در این مقاله می خواهیم به این موضوع بپردازیم که آیا مادرانی که از روشهای کمک باروری مثل IVF استفاده کرده اند نیاز به اکو کاردیوگرافی قلب جنین دارند یا خیر؟

گسترش استفاده از روش IVF

داشتن فرزند در هر خانواده مایه نشاط و شور زندگی است. در آغوش کشیدن نوزاد و شیردادن به وی از آرزوهای هر زن و از شیرین ترین لحظات زندگی برای هر مادر است. خانواده هایی که با مشکل در بارداری روبرو هستند. دچار چالش های خاصی در زندگی هستند.که بسیاری از این چالش ها با آمدن یک فرزند برطرف می شود. امروزه با پیشرفتهای علمی گسترده در جهان بسیاری از موارد ناباروری در بین زوجین درمان می شود. استقبال از این روشها طی دهه های اخیر بسیار گسترش پیدا کرده . تا اندازه ای که در سال 2005 طی پژوهشی در آمریکا مشخص شد از هر صد مورد تولد یکی از آنها به روش IVF باروری اتفاق افتاده. لذا با توجه به اینکه این موضوع مخاطب زیادی دارد. بر آن شدم تا در خصوص یکی از بررسی های غربالگری در این گروه توضیحاتی بدهم. مطلب مرتبط : آیا انجام اکوی قلب جنین واجب است؟

میزان شیوع بیماریهای قلبی در بارداری به وسیله ی روش های کمک باروری

ناهنجاری های کروموزومی مختلف و جهش های ژنتیکی عامل کمتر از 15٪ از نقص های مادرزادی قلب هستند . در بیشتر موارد، علت بیماریهای قلبی مادرزادی ناشناخته است. در مطالعات انجام شده در جوامع مختلف، شیوع بیماریهای قلبی مادرزادی در بارداری هایی که با روش کمک باروری مثلا IVF، اتفاق افتاده . بین **یک تا سه برابر** افرادیست که به طور طبیعی باردار شده اند.

غربالگری بیماریهای قلبی در بارداری با روشهای کمک باروری مثل IVF

اکو قلب جنین یکی از روشهای غربالگری نواقص قلب جنین است . در تمام خانم هایی که از روشهای کمک باروری مثل IVF استفاده کرده اند توصیه می شود. این روش تشخیصی بیماریهای قلبی در رحم از حدود 55 سال قبل، یعنی در سال 1965 شروع شد. ابتدا در این روش ضربانهای غیر طبیعی قلبی را تشخیص می دادند ولی تا امروز پیشرفت های چشمگیری داشته است. با پیشرفت تکنولوژی و دانش در این روش، ضربانهای غیر طبیعی جنینی تشخص داده شده . تجسم آناتومی قلب جنین امکان پذیر شده و تشخیص بیماریهای ساختمانی قلبی مادرزادی ممکن شده. مطلب مرتبط :نوار قلب جنین چیست و چگونه انجام می شود؟

زمان انجام اکو قلب جنین

در تمام مواردی که نیاز به انجام اکو توسط متخصص اکوی قلب جنین وجود دارد؛ بهترین زمان انجام اکو قلب جنین از هفته 18 تا 22 بارداری می باشد. قبل از این زمان بخاطر جثه کوچک جنین و بعد از این زمان نیز بخاطر استخوانی شدن دنده ها وضوح تصویری کم می شود و دقت کار کاهش پیدا می کند. نکته مهمی که در کشور عزیز ما ایران وجود دارد . این است که اگر مشکل قلبی پیچیده ای در جنین تشخیص داده شود و والدین تصمیم به ختم بارداری داشته باشند . فقط تا پایان 18 هفته و 6 روز از نظر قانونی اجازه سقط قانونی وجود دارد و بعد از این زمان از نظر قانونی اجازه سقط داده نمی شود . این اهمیت زمان مناسب انجام اکو قلب جنین را نشان می دهد.

میزان دقت تشخیصی در اکو قلب جنین

در بهترین شرایط تا **95%** دقت تشخیصی، می توان بیماریهای قلبی مادر زادی را با اکو قلب جنین تشخیص داد. با این حال، در مطالعات جمعیتی اخیر، میزان تشخیص پیش از تولد در ضایعات قلبی در عمل و در مناطق مختلف بسیار پایین و بسیار متغیر هستند. حتی در بعضی گزارشات**20٪ تا 42٪ هم گزارش شده است. علل مختلفی باعث این تفاوت است که عبارتند از:

- تجربه سونوگرافیست یا ارائه دهنده خدمات پزشکی. میزان دانش و مهارت در این کار، بسیار تعین کننده در نتیجه کار است - محدودیتهای زمانی، اگر در زمانی قبل یا بعد از 18 تا 22 هفتگی اکو قلب جنین انجام شود بطور مشخص از دقت کار می کاهد - ویژگیهای خاص بیماران مانند نما های ضعیف تصویری در مادران چاق یا پوزیشن های خاص جنین در زمان انجام اکو قلب می تواند بر دقت کار اثر بگذارد - محدودیتهای فنی یا تفاوت در دستگاه ها با دقت متفاوت تشخیصی که برای اکو قلب جنین استفاده می شود

