مجله سلامت

هیپنوتیزم در درمان اختلال خواب

سرآغاز

اختلال خواب یکی از شایع‌ترین مشکلات روان‌تنی قرن حاضر است که نه‌تنها برای تغذیه و انرژی روزانه، بلکه برای سلامت قلب، سیستم ایمنی و تنظیم اثرات منفی می‌گذارد (Walker, 2018). یکی از روش های درمانی جدید و علمی برای بهبود کیفیت خواب، هیپنوتیزم درمانی است. با فعال کردن ذهن ناخودآگاه، کاهش تنش عصبی و بازآموزی الگوهای خواب، این روش می تواند بی خوابی و سایر اختلالات خواب را بهبود بخشد (کوردی و همکاران، 2014).

مفهوم هیپنوتیزم در درمان اختلالات خواب

هیپنوتیزم حالت تمرکز عمیق و آرامش ذهنی است که در آن فرد پیشنهادات مثبت درمانگر را دریافت می کند. در درمان اختلال خواب، درمانگر از «پیشنهادات آرام بخش، تمرینات تنفسی و تصویرسازی ذهنی» استفاده می کند و ذهن فرد را از حالت اضطراب و بیداری به آرامش و خواب می برد (لین و کرش، 2018). این حالت به مغز کمک می کند تا امواج آلفا و تتا را افزایش دهد و مسیر عصبی خواب را فعال کند (Kihlstrom، 2019).

بیشتر بخوانید:مقاله هیپنوتیزم چیست و چگونه کار می کند؟

مکانیسم علمی هیپنوتیزم در خواب

مطالعات نوروفیزیولوژیک نشان می دهد که هیپنوتیزم با افزایش فعالیت موج تتا در قشر جلوی مغز و کاهش برانگیختگی سیستم سمپاتیک، شروع خواب را تسهیل می کند (Rainville & Price, 2013). همچنین، هیپنوتیزم ترشح هورمون ملاتونین را تنظیم می کند و با کاهش کورتیزول به تعادل سیستم عصبی خودمختار کمک می کند (کوردی و همکاران، 2014). به بیان ساده، هیپنوتیزم نوعی "آموزش مجدد" برای ذهن و بدن است تا دوباره با الگوی خواب طبیعی هماهنگ شوند (جنسن و همکاران، 2015).

کاربردهای هیپنوتیزم در درمان اختلالات خواب

1. درمان بی خوابی (بی خوابی)

درمان هیپنوتیزم بی خوابی معمولاً شامل 4 تا 8 جلسه است و با پیشنهادات خاصی برای تسهیل خواب، کاهش افکار مزاحم و بهبود عادات خواب انجام می شود (هاموند، 2010). در یک تحقیق در آلمان، مشخص شد که پس از گوش دادن به فایل های هیپنوتیزم قبل از خواب، "زمان خواب عمیق (خواب موج آهسته)" آنها 80٪ افزایش یافته است (Cordi et al., 2014).

2. درمان کابوس و اضطراب شبانه

در افراد مبتلا به کابوس های مکرر یا اضطراب قبل از خواب، هیپنوتیزم با تغییر محتوای ناخودآگاه رویاها و کاهش برانگیختگی عاطفی قبل از خواب، وقوع کابوس ها را کاهش می دهد (Krakow et al., 2001). گزارش شده است که این روش به ویژه در درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مفید است (برایانت، 2008).

3. تنظیم چرخه خواب در شیفت کاری

افرادی که در شیفت شب کار می کنند اغلب دارای اختلال ریتم شبانه روزی هستند. هیپنوتیزم با کمک به تنظیم ریتم شبانه روزی و آموزش ذهن برای تغییر زمان خواب در بهبود کیفیت خواب شیفتی موثر است (Milling et al., 2021).

4. درمان خروپف و آپنه خفیف خواب

در موارد خفیف، هیپنوتیزم می‌تواند شدت خروپف را با تمرین دادن عضلات گلو برای استراحت و بهبود تنفس دیافراگمی کاهش دهد (Elkins & Rajab, 2004). البته در موارد متوسط تا شدید نیاز به معاینه پزشکی وجود دارد.

بیشتر بخوانید:

نحوه انجام هیپنوتیزم برای خواب

فرایند درمان معمولاً شامل مراحل زیر است (لین و کرش، 2018):

مصاحبه و شناسایی مشکل خواب: درمانگر الگوی خواب، سبک زندگی و نگرانی های ذهنی فرد را بررسی می کند.
آماده سازی ذهن و بدن: تمرینات تنفسی و آرامش برای کاهش تنش عضلانی انجام می شود.
ورود به حالت هیپنوتیزم: از طریق کلمات آرام، شمارش معکوس یا تصویرسازی ذهنی (مثلاً تصور صحنه ای آرام) فرد وارد حالت خلسه می شود.
پیشنهادات درمانی: پیشنهادات مثبت برای احساس امنیت، آرامش و خواب عمیق ارائه شده است.
بهبود تدریجی: فرد به آرامی از حالت هیپنوتیزم خارج می شود و در مورد این تجربه صحبت می کند.

در برخی موارد، درمانگر فایل صوتی تمرینی را برای استفاده در خانه تجویز می‌کند تا فرآیند یادگیری را در ناخودآگاه تثبیت کند (APA، 2024).

بیشتر بخوانید:

ایمنی و اقدامات احتیاطی

هیپنوتیزم درمانی ایمن و غیر تهاجمی برای اختلالات خواب است، اما در افراد مبتلا به اختلالات روانپریشی یا تشنجی باید با احتیاط استفاده شود (NHS، 2023). همچنین، نباید جایگزین درمان های پزشکی یا دارویی شود، بلکه باید به عنوان یک روش مکمل تحت نظارت متخصص انجام شود (هاموند، 2010).

