دوران شیردهی یکی از حساس‌ترین مراحل زندگی زنان است که در آن بدن با تغییرات هورمونی، تغذیه‌ای و متابولیکی قابل‌توجهی روبه‌رو می‌شود. این تغییرات، اگر به‌درستی مدیریت نشوند، می‌توانند تأثیرات منفی بر سلامت دهان و دندان داشته باشند. موضوع جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی از دیدگاه دندان‌پزشکی و تغذیه‌ای اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا در این دوران نیاز بدن به مواد معدنی مانند کلسیم و فسفر افزایش می‌یابد. کاهش این مواد در بدن مادر ممکن است منجر به ضعیف شدن مینای دندان و بروز پوسیدگی شود.

انکر لینک ها

تعریف جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی

جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی به مجموعه‌ای از اقدامات بهداشتی، تغذیه‌ای و درمانی گفته می‌شود که هدف آن حفظ سلامت دهان و دندان مادر در دوران شیردهی است. در این دوره، نوسانات هورمونی، کاهش بزاق دهان، و تغییر در الگوهای تغذیه‌ای می‌توانند شرایط را برای رشد باکتری‌های پوسیدگی‌زا فراهم کنند. بنابراین، مراقبت منظم از دهان و پیروی از اصول علمی تغذیه و بهداشت دهان نقش اساسی در پیشگیری از خرابی دندان‌ها دارد.

دلایل خراب شدن دندان در دوران شیردهی

پوسیدگی یا تخریب دندان در دوران شیردهی نتیجه‌ی ترکیبی از عوامل بیولوژیکی، تغذیه‌ای و رفتاری است. در ادامه مهم‌ترین دلایل بررسی می‌شوند:

• کاهش سطح کلسیم بدن مادر: بدن برای تولید شیر از ذخایر کلسیمی استخوان‌ها و دندان‌ها استفاده می‌کند. اگر مصرف مواد غذایی غنی از کلسیم ناکافی باشد، احتمال آسیب به ساختار دندان‌ها افزایش می‌یابد.

• افزایش اسید در دهان: تغییرات هورمونی و تغذیه‌ای موجب افزایش اسیدیته بزاق شده و مینای دندان را تضعیف می‌کند.

• کاهش بزاق: کاهش ترشح بزاق، دفاع طبیعی دهان را در برابر باکتری‌ها کاهش داده و محیط مناسبی برای رشد میکروارگانیسم‌ها ایجاد می‌کند.

• تغذیه نامناسب: مصرف زیاد نوشیدنی‌های شیرین، قهوه یا چای و کمبود لبنیات از دلایل رایج تخریب دندان‌ها در مادران شیرده است.

• بی‌توجهی به بهداشت دهان: خستگی ناشی از مراقبت نوزاد باعث کاهش دفعات مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن می‌شود.

• افزایش خطر التهاب لثه: تغییرات هورمونی باعث حساسیت بیشتر لثه‌ها و افزایش احتمال التهاب و خون‌ریزی می‌شود.

روش‌های پیشگیری از خراب شدن دندان در شیردهی

برای جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی باید مجموعه‌ای از راهکارهای بهداشتی و تغذیه‌ای رعایت شود:

۱. مراقبت منظم دهان و دندان

• مسواک زدن دو بار در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید.

• استفاده روزانه از نخ دندان برای حذف پلاک‌های بین دندانی.

• مراجعه به دندان‌پزشک برای معاینه دوره‌ای.

۲. تغذیه غنی از کلسیم و ویتامین D

• مصرف شیر، ماست، پنیر، ماهی‌های چرب و تخم‌مرغ.

• قرار گرفتن در معرض نور خورشید به‌منظور سنتز طبیعی ویتامین D.

۳. کاهش مصرف مواد قندی

• محدود کردن نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های شیرین به وعده‌های غذایی اصلی.

• شست‌وشوی دهان با آب بعد از مصرف مواد قندی.

۴. حفظ تعادل هورمونی

• تغذیه متعادل و استراحت کافی برای کاهش استرس و تنظیم هورمون‌ها.

۵. افزایش رطوبت دهان

• نوشیدن آب کافی در طول روز.

• جویدن آدامس بدون قند برای تحریک ترشح بزاق.

۶. مصرف مکمل‌ها در صورت نیاز

با تجویز پزشک، مکمل‌های کلسیم، ویتامین D و فسفر می‌توانند از تحلیل مواد معدنی دندان جلوگیری کنند.

درمان‌های دندانی در دوران شیردهی

در صورت بروز پوسیدگی یا آسیب، درمان‌های دندان‌پزشکی با رعایت ملاحظات شیردهی امکان‌پذیرند.

• پر کردن دندان: انجام ترمیم با مواد کامپوزیتی بی‌خطر در دوران شیردهی مجاز است.

• درمان ریشه (عصب‌کشی): در موارد شدید، بدون اثر منفی بر شیر مادر قابل انجام است.

• درمان دارویی: استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها و مسکن‌های ایمن مانند آموکسی‌سیلین و استامینوفن طبق نظر پزشک بلامانع است.

• دهان‌شویه‌های ضدباکتری: دهان‌شویه کلرهگزیدین یا گیاهی می‌تواند به کنترل التهاب لثه کمک کند.

درمان‌های جایگزین و طبیعی

در کنار درمان‌های دندان‌پزشکی، استفاده از روش‌های طبیعی و خانگی نیز می‌تواند مفید باشد:

• شست‌وشو با آب نمک: خاصیت ضدالتهابی و ضدباکتریایی دارد.

