لکه بارداری ملاسما یکی از مشکلات پوستی شایع در دوران بارداری است که باعث ایجاد لکه های قهوه ای یا خاکستری روی صورت می شود. این لکه ها بیشتر روی گونه ها، پیشانی، بینی و لب بالایی ظاهر می شوند و معمولا بدون درد هستند. تغییرات هورمونی و نور خورشید از عوامل اصلی ایجاد آن هستند، اما خوشبختانه معمولاً بعد از زایمان از بین می رود. شناخت، پیشگیری و مدیریت این لکه ها به مادر کمک می کند تا اعتماد به نفس و آرامش بیشتری داشته باشد که در این مقاله از پزشکتان به طور مفصل به آن می پردازیم.
لکه حاملگی (ملاسما) به چه شکل است و در کدام مناطق ظاهر می شود؟
لکه بارداری یکی از عوارض بارداری است که معمولاً به صورت لکه های قهوه ای یا خاکستری روشن تا تیره روی پوست ظاهر می شود. این نقاط اغلب نامنظم هستند و ممکن است با مرزهای مشخص یا نامشخص دیده شوند. اندازه و شدت لکه می تواند از یک نقطه کوچک تا مناطق بزرگ روی صورت متفاوت باشد. بیشترین مناطقی که ملاسما مشاهده می شود شامل گونه ها، پیشانی، بینی و لب بالایی است.
گاهی اوقات ممکن است روی چانه و حتی گردن نیز رخ دهد. از آنجایی که این لکه ها در مناطقی که در معرض آفتاب هستند بیشتر دیده می شود، قرار گرفتن در معرض نور خورشید می تواند آنها را تشدید کند. علائم مرتبط با لکه های بارداری معمولا محدود به تغییر رنگ پوست است و باعث درد، خارش یا التهاب نمی شود، اما برخی از افراد ممکن است حساسیت یا خارش خفیفی را تجربه کنند. با این حال، لکهها ممکن است باعث نگرانیهای زیبایی و روانشناختی برای مادر شوند و نیاز به مدیریت صحیح دارند.
متن انگلیسی: ملاسما عمدتاً صورت را تحت تأثیر قرار می دهد، بنابراین پیشانی، سوراخ های بینی، گونه ها، لب بالایی و چانه ممکن است یک یا چند لکه قهوه ای با خطوط منظم ایجاد کنند. ماسک های بارداری نیز می توانند روی گردن ظاهر شوند. علائم ماسک بارداری نیز ممکن است در بدن ظاهر شود. ترجمه فارسی: ملاسما عمدتاً در صورت دیده می شود. بنابراین، پیشانی، بینی، گونه ها، لب بالایی و چانه ممکن است یک یا چند لکه قهوه ای با حاشیه روشن ایجاد کنند. این لکه ها گاهی روی گردن ظاهر می شوند و علائم آن ممکن است در سایر نقاط بدن نیز دیده شود.
لکه های بارداری معمولاً به صورت لکه های قهوه ای یا خاکستری روشن تا تیره روی پوست ظاهر می شوند.
علت لکه های بارداری (ملاسما)
لکه های بارداری به دلیل تغییرات هورمونی در دوران بارداری ایجاد می شوند. افزایش هورمون های استروژن و پروژسترون باعث تحریک سلول های تولید کننده ملانین در پوست می شود و این باعث تیرگی و ایجاد لکه های ملاسما می شود. نور خورشید نقش مهمی در تشدید لکه های بارداری دارد. اشعه ماوراء بنفش ملانین بیشتری را تحریک می کند و لکه ها را بزرگتر می کند.
به همین دلیل، مادران باردار که در معرض نور خورشید هستند، بیشتر مستعد ابتلا به ملاسما لکههای صورت هستند. عوامل دیگری مانند ژنتیک، استفاده از برخی داروها، استرس و تغییرات پوستی قبلی نیز می توانند احتمال لکه های بارداری را افزایش دهند. اگر سابقه ملاسما در خانواده وجود داشته باشد، احتمال بروز آن در دوران بارداری بیشتر است.
لکههای بارداری در چه افرادی شایعتر است؟
ملاسما در زنان با پوست تیره و متوسط بیشتر دیده می شود. این افراد به دلیل فعالیت بیشتر سلول های ملانین مستعد ایجاد لکه های قهوه ای در دوران بارداری هستند. زنانی که سابقه خانوادگی لکههای بارداری دارند یا قبلاً از ملاسما رنج میبردند، بیشتر در دوران بارداری به آن مبتلا میشوند.
