مانیتور ضربان قلب جنین یکی از روش های تشخیصی است که عده ای آن را با نوار قلب جنین اشتباه می گیرند. در این مقاله به بیان کامل مانیتورینگ ضربان قلب جنین پرداخته شده است.

مانیتور قلب جنین چیست؟

پایش ضربان قلب جنین یا همان مانیتورینگ قلب، ضربان قلب و ریتم قلب کودک (جنین) اندازه گیری می شود. با این کار شما می توانید مراقبت های وضعیت قلب کودک خود را ببیند. پزشک قلب جنین شما ممکن است در اواخر بارداری و زایمان نظارت بر قلب جنین را انجام دهد. میانگین ضربان قلب جنین بین 110 تا 160 ضربان در دقیقه است. در پاسخ به شرایط رحم ممکن است ضربان قلب جنین تغییر کند. ضربان قلب غیرطبیعی جنین ممکن است به معنی این باشد که کودک شما اکسیژن کافی دریافت نمی کند یا ممکن است مشکلات دیگری وجود داشته باشد. جهت مطالعه آریتمی قلب جنین چقدر خطرناک است؟

انواع مانیتورینگ قلب جنین

### مانیتور ضربان قلب خارجی جنین در این روش از دستگاهی برای گوش دادن و ضبط ضربان قلب کودک شما از روی شکم استفاده می کنند. این روش نوعی پایش با دستگاه سونوگرافی داپلر است. این کار اغلب در ویزیت های قبل از تولد برای شمارش ضربان قلب کودک استفاده می شود. همچنین ممکن است برای بررسی ضربان قلب جنین در هنگام زایمان استفاده شود. همچنین ممکن است ماما یا متخصص زنان، ضربان قلب جنین شما را در حین زایمان بررسی کند. ### مانیتور ضربان قلب داخلی جنین در این روش از سیم نازکی (الکترود) که روی پوست سر کودک شما قرار می گیرد استفاده می شود. سیم از طریق دهانه رحم مادر از کودک به مانیتور متصل است. این روش بررسی بهتری را ارائه می دهد زیرا مواردی مانند حرکت بر آن تأثیر نمی گذارد. اما این کار تنها در صورت پاره شدن کیسه مملو از مایعات که کودک در دوران بارداری (کیسه آمنیوتیک) در آن احاطه شده است و دهانه رحم باز شده است امکان پذیر است. هنگامی که نظارت خارجی دقت خوبی ندارد، پزشک شما ممکن است از پایش داخلی استفاده کند. همچنین پزشک شما ممکن است از این روش برای مراقبت بیشتر کودک شما در هنگام زایمان استفاده کند. در طول زایمان، پزشک شما انقباضات رحمی و ضربان قلب کودک شما را کنترل می کند. پزشک شما یادآوری می کند که هر چند وقت یک بار دچار انقباض می شوید و مدت زمان طولانی شدن هر کدام از آنها چقدر است. از آنجا که ضربان قلب و انقباضات جنین به طور همزمان ثبت می شود؛ می توان این نتایج را با هم بررسی و مقایسه کرد. پزشک ممکن است فشار داخل رحم شما را هنگام انجام مانیتور قلب جنین بررسی کند. برای این کار، او یک لوله نازک (کاتتر) را از طریق دهانه رحم و خود رحم شما قرار می دهد. کاتتر ثبت فشار رحم را به یک مانیتور ارسال می کند.

در چه مواردی نیاز به مانیتور قلب جنین داریم؟

نظارت بر ضربان قلب جنین به ویژه اگر بارداری پر خطر دارید بسیار مفید است. اگر دیابت در بارداری و یا فشار خون دارید، بارداری شما بسیار خطرناک است. همچنین اگر کودک شما آنطور که باید رشد و یا تکامل مناسب نداشته، بسیار خطرناک است. از پایش ضربان قلب جنین می توان برای بررسی تأثیر داروهایی که برای جلوگیری از زایمان زودرس مصرف می شود روی نوزاد استفاده کرد. اینها داروهایی هستند که برای جلوگیری از زایمان زودتر از موقع استفاده می شوند. مانیتور قلب جنین ممکن است در آزمایشات دیگر، از جمله موارد ذیل استفاده شود: - **تست استرس :** این تست میزان ضربان قلب جنین را هنگام حرکت جنین اندازه گیری می کند. - **تست استرس انقباض :** این تست میزان ضربان قلب جنین همراه با انقباضات رحمی را اندازه گیری می کند. انقباضات با دارو یا روش های دیگر شروع می شود. - **مشخصات بیوفیزیکی (BPP) :** این تست ترکیبی از یک تست استرس و سونوگرافی است.