• استفاده از روغن نارگیل برای دهان‌شویه (Oil Pulling): به کاهش باکتری‌های دهان کمک می‌کند.

• مصرف سبزیجات ترد مانند کرفس و هویج: به تمیز شدن سطح دندان‌ها و افزایش بزاق کمک می‌کند.

• چای سبز: دارای پلی‌فنول‌هایی است که رشد باکتری‌های دهانی را مهار می‌کند.

تمرینات مناسب برای سلامت دهان در دوران شیردهی

• تمرینات آرام‌سازی فک و زبان برای کاهش فشار عضلانی.

• ماساژ لثه‌ها با انگشت تمیز جهت افزایش جریان خون.

• تمرین تنفس عمیق برای کاهش استرس، که نقش غیرمستقیم در سلامت دهان دارد.

نقش ویتامین‌ها و مواد معدنی

بدن مادر در دوران شیردهی به مقادیر بالایی از مواد معدنی نیاز دارد.

• کلسیم: عنصر کلیدی در استحکام مینای دندان.

• فسفر: مکمل اثر کلسیم در بازسازی بافت‌های دندانی.

• ویتامین D: افزایش جذب کلسیم از دستگاه گوارش.

• ویتامین C: تقویت لثه‌ها و جلوگیری از خون‌ریزی.

نتیجه‌گیری

به‌طور کلی، جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی مستلزم توجه هم‌زمان به تغذیه، بهداشت دهان و درمان‌های پیشگیرانه است. مراقبت منظم از دندان‌ها، مصرف کافی کلسیم و ویتامین‌ها، کاهش قند مصرفی و مراجعه به دندان‌پزشک از مهم‌ترین راهکارهای علمی برای حفظ سلامت دهان در این دوران محسوب می‌شوند. سلامت دهان مادر تأثیر مستقیمی بر سلامت عمومی او و نوزاد دارد؛ بنابراین پیشگیری همواره مؤثرتر و کم‌هزینه‌تر از درمان است.

ده سؤال متداول درباره جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی

• آیا شیردهی باعث از بین رفتن کلسیم دندان‌ها می‌شود؟در صورت تغذیه مناسب، بدن تعادل کلسیم را حفظ می‌کند؛ اما کمبود آن ممکن است دندان‌ها را تضعیف کند.

• آیا می‌توان در دوران شیردهی دندان را پر کرد؟بله، با مواد ترمیمی بی‌خطر و تحت نظر دندان‌پزشک قابل انجام است.

• آیا مصرف لبنیات در شیردهی ضروری است؟بله، برای تأمین کلسیم لازم جهت سلامت دندان و استخوان ضروری است.

• آیا استفاده از فلوراید در دوران شیردهی مجاز است؟بله، فلوراید موضعی خطری برای مادر و نوزاد ندارد.

• آیا می‌توان از دهان‌شویه استفاده کرد؟دهان‌شویه‌های بدون الکل یا کلرهگزیدین در این دوران مجاز هستند.

• آیا کم‌خوابی باعث پوسیدگی دندان می‌شود؟به‌طور غیرمستقیم بله، چون استرس و کاهش ایمنی را افزایش می‌دهد.

• آیا شیر مادر کلسیم بدن را کم می‌کند؟در صورت مصرف ناکافی مواد معدنی، بدن از ذخایر کلسیمی استفاده می‌کند.

• آیا درمان ریشه در دوران شیردهی بی‌خطر است؟بله، با رعایت اصول دارویی و بی‌حسی موضعی ایمن است.

• آیا دهان خشک در دوران شیردهی طبیعی است؟بله، به‌دلیل کم‌آبی بدن ممکن است رخ دهد و باید با نوشیدن آب جبران شود.

• آیا رژیم غذایی گیاهی در شیردهی برای دندان‌ها کافی است؟تنها در صورتی که مکمل‌های کلسیم و ویتامین D مصرف شوند.

ده باور غلط درباره جلوگیری از خراب شدن دندان در شیردهی

• شیردهی باعث از بین رفتن دندان‌ها می‌شود.غلط است؛ تغذیه نادرست عامل اصلی است.

• مادر شیرده نباید به دندان‌پزشک مراجعه کند.غلط؛ مراجعه منظم ضروری است.

• درمان‌های دندان‌پزشکی به شیر مادر آسیب می‌زنند.درمان‌های استاندارد خطری ندارند.

• نباید از فلوراید استفاده کرد.استفاده موضعی کاملاً ایمن است.

• دهان خشک طبیعی است و نیازی به درمان ندارد.دهان خشک خطر پوسیدگی را افزایش می‌دهد.

• فقط قندهای مصنوعی مضر هستند.تمام قندها محیط اسیدی ایجاد می‌کنند.

• درد دندان پس از زایمان طبیعی است.نشانه‌ی مشکل است و باید بررسی شود.

• مسواک زدن در دوران شیردهی موجب خون‌ریزی لثه می‌شود.اگر با مسواک نرم انجام شود، مفید است.

• درمان‌های گیاهی کاملاً بی‌ضررند.ممکن است برخی با داروها تداخل داشته باشند.

• نیازی به مصرف مکمل نیست.در بسیاری موارد، مکمل کلسیم ضروری است.

somaye khoshkhoo

پاسخ دهیدلغو پاسخ