شواهد بالینی جدید

در یک بررسی سیستماتیک در سال 2024 از 45 مطالعه، نشان داده شد که هیپنوتیزم به طور قابل توجهی "خواب عمیق را افزایش می دهد و بیداری های شبانه را کاهش می دهد" (روزندال و همکاران، 2024). همچنین، ترکیب هیپنوتیزم با درمان شناختی-رفتاری (CBT-I) در مقایسه با CBT-I به تنهایی، اثربخشی را 35 درصد افزایش داده است (Milling et al., 2021).

بیشتر بخوانید:

چند کلمه آخر

هیپنوتیزم یک ابزار موثر و علمی برای بهبود خواب و کاهش بی خوابی با بهره گیری از توانایی طبیعی ذهن برای آرامش و بازآموزی ناخودآگاه است. این روش زمانی بیشترین تاثیر را دارد که توسط روانشناس یا درمانگر آموزش دیده و همراه با اصلاح سبک زندگی، تغذیه و مدیریت استرس مورد استفاده قرار گیرد. برای بسیاری از افراد، هیپنوتیزم نه تنها کیفیت خواب بلکه کیفیت زندگی را نیز بهبود می بخشد (Walker, 2018).

فراخوان برای اقدام

اگر با بی خوابی، بیداری های مکرر در شب یا مشکل در به خواب رفتن مواجه هستید، باید بدانید که بسیاری از این اختلالات ریشه در تنش ذهنی و الگوهای فکری ناسازگار دارند. هیپنوتیزم درمانی روشی علمی و ایمن است که با آموزش مجدد ضمیر ناخودآگاه به بازگشت ریتم طبیعی خواب و آرامش سیستم عصبی کمک می کند. در مطب روانشناسی و مشاوره محسن درخشان نسب در شهریار و تهران، جلسات تخصصی ارزیابی و درمان اختلالات خواب با رویکردی مبتنی بر شواهد علمی و در محیطی امن و حرفه ای برگزار می شود. برای گرفتن وقت مشاوره و شروع مراحل درمان، لطفابا مطب تماس بگیرید تا در اسرع وقت اولین جلسه ارزیابی برگزار شود.

بیشتر بخوانید:برنامه enerr_noop">theener_noop درمان فوبیا با هیپنوتیزم

منابع

انجمن روانشناسی آمریکا (APA). (2024). هیپنوتیزم و هیپنوتیزم درمانی: نمای کلی تمرین مبتنی بر شواهد. واشنگتن دی سی

Bryant, R. A. (2008) International Journal of Clinical and Experiment,2(2008) 116-128

Chamine, I., Atchley, R., & Oken, B. S. (2018). تأثیرات مداخله هیپنوتیزم بر روی سیستم خارج از خواب. مجله پزشکی خواب بالینی، 14(2)، 271-283

Cordi, M. J., Schlarb, A. A., & Rasch, B. (2014). خواب عمیق ناشی از پیشنهاد هیپنوتیزم. خواب، 37 (6)، 1143-1152

Elkins, G., & Rajab, M. H. (2004). هیپنوتیزم بالینی برای درمان اختلالات تنفسی مرتبط با خواب. طب خواب، 5(3)، 241-245

هاموند، دی سی (2010). هیپنوتیزم در درمان اختلالات اضطرابی و استرس. مجله آمریکایی هیپنوتیزم بالینی، 52 (4)، 275-288

Jensen, M. P., Adachi, T., & Hakimian, S. (2015). هیپنوتیزم برای مدیریت درد مزمن. روانشناس آمریکایی، 70 (7)، 662-679

Kihlstrom، J. F. (2019). هیپنوتیزم و هوشیاری مرزها در روانشناسی، 10، 2374

کراکوف، بی.، و همکاران. (2001). درمان تمرین تصویری برای کابوس های مزمن در بازماندگان تجاوز جنسی: یک کارآزمایی تصادفی کنترل شده. جاما، 286 (5)، 537-545

Lynn, S. J., & Kirsch, I. (2018). Essentials of Clinical Hypnosis. انجمن روانشناسی آمریکا

Milling، L. S.، و همکاران. (2021). متاآنالیز مداخلات هیپنوتیزم برای اختلال خواب: اثربخشی و تعدیل کننده ها. بررسی های پزشکی خواب، 58، 101451

خدمات بهداشت ملی (NHS). (2023). هیپنوتیزم درمانی و خواب. لندن، بریتانیا

Rainville, P., & Price, D. D. (2013). پدیدارشناسی هیپنوتیزم و زیست‌شناسی عصبی آگاهی. مجله بین المللی هیپنوتیزم بالینی و تجربی، 61 (2)، 138-166

روزندال، ج.، و همکاران. (2024). شواهد متا تحلیلی در مورد اثربخشی هیپنوتیزم برای پیامدهای سلامت روانی و جسمی. مرزها در روانشناسی، 15، 1198437

Walker, M. (2018). چرا ما می خوابیم: باز کردن قدرت خواب و رویاها. Scribner

نویسنده مقاله محسن درخشان نسب; روانشناس بالینی، پژوهشگر، هیپنوتیزم‌درمانگر، نویسنده و روان در شهریور وروان

در صورت داشتن ابهام و یا سوالی درباره مقاله ” هیپنوتیزم در درمان اختلال خواب” در انتهای همین صفحه ( بخش دیدگاه ) سوال و یا ابهامتان را مطرح می کنید. آنها در اسرع وقت به شما پاسخ می دهند