تصور کنید مغز شما مانند یک ارکستر پیچیده است که نوازندگان آن گاهی اوقات از ریتم خارج می شوند و موسیقی زندگی را به هم می ریزند. تحریک الکتریکی مغز ابزار جدید و دقیق علم پزشکی است که با ارسال سیگنال های الکتریکی این ریتم را بازیابی می کند. از درمان لرزش پارکینسون تا کاهش علائم افسردگی، این روش دریچه ای را به روی کنترل اختلالات عصبی و روانی باز کرده است. دانشمندان با الهام از ماهیت الکتریکی نورون ها، دستگاه هایی ساخته اند که فعالیت مغز را تنظیم می کند. اگر کنجکاو هستید که بدانید این روش چگونه کار می کند، در ادامه این مقاله از پزشک خود با ما همراه باشید. در این مقاله در مورد تحریک الکتریکی مغز، نحوه انجام آن و انواع مختلف این روش صحبت خواهیم کرد.
تحریک الکتریکی مغز چیست؟
تحریک الکتریکی مغز مجموعه ای از روش های پزشکی پیشرفته است که فعالیت نورون های مغز را با استفاده از پالس های الکتریکی کنترل شده تنظیم می کند. برخی از این روشها شامل تحریک عمقی مغز (DBS)، که در آن الکترودها در عمق مغز کاشته میشوند، و تحریک جریان مستقیم ترانس کرانیال (tDCS)، که غیرتهاجمی است و از سطح پوست سر اعمال میشود.
هدف اصلی اصلاح الگوهای عصبی غیر طبیعی است. DBS برای اختلالات حرکتی مانند پارکینسون، لرزش اساسی و دیستونی ایده آل است، در حالی که tDCS ممکن است به عنوان یک مکمل برای بهبود خلق و خو، یادگیری و اختلالات روانپزشکی مانند OCD و افسردگی استفاده شود.
جریان متناوب (tACS) جریان پالس (tPCS) جریان مستقیم (tDlectric) جریان مستقیم (tDlectric) تحریک (tRNS)
آماده سازی
تصویربرداری پزشکی، قطع مصرف برخی داروها با تشخیص پزشک، مشاوره روانشناسی، نیاز به روزه گرفتن در صورت لزوم
مراقبت های بعد
تغییرات ماهانه معاینه پزشکی و ثبت وضعیت دکتر
نکات مهم در مورد تحریک الکتریکی مغز را در این جدول بخوانید.
تفاوت بین تحریک الکتریکی مغز و شوک الکتریکی مغز چیست؟
تحریک الکتریکی مغز و شوک الکتریکی (ECT) هر دو از الکتریسیته برای تأثیرگذاری بر مغز استفاده میکنند، اما از نظر مکانیسم، شدت، تهاجمی و اهداف متفاوت هستند. تحریک الکتریکی پالس های ضعیف و مداومی را برای تنظیم انتخابی فعالیت عصبی ارسال می کند. این روش غیر تهاجمی (tDCS) یا نیمه تهاجمی (DBS) است و برای کنترل علائم مزمن مانند پارکینسون یا خفیف
تحریک الکتریکی مغز برای درمان چه بیماری هایی استفاده می شود؟
تحریک الکتریکی مغز در کنترل و بهبود طیف وسیعی از اختلالات عصبی و روانی موثر است. این روش با هدف قرار دادن مناطق خاصی از مغز علائم مقاوم به دارو را کاهش می دهد. با توجه به نوع روش درمانی، کاربردهای آن گسترده است:
بیماری پارکینسون
لرزش اولیه
دیستونی
اختلال وسواس فکری جبری (OCD)
افسردگی مقاوم
صرع
دردهای عصبی مزمن
انواع تحریک الکتریکی مغز
تحریک الکتریکی مغز با روش های مختلفی انجام می شود که هر کدام با توجه به نوع بیماری، شدت علائم و وضعیت بیمار انتخاب می شوند. این روش ها می توانند تهاجمی یا غیر تهاجمی باشند. از تحریک عمقی مغز (DBS) که با جراحی و کاشت الکترود در نواحی خاصی از مغز انجام می شود تا روش های خفیف تر مانند تحریک الکتریکی مستقیم جمجمه (tDCS) که بدون نیاز به جراحی انجام می شود.