موارد تاثیر گذار بر ضربان قلب جنین

- انقباضات رحم - داروهای ضد درد یا بیهوشی که هنگام زایمان به شما داده شده می شود - آزمایشاتی که در حین زایمان انجام می شود - فشار روبه جلو در مرحله دوم زایمان

پزشک شما ممکن است دلایل دیگری برای استفاده از پایش ضربان قلب جنین داشته باشد.

خطرات و عوارض مانیتور قلب جنین

اشعه مضری برای این آزمایش استفاده نمی شود. مبدل معمولاً هیچ گونه ناراحتی ایجاد نمی کند. ممکن است کمربندهای الاستیکی که مبدل ها را در جای خود نگه می دارند کمی ناراحت کننده باشد. در صورت لزوم این موارد را می توان دوباره تنظیم کرد. در برخی از انواع پایش بر ضربان قلب جنین باید دراز بکشید. هنگام زایمان ممکن است لازم باشد در رختخواب بمانید. در مانیتورینگ داخلی، هنگام قرار دادن الکترود در رحم، ممکن است کمی ناراحتی داشته باشید. خطرات نظارت داخلی شامل عفونت و کبودی پوست سر یا سایر اعضای بدن جنین شما می باشد. **توجه:** در صورت ابتلا به اچ آی وی، نباید ضربان قلب داخلی جنین را انجام دهید. زیرا ممکن است عفونت را به کودک خود منتقل کنید. بسته به شرایط سلامتی خاص شما، ممکن است خطرات دیگری وجود داشته باشد. در مورد هر گونه نگرانی که قبل از انجام این کار دارید حتماً با پزشک خود صحبت کنید. موارد خاصی ممکن است نتایج مانیتور ضربان قلب جنین را از دقت کمتری برخوردار سازد. این موارد عبارتند از:

- چاقی مادر - موقعیت یا پوزیشن جنین یا مادر - مقدار زیادی مایع آمنیوتیک (پلی هیدرامنیوس) - دهانه رحم باز نشده و یا کیسه آمنیوتیک باز نشده است؛ زیرا برای انجام پایش داخلی باید هر دو این موارد اتفاق بیفتد

آمادگی قبلی برای انجام مانیتورینگ قلب چیست؟

1- پزشک روش کار را برای شما توضیح می دهد. از او هر گونه سوال در مورد این روش را باید بپرسید. 2- ممکن است از شما بخواهند فرم رضایت نامه ای را امضا کنید که اجازه انجام این مراحل را بدهید. فرم را با دقت بخوانید و در صورت روشن نبودن بعضی قسمت ها سوالات مد نظر را بپرسید. 3- فرم رضایت برای مانیتور قلب جنین ممکن است به عنوان بخشی از رضایت شما برای زایمان و تولد نوزاد باشد. 4- اگر به هر نوع دارو، لاتکس، نوار چسب یا داروی بیهوشی حساس هستید، به پزشک خود اطلاع دهید. 5- اگر مانیتور ضربان قلب جنین همراه با آزمایش دیگری انجام می شود، ممکن است از شما خواسته شود قبل از آزمایش یک وعده غذایی بخورید. این می تواند به فعالیت بیشتر فرزند شما کمک کند. 6- کیسه آمنیوتیک باید باز شود و دهانه رحم شما باید چندین سانتی متر باز شود تا دستگاه داخلی در محل خود قرار گیرد. 7- دستورالعمل های دیگری را که پزشک شما به شما می دهد انجام دهید تا آماده شوید.