همچنین خانمهایی که در معرض نور خورشید زیاد هستند یا سبک زندگیشان فعالیتهای بیرونی زیادی دارد، بیشتر مستعد ابتلا به این لکها هستند. سن نیز می تواند نقش داشته باشد. ملاسما معمولا در سنین 20 تا 40 سالگی دیده می شود و در دوران بارداری شایع تر است. بنابراین شناخت این عوامل به پیشگیری و مدیریت بهتر کمک می کند.
چگونه ملاسما را تشخیص دهیم؟
تشخیص لکه های بارداری معمولاً بر اساس معاینه بالینی انجام می شود. پزشک پوست شما را معاینه می کند و نوع و ناحیه لکه ها را تعیین می کند. این معاینه بدون درد بوده و نیاز به آزمایش خاصی ندارد. گاهی اوقات پزشک از نور و فیلتر مخصوص برای بررسی شدت و عمق رنگدانه ها استفاده می کند. این به تشخیص لکه های بارداری از سایر مشکلات پوستی و تعیین بهترین برنامه درمانی کمک می کند.
در موارد نادر، ممکن است یک نمونه از پوست گرفته شود تا مطمئن شود که لک ناشی از مشکل جدی تری نیست. با این حال، اکثر ملاسماها به راحتی و بدون نیاز به آزمایش های خاص تشخیص داده می شوند.
تفاوت بین لکه های بارداری و سایر لکه های پوستی
یکی از مهمترین تفاوتهای بین لکههای بارداری و سایر انواع لکههای صورت زمان و علت بروز آن است. ملاسما معمولاً در طول یا بعد از بارداری ظاهر می شود و به دلیل تغییرات هورمونی ایجاد می شود، در حالی که لکه های ناشی از آفتاب یا افزایش سن ممکن است به تدریج و غیر مرتبط با بارداری ایجاد شوند.
لکه های بارداری بیشتر در صورت و نواحی در معرض نور خورشید دیده می شوند و معمولاً رنگی یکنواخت و قهوه ای دارند. از طرفی لکه های ناشی از جوش یا آسیب های پوستی رنگ و شکل متنوع تری دارند و ممکن است با بافت ناهمواری همراه باشند. همچنین، ملاسما معمولاً بدون درد، خارش یا ملتهب است، در حالی که برخی لکهای دیگر ممکن است علائم اضافی مانند تورم یا قرمزی ایجاد کنند. تشخیص صحیح توسط پزشک برای انتخاب درمان مناسب بسیار مهم است.
ویژگی
لکه حاملگی (ملاسما)
سایر لکه های پوستی
زمان ایجاد شدن
در دوران بارداری به بارداری
علت اصلی
تغییرات هورمونی (استروژن و پروژسترون)
آفتاب، پیری، آکنه یا آسیب پوست
محل شایع
صورت (گونه ها، پیشانی، ممکن است روی گونه ها، پیشانی، بینی، هر گونه چروکیده شده باشد. بدن
رنگ و شکل
قهوه ای یکنواخت، مرزهای نامنظم یا مشخص
رنگ و شکل مختلف، گاهی ناهموار یا با بافت تغییر یافته
همراه با علائم
همراه با علائم
بدون درد یا قرمزی
خوب، قرمزی التهاب
در این جدول مقایسه ای بین لکه های بارداری و سایر لکه های پوستی انجام شده است.
درمان لکه های بارداری (ملاسما)
درمان لکههای بارداری شامل روشهای پیشگیری، مراقبت از پوست و در برخی موارد درمانهای پزشکی است که بسته به مرحله بارداری یا بعد از زایمان متفاوت است. هدف اصلی کاهش تاریکی و کنترل انتشار لک است. در ادامه روشهای از بین بردن لکههای صورت در دوران بارداری، بعد از زایمان و شیردهی و همچنین درمانهای خانگی
را به تفصیل توضیح میدهیم.
متن انگلیسی: ملاسما می تواند خود به خود از بین برود. به عنوان مثال، هنگامی که یک زن باردار نوزاد را به دنیا آورد و هورمون های او به سطح طبیعی بازگشتند، معمولاً لکه ها محو می شوند. اما ممکن است کمی طول بکشد و شما ممکن است در مورد ظاهر خود بیش از حد خودآگاه باشید و ماه ها تا سال ها منتظر بمانید تا این اتفاق بیفتد. ترجمه فارسی: ملاسما ممکن است خود به خود ناپدید شود. به عنوان مثال، هنگامی که مادر باردار زایمان می کند و هورمون های او به سطح طبیعی باز می گردد، لکه ها معمولا محو می شوند. اما این روند ممکن است زمان ببرد و شما ممکن است بیش از حد نگران ظاهر خود باشید که ماه ها یا حتی سال ها صبر کنید.