هدف اصلی همه این روش ها تنظیم فعالیت غیر طبیعی عصبی، کاهش علائم بیماری و بهبود عملکرد مغز و کیفیت زندگی بیماران است. در ادامه روش های مختلف تحریک الکتریکی مغز را به صورت جداگانه توضیح داده ایم؛
جریان متناوب (tACS)
جریان پالس (tPCS)
جریان مستقیم (tDCS)
تحریک الکتریکی CES
جریان تصادفی (tRNS)
تحریک الکتریکی با جریان متناوب (tACS)
تحریک جریان متناوب جمجمه یا tACS یک روش غیرتهاجمی است که در آن یک جریان الکتریکی سینوسی با شدت کم از طریق الکترودهایی که روی پوست سر قرار میگیرند به مغز منتقل میشود. این روش معمولاً بدون درد است و با همگام سازی نوسانات مغزی، به بهبود عملکردهای شناختی یا کمک به درمان برخی اختلالات عصبی و روانی کمک می کند.
تحریک الکتریکی با جریان پالس (tPCS)
تحریک جریان پالس جمجمه ای (tPCS) یکی از روش های جدید غیرتهاجمی است که با ارسال پالس های الکتریکی کوتاه و ضعیف به مغز عمل می کند.
تحریک الکتریکی با جریان مستقیم (tDCS)
تحریک جریان مستقیم جمجمهای (tDCS) یکی از پرکاربردترین روشهای تحریک غیرتهاجمی مغز است که با اعمال جریان مستقیم ضعیف از طریق الکترودهای روی پوست سر، فعالیت قشر مغز را تغییر میدهد. با توجه به شدت و قطبیت جریان، تحریک الکتریکی مغز tdcs می تواند فعالیت عصبی را تسهیل یا مهار کند و در مواردی مانند درمان افسردگی حرکتی و توانبخشی حافظه موثر باشد.
tDCS در زمینه افسردگی و برخی زمینه ها در حال تحقیق است و اولین خط درمان برای OCD یا افسردگی نیست. استفاده از آن در حال حاضر به صورت کمکی یا آزمایشی است.
متن انگلیسی: درمانهای تحریک مغز میتوانند نقش مهمی در درمان اختلالات روانی داشته باشند. این درمان ها با فعال کردن یا مهار مغز با برق کار می کنند. الکتریسیته می تواند مستقیماً از طریق الکترودهای کاشته شده در مغز یا به طور غیرمستقیم از طریق الکترودهایی که روی پوست سر قرار می گیرد، داده شود. ترجمه فارسی: درمان های تحریک مغز می تواند نقش مهمی در درمان اختلالات روانی داشته باشد. این درمان ها با فعال کردن یا مهار مغز با برق کار می کنند. الکتریسیته می تواند مستقیماً از طریق الکترودهای کاشته شده در مغز یا به طور غیرمستقیم از طریق الکترودهایی که بر روی پوست سر قرار می گیرد، تحویل داده شود.
تحریک الکتریکی CES
تحریک الکتروتراپی جمجمه (CES) یک روش غیر تهاجمی برای اعمال جریان الکتریکی بسیار ضعیف به سر است. این تکنیک به عنوان یک ابزار نورومدولاسیون (تحریک برای تغییر فعالیت نورون ها) شناخته می شود و نتایج امیدوارکننده ای در درمان برخی از مشکلات بالینی مانند بی خوابی، اضطراب و افسردگی نشان داده است.
تحریک الکتریکی با جریان تصادفی (tRNS)
تحریک تصادفی ترانس کرانیال (tRNS) روشی است که در آن جریانهای ضعیف با فرکانسهای تصادفی از طریق الکترودها به مغز منتقل میشوند. این روش انعطاف پذیری عصبی را افزایش می دهد و در زمینه هایی مانند یادگیری و توانبخشی عصبی استفاده می شود.
