سطح هوشیاری در کما چگونه اندازه گیری می شود؟

کما حالتی است که در آن اکثر بیماران عملکرد شناختی محدودی دارند. پزشکان می توانند با بررسی تغییراتی که در عملکرد شناختی بیماران رخ می دهد و همچنین پاسخ آنها به برخی از محرک ها، سطح هوشیاری در کما را اندازه گیری کنند. ابزارهایی مانند تست های تصویربرداری MRI و سی تی اسکن مغز برای بررسی شدت ضایعات و عملکرد مغز استفاده می شود.

معیار اصلی هوشیاری GCS و CRS-R است.

مقیاس های استاندارد برای اندازه گیری سطح هوشیاری در کما

برای بررسی شرایط بیمارانی که در کما هستند، مقیاس CRS-R (مقیاس بازیابی کما) یک ابزار استاندارد برای تمایز بین کمای عمیق (VS/UWS)، حالت حداقل هوشیاری (MCS) و هوشیاری کامل است و شامل ارزیابی 23 مورد در حوزه‌های شنوایی، بینایی، حرکتی یا هوشیاری است. این مقیاس برای شناسایی بیماران با شانس بهبودی بالاتر (MCS) استفاده می شود.

در ارزیابی اولیه، پزشکان از اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) یا MRI ساختاری برای بررسی آسیب فیزیکی به مغز، مانند تورم، خونریزی، یا نشت مایع استفاده می‌کنند. علاوه بر این، پزشکان می توانند سطح هوشیاری در حالت کما را با کمک یک سری مقیاس های استاندارد مانند مقیاس گلاسکو تعیین کنند.

1. مقیاس گلاسکو (GCS)

ابزار اصلی مورد استفاده برای ارزیابی سطح هوشیاری در کما، مقیاس کما گلاسکو یا GCS است. این ابزار در کنار تخت بیمار قرار می گیرد و پزشکان در کنار سایر مشاهدات بالینی می توانند اندازه گیری اولیه و مستمر سطح هوشیاری بیمار را داشته باشند.

این مقیاس سه جنبه پاسخگویی را ارزیابی می کند - پاسخ های چشم باز، کلامی و حرکتی. گزارش جداگانه هر جزء به پزشکان امکان می دهد تصویر واضح و دقیقی از وضعیت عصبی بیمار به دست آورند.

2. ارزیابی پاسخ های دیداری، کلامی و حرکتی

همانطور که در مقیاس کمای گلاسکو ذکر شد، سه جزء اصلی ارزیابی می‌شوند. پزشکان بر اساس میزان و نحوه واکنش بیماران به محرک های خارجی، سطح هوشیاری را تعیین می کنند. واکنش های چشمی به معنای باز و بسته شدن چشم ها و واکنش های حرکتی به میزان حرکات ماهیچه ها اشاره دارد.

در مورد پاسخ‌های کلامی، پزشکان میزان واکنش‌های بیماران را به ارتباطات کلامی اطراف بررسی می‌کنند. در هر یک از این موارد پزشک بر اساس عدم پاسخ به میزان پاسخ نمره ای در نظر می گیرد و در نهایت بر اساس مجموع این نمرات می تواند سطح هوشیاری در کما را بررسی کند.

درجات مختلف کما بر اساس سطح هوشیاری

برای تعیین سطح هوشیاری در کما، پزشکان نمره مقیاس کما گلاسکو را که از سه مؤلفه اصلی به دست آمده است، خلاصه می کنند. متخصصان مغز و اعصاب هر سه مولفه را به روش های مختلف اندازه گیری می کنند. در نهایت با توجه به نمره کل GCS، سطح هوشیاری مشخص می شود. نمره کل GCS از 3 تا 15 متغیر است که 3 کمترین و 15 بالاترین است (سطح هوشیاری طبیعی).

برای بیمارانی که در کما هستند، معمولاً نمره GCS برابر یا کمتر از 8 است. هرچه این عدد کمتر باشد، فرد عمیق‌تر وارد کما می‌شود و شانس بهبودی بسیار کمتر است. سطح هوشیاری 3 به معنای شدیدترین سطح کما است و اغلب پیش آگهی بدی دارد، اما بهبودی در موارد برگشت پذیر امکان پذیر است.

تغییر در سطح هوشیاری در طول کما

برای بررسی احتمال بهبودی بیماران، پزشکان به طور مداوم سطح هوشیاری را در حالت کما اندازه گیری می کنند. اگر سطح هوشیاری 3، 4 و 5 باشد، اغلب پیش آگهی ضعیفی دارند، اما بهبودی در برخی موارد امکان پذیر است (به ویژه امتیازات 6-8 و علل برگشت پذیر). در نتیجه ممکن است بیمار به محرک های خارجی مانند صداها واکنش نشان دهد.

به عنوان مثال، اگر بیمار بتواند چشمان خود را در پاسخ به صداها باز کند یا اگر عضلات به درد واکنش نشان دهند، می توان نتیجه گرفت که سطح هوشیاری او به تدریج افزایش می یابد و می تواند از کما خارج شود.

عوامل مؤثر بر سطح هوشیاری در بیماران مبتلا به کما

نحوه بالا بردن سطح هوشیاری بیمار به عوامل مختلفی بستگی دارد که می توانند بر سطح هوشیاری در کما تأثیر بگذارند. مهم ترین و اصلی ترین آنها علت کما و شدت آسیب به مغز است. بسته به اینکه کدام قسمت از مغز آسیب دیده است و شانس بهبودی بیماران چقدر است، سطح هوشیاری بیمارانی که در کما هستند نیز متفاوت است.

نتیجه گیری

کما حالتی است که در آن فرد بیهوش است و علائم حیاتی بسیار پایینی دارد. در این شرایط اندازه گیری و پایش مستمر بیماران بسیار مهم است و یکی از این موارد بسیار مهم ارزیابی سطح هوشیاری در حالت کما است که توسط متخصص مغز و اعصاب به صورت دقیق انجام می شود. نتایج این مطالعه به پزشکان در انتخاب روش درمانی مناسب و نظارت بر بیماران کمک می کند.

پزشک شما مراقب سلامتی شماست!