سوالی که بیماران اغلب می پرسند نگرانی در مورد حضور پرتوهای رادیواکتیو است. باید گفت میزان رادیواکتیویته مورد استفاده دراسکن هسته ای بسیار کم و کنترل شده است و اکثر رادیوداروها به سرعت از بدن دفع می شوند. با این حال، مانند هر روش پزشکی، پزشک باید کاملاً از فواید و خطرات آن آگاه باشد و در صورت نیاز از آن استفاده کند.

7 مضرات اسکن هسته ای

در حالی که اسکن هسته ای یکی از دقیق ترین و با ارزش ترین روش های تشخیصی در پزشکی است، اما مانند هر روش دیگری دارای معایبی است. در ادامه به ۷ مورد از معایب اسکن هسته ای اشاره شده است:

آمادگی های لازم برای انجام اسکن هسته ای

آمادگی‌ های لازم برای انجام اسکن هسته‌ ای بسته به نوع اسکن (قلب، استخوان، تیروئید، کلیه، PET Scan و غیره) ممکن است متفاوت باشد، اما در ادامه مهم‌ ترین آمادگی‌ های عمومی و اختصاصی اسکن هسته ای که معمولاً از بیماران خواسته می‌ شود آورده شده است:

✅ آمادگی‌ های عمومی برای تمام اسکن‌ هسته‌ ای:

1. ناشتا بودن

• معمولاً ۴ تا ۶ ساعت پیش از اسکن باید چیزی نخورید (مگر در موارد خاص).
• نوشیدن آب معمولاً آزاد است.

1. قطع یا تنظیم داروها

• فهرست داروهای مصرفی خود را به پزشک اعلام کنید.
• برخی داروها (مانند داروهای قلب، تیروئید، دیابت، کورتون و…) ممکن است نیاز به قطع موقت داشته باشند.

1. پرهیز از کافئین و نیکوتین

• ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از اسکن (مخصوصاً اسکن قلب) از مصرف چای، قهوه، نوشابه، شکلات و سیگار خودداری کنید.

1. عدم مصرف الکل و ورزش سنگین

• حداقل ۲۴ ساعت قبل از انجام اسکن از مصرف الکل و انجام فعالیت بدنی شدید خودداری شود.

1. اطلاع‌رسانی درباره بارداری و شیردهی

• اگر باردار هستید یا نوزاد شیرخوار دارید، حتماً پزشک را مطلع کنید.

1. همراه داشتن مدارک پزشکی قبلی

• نتایج آزمایش‌ها، سی‌تی‌اسکن، ام‌آر‌آی یا اسکن‌های قبلی را همراه خود داشته باشید.

✅ آمادگی‌ های اختصاصی بر اساس نوع اسکن هسته‌ ای:

🔹 اسکن قلب (Stress یا دارویی):

• ناشتایی حداقل ۴ تا ۶ ساعت قبل از اسکن.
• پرهیز کامل از کافئین و سیگار.
• اطلاع از داروهای قلبی مصرفی مانند بتابلوکرها، نیترات‌ها، داروهای فشار خون.

🔹 اسکن PET (مغز، قلب یا کل بدن):

• ناشتایی ۶ ساعته پیش از اسکن.
• کنترل دقیق قند خون (در بیماران دیابتی).
• خودداری از ورزش روز قبل از انجام اسکن.
• اجتناب از مصرف غذاهای حاوی قند.

🔹 اسکن تیروئید:

• قطع داروهای تیروئید مثل لووتیروکسین با نظر پزشک (معمولاً از چند روز تا چند هفته قبل).
• پرهیز از مصرف غذاهای دریایی و نمک یددار.

🔹 اسکن کلیه:

• نوشیدن زیاد مایعات قبل از اسکن (حداقل ۲ لیوان).
• در برخی موارد نیاز به مصرف داروی خاصی قبل یا حین اسکن وجود دارد.

🔹 اسکن استخوان:

• نیاز به آمادگی خاصی ندارد.
• نوشیدن مایعات فراوان پس از تزریق ماده رادیواکتیو توصیه می‌شود.

🔸 نکات پایانی:

• بعد از اسکن: برای دفع سریع‌تر مواد رادیواکتیو از بدن، تا چند ساعت بعد از انجام اسکن آب فراوان بنوشید.
• حضور همراه در برخی موارد (مخصوصاً برای سالمندان) توصیه می‌شود.