در حین پایش ضربان قلب جنین چه اتفاقی می افتد؟

شما ممکن است این فرایند را در مطب پزشکتان یا در بیمارستان انجام دهید. روش انجام آزمایش ممکن است بسته به شرایط شما و تصمیم پزشکتان متفاوت باشد. به طور کلی، پایش ضربان قلب جنین این مراحل را دنبال می کند: ### مراحل مانیتور ضربان قلب خارجی جنین 1- بسته به نوع عمل، ممکن است از شما خواسته شود که از کمر به پایین لباس خود را در بیاورید. یا ممکن است لازم باشد همه لباس های خود را درآورید و لباس بیمارستان بپوشید. 2- به پشت روی تخت معاینه دراز خواهید کشید. 3- پزشک یک ژل شفاف روی شکم شما قرار می دهد. 4- پزشک مبدل دستگاه را بر روی پوست شما فشار می دهد. سر آن را حرکت می دهد تا زمانی که ضربان قلب جنین را پیدا کند. شما می توانید صدای ضربان قلب جنین را با داپلر یا مانیتور الکترونیکی بشنوید. 5- در طول زایمان، پزشک ممکن است ضربان قلب جنین را در فواصل زمانی و یا بدون توقف، بر اساس شرایط شما و فرزند شما بررسی کند. 6- برای پایش الکترونیکی مداوم، پزشک مبدل را با کابل مربوطه به مانیتور متصل می کند. یک کمربند الاستیک پهن دور شما قرار می گیرد تا مبدل را در جای خود نگه دارد. 7- پزشک ضربان قلب جنین را ثبت می کند. با نظارت مداوم، الگوی قلب جنین بر روی صفحه کامپیوتر نمایش داده می شود و روی کاغذ چاپ می شود. 8- در زمان انجام پایش ضربان قلب خارجی جنین ممکن است نتوانید از رختخواب بلند شوید. 9- پس از اتمام مراحل فوق، ژل را پاک کنید.

### مراحل مانیتور ضربان قلب جنین داخلی 1- از شما خواسته می شود لباس خود را درآورید و لباس بیمارستان بپوشید. 2- روی تخت زایمان دراز خواهید کشید. پاهای شما مانند حالت معاینه لگن قرار داده می شود. 3- پزشک شما معاینه واژینال را با دستکش انجام می دهد تا ببیند تا چه اندازه دهانه رحم باز است . این ممکن است کمی ناراحت کننده باشد. 4- اگر کیسه آمنیوتیک هنوز سالم است، ممکن است پزشک شما غشاها را با وسیله ای باز کند. احساس خواهید کرد مایع گرم از واژن خارج می شود. 5- پزشک شما بخشی از جنین را در دهانه رحم با انگشتان دستکش احساس می کند. این معمولاً سر کودک است. 6- پزشک یک لوله نازک (کاتتر) در واژن شما قرار می دهد. او یک سیم کوچک در انتهای کاتتر روی پوست سر جنین قرار می دهد. او آن را به آرامی روی پوست جنین قرار می دهد. 7- پزشک سوند را برداشته و سیم را روی پوست سر جنین باقی می گذارد. 8- پزشک سیم را به کابل مانیتور متصل می کند. او آن را با یک باند در اطراف ران شما در محل نگه می دارد. 9- با مانیتور بی وقفه در ضربان قلب جنین ممکن است نتوانید از رختخواب بلند شوید. 10- پس از تولد نوزاد، پزشک سیم را برمی دارد.

بعد از مانیتور ضربان قلب جنین چه اتفاقی می افتد؟

بعد از پایش خارجی ضربان قلب جنین، شما به هیچ مراقبت ویژه ای احتیاج ندارید. ممکن است به رژیم غذایی و فعالیت عادی خود برگردید؛ مگر اینکه پزشک خلاف این را به شما بگوید. پس از پایش داخلی ضربان قلب جنین ، پزشک پوست سر کودک شما را از نظر عفونت ، کبودی یا بریدگی بررسی می کند. ارائه دهنده سایت را با یک ماده ضد عفونی کننده تمیز می کند. پزشک شما ممکن است دستورالعمل های دیگری با توجه به شرایط شما ارائه دهد. **دکتر سعید بیطرفان فوق تخصص قلب اطفال و جنین**

جهت مطالعه بیشتر از مقالات زیر استفاده فرمایید. https://www.acog.org/womens-health/faqs/fetal-heart-rate-monitoring-during-labor https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/fetal-heart-monitoring