1. درمان لکه های بارداری در دوران بارداری
در طول بارداری، درمانهای شدید یا داروها معمولاً توصیه نمیشوند. بهترین راه حل استفاده از کرم های ضد آفتاب با SPF بالا و دوری از نور مستقیم خورشید است. این کار از بزرگ شدن لکه ها جلوگیری می کند. کرم ها و محصولات مرطوب کننده حاوی مواد طبیعی و ایمن برای بارداری نیز می توانند به روشن شدن لک ها کمک کنند، اما اثربخشی آنها محدود است.
در این زمان، تمرکز بیشتر بر پیشگیری و کنترل شدت لک است. برخی از پزشکان استفاده از لوازم آرایشی سبک را برای پوشاندن لک ها توصیه می کنند، اما باید از محصولات غیر محرک و ایمن برای مادر و جنین استفاده کرد. مهم ترین نکته صبر و مدیریت تدریجی لک های دوران بارداری است.
2. درمان لکه های بارداری بعد از زایمان و شیردهی
بعد از زایمان، بسیاری از لکههای بارداری به تدریج محو میشوند، اما درمانهای موضعی میتوانند روند روشن شدن پوست را تسریع کنند. کرم های حاوی ویتامین C، آزلائیک اسید یا هیدروکینون معمولا موثر هستند. بعد از شیردهی می توان از لیزر یا درمان های قوی تری استفاده کرد اما باید زیر نظر پزشک متخصص انجام شود.
این روشها میتوانند به کاهش لکهها و یکنواخت کردن رنگ پوست کمک کنند. در دوران شیردهی، محصولات ملایم و ایمن برای جلوگیری از جذب دارو در شیر مادر توصیه می شود. هنوز هم محافظت از پوست و استفاده مداوم از ضد آفتاب مهم است.
3. درمان خانگی لکه بارداری
درمان خانگی ملاسما شامل استفاده از مواد طبیعی و شیوه زندگی مناسب است. خوردن میوه ها و سبزیجات سرشار از آنتی اکسیدان، آب کافی و خواب منظم می تواند به سلامت پوست کمک کند. ماسک های خانگی با موادی مانند عسل، ماست یا آبلیمو می توانند کمی رنگدانه ها را کمرنگ کنند اما تاثیر آن ها محدود است و باید در استفاده از آن ها احتیاط کرد.
همیشه قبل از استفاده برای درمان خانگی هیپرپیگمانتاسیون صورت، مطمئن شوید که پوست شما حساسیتی ندارد. علاوه بر این، پرهیز از تابش مستقیم نور خورشید و استفاده از کلاه و ضدآفتاب خانگی از مهم ترین راه های کنترل لک در خانه است. درمان خانگی مکمل درمان های پزشکی است و باید با صبر و پشتکار انجام شود.
پیشگیری از ملاسما
پیشگیری از ملاسما تا حد زیادی به محافظت از پوست در برابر نور خورشید بستگی دارد. استفاده روزانه از کرم ضد آفتاب با SPF مناسب و پوشش مناطق در معرض آفتاب اولین قدم است. هورمون ها را نمی توان به طور طبیعی کنترل کرد، اما یک سبک زندگی سالم و مدیریت استرس می تواند به کاهش شدت لک کمک کند.
همچنین پرهیز از استفاده بیش از حد از لوازم آرایشی یا محصولاتی که پوست را تحریک می کنند موثر است. پیشگیری ژنتیکی امکان پذیر نیست، اما آگاهی از خطرات شخصی و مراقبت از پوست قبل و در طول بارداری بهترین راه برای کاهش احتمال لکه ها است.
پیشگیری از ملاسما تا حد زیادی به محافظت از پوست در برابر نور خورشید بستگی دارد.
نتیجه گیری
لکه بارداری یا ملاسما یک عارضه شایع و بی ضرر در دوران بارداری است که بیشتر در اثر تغییرات هورمونی و نور خورشید ایجاد می شود. این لکه ها معمولا روی صورت ظاهر می شوند و می توانند اعتماد به نفس مادران را تحت تاثیر قرار دهند. خوشبختانه در بسیاری از موارد پس از زایمان به تدریج محو می شوند و درمان های خانگی یا پزشکی می تواند روند بهبود را تسریع کند. پیشگیری با محافظت از پوست در برابر آفتاب و مراقبت مناسب از پوست بسیار مهم است. دانستن عوامل خطر و روش های کنترل نقطه ای به مادر کمک می کند استرس کمتری را تجربه کند. در نهایت، صبر، مراقبت و پیروی از توصیه های پزشک بهترین راه برای مدیریت ملاسما است.