چرا مشکل قلبی در جنین محصول روشهای کمک باروری بالاست؟

به عبارتی چرا خطر مشکلات قلبی در فرزند خانمی که از روش کمک باروری مثل IVF برای بارداری استفاده می کند، بالاتر از خانم هایی ست که بطور طبیعی باردار می شوند؟ دقیقا علت این موضوع مشخص نیست ولی فرضیاتی وجود دارد که بر اساس آنها حدس می زنند از علل این مشکل باشد. این عوامل شامل موارد زیر است: ### سن مادر در اغلب موارد مادرانی که از روشهای کمک باروری مثل IVF استفاده می کنند. پس از چند سال از زندگی مشترکشان برای درمان مراجعه می کنند و در اکثر موارد میاگین سنی این خانم ها در مقایسه با خانم هایی که بطور طبیعی باردار می شوند بالاتر است. قطعا با افزایش سن احتمال مشکلات و عوارض بارداری بیشتر می شود که مشکلات قلبی نیز از این موارد است. ### دوقلویی در بارداری هایی که از روشهای کمک باروری استفاده می شود. به طور مثال IVF، احتمال بارداری دوقلویی تک تخمی بیش از مواردی است که بطور طبیعی بارداری اتفاق افتاده و ثابت شده در دو قلویی های تک تخمی میزان بروز بیماریهای قلبی مادرزادی بیش از بارداری های تک قلویی ست. ### علل موثر بر ناباروری در بسیاری از موارد ما علت اصلی ایجاد ناباروری در زوجین را نمی دانیم . در روشهای درمان ناباروری مثل IVF فقط طی انجام اقدامات درمانی سبب ایجاد بارداری در این زوجها می شویم. به عبارتی ما علل ناشناخته ای که سبب ناباروری می شوند.را دور زده و بارداری را ایجاد می کنیم. این فرضیه مطرح است . که همان عوامل ناشناخته که سبب ناباروری در زوجین می شوند باعث افزایش بروز بیماریهای قلبی مادرزادی در این گونه بارداریها هم می شوند.

نتیجه یک اکو قلب جنین چه استفاده ای برای والدین دارد؟

این سوالیست که بسیاری از زوجین در زمان توصیه به انجام اکو قلب جنین می پرسند. نتایج یک اکو قلب جنین احتمال سه حالت مختلف را برای قلب جنین مطرح می کند که در اقدامات و تصمیم گیری والدین برای ادامه بارداری بسیار مهم است. فوق تخصص قلب کودکان بعد از انجام اکو یکی از این نتایج را اعلام می کند. ### قلب جنین سالم است: اولین حالت این است که نتیجه اکو قلب جنین سالم بودن قلب جنین را نشان دهد. ما به این زوجین اطمینان می دهیم که از نظر قلبی مشکل خطرناکی وجود ندارد و والدین با خیالی راحت ادامه بارداری را طی می کنند. فقط برای بررسی نواقص احتمالی کوچک توصیه به انجام اکو قلب نوزاد در بعد از تولد می شود که مناسب ترین زمان آن از حدود ده روز بعد از تولد نوزاد تا پایان ماه اول زندگیست. ### بیماری قلبی پیچیده در قلب جنین : در حالت دوم بیماری قلبی پیچیده ای در جنین تشخیص داده می شود که در این حالت تمام خطرات احتمالی بعدی برای جنین و خود خانواده، برای زوجین توضیح داده می شود . درصورتی که بعد از مشاوره تمایلی به ختم بارداری وجود داشته باشد. ایشان را برای مشاوره بعدی به پزشک قانونی معرفی می نماییم. ### مشکل قلبی کم خطر در قلب جنین: حالت سوم مواردی است که مشکل قلبی وجود دارد . ولی در حدی خطرناک نیست که سبب عسر و حرج برای خانواده شود. به عبارتی یا خود به خود خوب می شود یا بعد از تولد نوزاد با انجام اقدامات مراقبتی اولیه تا انجام جراحی یا آنژیوگرافی قابل درمان کامل هستند. فرزندشان درنهایت یک زندگی طبیعی خواهد داشت. گاهی در این موارد به خانواده توصیه می شود نوزاد در بیمارستانی با امکانات بخش ویژه نوزادان (NICU) متولد شود تا بعد از تولد برای نوزاد اقدامی انجام شود. در پایان، نتیجه یک اکو جنین این امکان را فراهم می کند . تا یک مشکل قلبی کشف یا رد شود و این می تواند به پزشک کمک کند . تا مشاوره مناسبی به والدین بدهد و به والدین کمک می کند تا برای آینده فرزندشان و زندگی خودشان بهترین تصمیم را بگیرند. جهت مطالعه بیشتر به مطالب زیر مراجعه بفرمایید. https://www.isuog.org/resource/in-vitro-congenital-heart-defects.html https://www.healio.com/news/primary-care/20180102/ivficsi-techniques-may-increase-risk-for-congenital-heart-defects-in-newborns **دکتر سعید بیطرفان متخصص قلب اطفال و جنین**