تحریک الکتریکی مغز چگونه انجام می شود؟
تحریک الکتریکی مغز به دو روش اصلی انجام میشود، یا مستقیماً از طریق الکترودهای کاشتهشده در مغز (روشهای تهاجمی مانند تحریک عمیق مغز) یا غیرمستقیم از طریق الکترودهایی که روی پوست سر قرار میگیرند (روشهای غیرتهاجمی مانند tDCS و tACS).
آماده سازی قبل از تحریک الکتریکی مغز
قبل از انجام این درمان، پزشک توصیه هایی را برای آمادگی بهتر به بیمار می دهد. از جمله مواردی که باید به عنوان آمادگی قبل از تحریک الکتریکی مغز بدانید عبارتند از:
داروهایی که مصرف می کنید: ممکن است پزشک بخواهد به طور موقت مصرف برخی داروها را متوقف کند.
معمولاً پزشک دستورالعمل هایی را برای حمام کردن و استفاده از محصولات خاص برای آماده کردن پوست برای عمل ارائه می دهد.
ممکن است لازم باشد که بیمار قبل از تحریک مغز از خوردن غذا خودداری کند.
تعداد جلسات تحریک مغز چقدر است؟
تعداد جلسات تحریک مغز بسته به نوع بیماری، شدت علائم و پاسخ بدن متفاوت است. پزشک تعداد دقیق جلسات را بر اساس وضعیت بیمار تعیین می کند.
متن انگلیسی: اکثر درمانهای تحریک مغز جدید هستند یا هنوز در حال آزمایش هستند. اما محققان فکر می کنند که آنها ممکن است ابزارهای مفیدی برای افراد مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان باشند. بیایید به سه مورد از آنها نگاه کنیم. ترجمه فارسی: اکثر این درمان ها نسبتا جدید هستند یا هنوز در مرحله آزمایش و تحقیق هستند. با این حال، محققان بر این باورند که این روش ها می تواند ابزار مفید و موثری برای افراد مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان های مرسوم باشد.
مراقبت پس از تحریک الکتریکی مغز
پس از تحریک الکتریکی مغز، مراقبت مناسب نقش مهمی در بهبودی و پیشگیری از عوارض دارد. طبق روش، بیمار باید علائم را زیر نظر داشته باشد و دستورات پزشک را به شدت دنبال کند. این مراقبت ها شامل پیگیری منظم و تنظیم شیوه زندگی برای حفظ اثربخشی درمان و کاهش خطر عوارض است:
پیگیری پزشکی
از قرار گرفتن در معرض میدان های مغناطیسی قوی مانند MRI ناهماهنگ پرهیز کنید
کنترل عفونت با تمیز نگه داشتن محل جراحی
تغییرات خلقی را ثبت کنید و به متخصص گزارش دهید
عوارض جانبی تحریک الکتریکی مغز چیست؟
تحریک الکتریکی مغز معمولاً بی خطر است، اما مانند هر درمانی، ممکن است عوارض جانبی وجود داشته باشد که اغلب خفیف و قابل کنترل هستند. شدت عوارض جانبی بسته به روش متفاوت است و با نظارت پزشکی کاهش می یابد. این عوارض معمولا موقتی هستند، اما آگاهی از آنها ضروری است:
عوارض جراحی مانند عفونت، خونریزی یا تورم
تغییرات عصبی: سردرد، گیجی، تغییرات خلقی یا اختلال گفتار موقت
اثرات پوستی: خارش یا قرمزی زیر الکترودها
تشنج یا تشدید علائم اولیه نادر است
نتیجه گیری
تحریک الکتریکی مغز میتواند به تنظیم لرزش پارکینسون یا بهبود برخی اختلالات روانی مانند افسردگی کمک کند. این روش نه تنها علائم را کنترل می کند، بلکه کیفیت زندگی را نیز افزایش می دهد. با وجود عوارض جانبی، فواید زیادی برای بیماران مقاوم به درمان نیز دارد. با این حال، موفقیت آن به انتخاب دقیق و نظارت متخصص بستگی دارد. قبل از انجام تحریک مغز، با یک متخصص مغز و اعصاب یا روانپزشک مشورت کنید.