هدف از انجام اسکن هسته ای چیست؟

هدف از انجام اسکن هسته ای بررسی عملکرد دقیق اندام ها و بافت های بدن است تا مشکلاتی که ممکن است در تصویربرداری های معمول دیده نشوند، زودتر تشخیص داده شوند و درمان مناسب سریع تر آغاز شود.

عوارض اسکن هسته ای برای اطرافیان

عوارض اسکن هسته‌ ای برای اطرافیان بیمار معمولاً بسیار جزئی و نادر است، اما چون در این روش از ماده رادیواکتیو استفاده می‌ شود، رعایت برخی نکات احتیاطی برای محافظت دیگران، به‌ ویژه زنان باردار و کودکان ضروری است.

در ادامه، عوارض احتمالی و نکات ایمنی لازم برای اطرافیان بیمار پس از انجام اسکن هسته‌ ای را به‌ صورت فهرست‌ وار آورده‌ایم:

افراد در معرض خطر بیشتر:

زنان باردار

• جنین نسبت به اشعه بسیار حساس است، حتی مقدار بسیار کم اشعه ممکن است تأثیرگذار باشد.

نوزادان و کودکان

• بدن کودکان در حال رشد است و نسبت به اشعه حساس‌تر هستند.

افراد با بیماری‌های زمینه‌ای خاص

• مثلاً افرادی که تحت پرتودرمانی هستند یا پیوند عضو داشته‌اند.

توصیه‌ های ایمنی برای اطرافیان بعد از انجام اسکن هسته‌ ای:

چند بار در سال می‌ توان اسکن هسته‌ ای انجام داد؟

تعداد دفعات انجام اسکن هسته‌ ای در سال محدودیت قطعی ندارد، اما باید با تشخیص پزشک و فقط در صورت نیاز پزشکی انجام شود تا از پرتو گیری غیر ضروری نسبت به انجام اسکن هسته ای جلوگیری شود.

آیا بیمه اسکن هسته ای را پوشش می‌ دهد؟

بله، بیشتر بیمه‌ های پایه و تکمیلی هزینه اسکن هسته‌ ای را به‌ صورت کامل یا جزئی پوشش می‌ دهند؛ البته میزان پوشش بستگی به نوع بیمه، نوعاسکن هسته ای و مرکز درمانی دارد. برای اطمینان بهتر است قبل از انجام اسکن هسته ای با واحد پذیرش مرکز یا شرکت بیمه خود هماهنگ کنید.

آیا می توانم قبل از اسکن داروهای روزانه مصرف کنم؟

مصرف روزانه دارو قبل از اسکن هسته ای به نوع اسکن هسته ای بستگی دارد. برخی از داروها ممکن است بر نتیجه اسکن هسته ای تأثیر بگذارند. بنابراین بهتر است قبل از انجام اسکن لیست کامل داروهای مصرفی خود را به پزشک یا تکنسین اطلاع دهید تا در صورت لزوم داروها را به طور موقت قطع کرده و یا زمان مصرف آنها را تنظیم کنید.

آیا اسکن هسته ای با MRI یا اولتراسوند تداخل دارد؟

خیر، اسکن هسته‌ای معمولاً با MRI یا اولتراسوند تداخلی ندارد، زیرا این روش‌ها از فناوری‌های مختلفی استفاده می‌کنند. اما برای دقت بیشتر در تشخیص، بهتر است پزشک معالج از تمام تصویربرداری های قبلی یا برنامه ریزی شده شما آگاه باشد تا زمان و اولویت انجام آنها به درستی تنظیم شود.

آیا می توان همزمان چندین اسکن هسته ای انجام داد؟

بله، در برخی موارد، پزشک ممکن است چندین اسکن هسته ای را در یک روز به طور همزمان یا متوالی برای بررسی دقیق تر وضعیت بدن تجویز کند. این کار با رعایت دوز مجاز رادیودارو انجام می شود و مشکلی برای بیمار ایجاد نمی کند.

آیا کودکان نیز می توانند اسکن هسته ای انجام دهند؟

بله، کودکان همچنین می‌توانند اسکن هسته‌ای داشته باشند. البته دوز رادیوداروها برای آنها با دقت بالا و با توجه به سن و وزن کودک تنظیم می شود تا از ایمنی کامل اطمینان حاصل شود. این اسکن ها معمولاً تحت نظارت تیم متخصص پزشکی هسته ای کودکان انجام می شود.

اسکن هسته ای قلب

سوالات متداول درباره اسکن هسته ای

نتیجه گیری