررسی تاریخچه، شدت علائم و وضعیت سلامت عمومی (روانی و در صورت لزوم از نظر پزشکی).
- القای هیپنوتیزم — با تکنیک های ساده مانند تمرکز بر تنفس یا تجسم شروع می شود.
- عمیق کردن — فرد برای افزایش پذیرش پیشنهادات به سطح عمیق تری از آرامش می رسد.
- بازنویسی شناختی و پیشنهاد درمانی — جایگزینی افکار منفی با جملات حمایتی و تجسم آینده ای مثبت.
- پایان و بیداری — راهنمایی تدریجی برای آگاهی و بازبینی آنچه آموخته شده است.
شواهد علمی
تحقیقات نشان داده است که وقتی هیپنوتیزم همراه با روان درمانی شناختی استفاده می شود، نتایج بهتری نسبت به زمانی که CBT به تنهایی استفاده می شود مشاهده می شود (Alladin & Alibhai، 2007). جدای از آن، متاآنالیزها و بررسیهای سیستماتیک نشان میدهند که هیپنوتیزم میتواند اثربخشی درمان را به عنوان یک مکمل افزایش دهد (Kirsch et al., 1995; Milling et al., 2018). همچنین، مطالعات فیزیولوژیکی نشان می دهد که هیپنوتیزم می تواند پاسخ های استرس را کاهش دهد (Montgomery et al., 2000; Oakley & هالیگان، 2013).
مزایای درمان افسردگی با هیپنوتیزم
- روش غیر تهاجمی بدون عوارض مستقیم دارویی (در صورت استفاده صحیح)
- افزایش اثربخشی سایر درمان ها (مانند CBT)
- تقویت مهارت های خودتنظیمی ذهنی و تصاویر مثبت
- احساس آرامش و امید در کوتاه مدت که می تواند انگیزه ادامه درمان را افزایش دهد
چه کسانی برای هیپنوتیزم درمانی مناسب هستند؟
این روش برای افرادی مناسب است که:
- آنها به تنهایی به دارو پاسخ کامل نداده اند
- آنها دوست دارند روش های طبیعی و مکمل بیشتری را امتحان کنند
- مایلند ریشه های ناخودآگاه مشکلات خود را کشف کنند
- آنها آماده شرکت فعال در درمان هستند
سوالات متداول
آیا هیپنوتیزم جایگزین پزشکی می شود؟
خیر. هیپنوتیزم معمولاً به عنوان مکمل استفاده می شود. تصمیم برای تغییر یا قطع دارو باید توسط پزشک معالج و روانپزشک گرفته شود (APA، 2022).
چند جلسه مورد نیاز است؟
معمولاً بین 6 تا 12 جلسه است، اما بسته به شدت مشکل و پاسخ فرد، ممکن است کمتر یا بیشتر باشد.
آیا همه پاسخ می دهند؟
اکثر مردم پاسخ می دهند، اما میزان پذیرش حالت خلسه و پاسخ به پیشنهادات در بین افراد متفاوت است. موارد مبتلا به اختلالات حاد روانپزشکی باید به دقت و زیر نظر پزشک متخصص بررسی شوند.
آیا خطر یا عارضه ای وجود دارد؟
وقتی توسط یک متخصص انجام می شود، معمولاً بی خطر است. برخی از افراد ممکن است در روزهای اولیه احساس خستگی یا خواب آلودگی کنند. در موارد نادر ممکن است خاطرات ناراحت کننده فعال شوند - این خاطرات باید توسط درمانگر مدیریت شوند.
آیا برای شروع یک مسیر جدید آماده هستید؟
اگر شما یا یکی از عزیزانتان با افسردگی دست و پنجه نرم می کنید و می خواهید با هیپنوتیزم درمانی بهبود پیدا کنید، لطفا با
منابع
Alladin, A., & Alibhai, A. (2007). هیپنوتیزم شناختی برای افسردگی: یک بررسی تجربی مجله بین المللی هیپنوتیزم بالینی و تجربی، 55(2)، 147-166
Kirsch, I., Montgomery, G., & Sapirstein, G. (1995). هیپنوتیزم به عنوان کمکی به روان درمانی شناختی-رفتاری: یک متاآنالیز. مجله مشاوره و روانشناسی بالینی، 63(2)، 214-220
Hammond، D. C. (2010). Handbook of hypnotic Company.
هیپنوتیزم پیشنهادات &em.Montgomery, G. H., Schnur, J. B., & David, D. (2000). تأثیر هیپنوتیزم در عمل بالینی. مجله بین المللی هیپنوتیزم بالینی و تجربی، 48(2)، 170-194
Schoenberger, N. E., Kirsch, I., Montgomery, G. H., & Milling, L. S. (2010). هیپنوتیزم در درمان افسردگی. Springer
Milling، L. S.، و همکاران. (2018). اثربخشی هیپنوتیزم برای افسردگی: یک مرور سیستماتیک. روانشناسی آگاهی، 5(4)، 394-411
Oakley, D. A., & Halligan, P. W. (2013). پیشنهاد هیپنوتیزم: فرصت هایی برای علوم اعصاب شناختی. Nature Reviews Neuroscience, 14(8)، 565–576
Jensen, M. P., et al. (2015). مکانیسم های عصبی فیزیولوژیکی هیپنوتیزم مجله بین المللی هیپنوتیزم بالینی و تجربی، 63(3)، 289-307
انجمن روانپزشکی آمریکا. (2022). DSM-5-TR. انتشارات APA
سازمان بهداشت جهانی. (2023). افسردگی و سایر اختلالات روانی رایج: برآوردهای بهداشت جهانی
© 1404 کلینیک روانشناسی محسن درخشان نسب | تمامی حقوق محفوظ است.
