نقش جراحی در درمان سرطان دهانه رحم

یکی از مهم ترین اقدامات برای درمان سرطان دهانه رحم جراحی است. شاید بتوان گفت جراحی سرطان دهانه رحم یکی از کاربردی ترین و مهم ترین انتخاب یک پزشک برای درمان این بیماری است. در این جراحی پزشک انتخاب های متفاوتی در اختیار دارد. انتخاب نوع جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد. در صورت مراجعه بیمار در مراحل ابتدایی، کونیزاسیون یا هیسترکتومی ساده پاسخ گو هستند.

اگر بیماری در مرحله پیشرفته تری باشد، مشروط به اینکه در دهانه رحم باقی مانده باشد، هیسترکتومی رادیکال و برداشت غدد لنفاویکفایت می کند. به این وسیله پزشک از باقی ماندن سلول های سرطانی در رحم تا حد زیادی مطمئن می شود. جراحی علاوه بر نقش درمانی به دلیل رویت عوارض و مشکلات از نزدیک و به طور دقیق میتواند کمک بزرگی در تشخیص دقیق تر مرحله بیماری و برنامه ریزی برای درمانهای بعدی ایفا کند.

فهرست مطالب

• • اهداف جراحی سرطان دهانه رحم
  • روش‌های اصلی جراحی
  • نقش جراحی در کنار درمان‌های مکمل
  • مزایا و محدودیت‌های جراحی
  • سوالات متداول
  • جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
  • منابع

اهداف جراحی سرطان دهانه رحم

این جراحی شامل اهداف مختلفی است که ترکیبی از اهداف درمانی و تشخیصی هستند.

برداشت کامل بافت سرطانی:

مهمترین هدف از جراحی سرطان دهانه رحم درمان قطعی این بیماری است. پزشک اقدام به حذف تومور و بافتهای اطراف آن می نماید. بدین وسیله احتمال باقی ماندن سلول های بدخیم کاهش می یابد و احتمال درمان قطعی وریشه کن شدن بیماری افزایش پیدا می کند. انتخاب نوع جراحی—از کونیزاسیون و هیسترکتومی ساده در مراحل اولیه تا هیسترکتومی رادیکال در مراحل محدود ولی پیشرفته—براساس اندازه و محل تومور انجام می‌شود.

تعیین مرحله بیماری:

به دلیل دسترسی به اجزای داخلی رحم،پزشک می تواند به راحتی از بافتهای اطراف دهانه رحم و غدد لنفاوی نمونه برداری کند. نمونه برداری دقیق نقش مهمی در تشخیص دقیق مرحله بیماری و شناسایی سطح درگیری غدد لنفاوی را ایفا می کند. بسیاری از مواقع پس از عمل جراحی پزشک به نظر قطعی در مورد استفاده یا عدم استفاده از پرتودرمانی یا شیمی درمانی می رسد.

حفظ یا عدم حفظ باروری:

در بیماران جوان و با تومورهای کوچک، جراحی می‌تواند به گونه‌ای انجام شود که رحم حفظ شود، مانند تریکولکتومی. این روش امکان باروری آینده را فراهم می‌کند در حالی که تومور برداشته می‌شود. در بیماران مسن‌تر یا با تومورهای بزرگ، هیسترکتومی رادیکال انتخاب می‌شود و باروری حفظ نمی‌شود.

روش‌های اصلی جراحی

به طور کلی چهار دسته اصلی جراحی سرطان دهانه رحم وجود دارد. پزشک بر اساس شرایط بیمار اعم از سطح پیشرفت، سن بیمار و شرایط بالینی یک روش را انتخاب می کند.

هیسترکتومی ساده:

در این روش رحم و دهانه آن به طور کامل حذف می شوند. از این روش معمولا در مراحل ابتدایی استفاده می شود. هدف اصلی از این روش حذف بافتهای سرطانی محدود به رحم است. به دلیل تشخیص بیماری در مراحل ابتدایی معمولا در این روش نیازی به درمان تکمیلی وجود ندارد.

هیسترکتومی رادیکال:

از این روش در مراحل پیشرفته تر بیماری استفاده می شود. جراحی سرطان دهانه رحم در این مرحله جراح علاوه بر رحم و دهانه رحم، بافت‌های اطراف و بخش بالایی واژن و گره‌های لنفاوی لگنی را حذف می کند. در این روش پزشک اطلاعات دقیق تری از بافتهای اندام بدست می آورد. بعلاوه این روش احتمال باقی ماندن بافتهای سرطانی را کاهش می دهد.

تریکولکتومی برای حفظ باروری:

اگر بیمار جوان باشد و تومورها کوچک و محدود به دهانه رحم باشند، پزشک برای جراحی روش تریکولکتومی را انتخاب می کند. در این روش جراح دهانه رحم و بافت های اطراف آنرا خارج می کند. در این متد رحم به جهت بارداری در آینده حفظ می شود. پزشک غدد لنفاوی برای تشخیص دقیق مرحله بیماری بر می دارد.

برداشت غدد لنفاوی لگنی و گره‌های لنفاوی کنار آئورت:

نمونه‌برداری از گره‌های لنفاوی لگنی و پاراآئورتی (آئورت بزرگ‌ترین شریان بدن است و اطراف آن گره‌های لنفاوی وجود دارند که ممکن است در سرطان دهانه رحم درگیر شوند.) بخشی جدایی‌ناپذیر از جراحی است. این اقدام تشخیصی و درمانی است و کمک می‌کند تا مرحله دقیق بیماری تعیین شود و تصمیم‌گیری درباره درمان‌های تکمیلی مانند پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی انجام گیرد.

نقش جراحی در کنار درمان‌های مکمل

همانطور که قبلا گفته شد درمان اصلی سرطان رحم جراحی است. اما در کنار جراحی درمانهای مکمل نیز وجود دارند. باید گفت که جراحی در تعیین نوع درمانهای مکمل نیز نقش مهمی را ایفا می نماید.

جراحی و پرتودرمانی:

بعد از جراحی، در صورتی که پزشک خطر درگیری گره های لنفاوی یا نفوذ عمیق به بافتها را تشخیص دهد، پرتو درمانی انجام خواهد شد. به طور کلی هدف از پرتودرمانی از بین بردن سلولهای سرطانی باقی مانده است. این کار باعث کاهش احتمال عود بیماری می شود. تشخیص نیاز به پرتودرمانی معمولا پس از عمل جراحی و با استفاده از نمونه های برداشت شده در حین جراحی انجام می شود.

جراحی و شیمی‌درمانی:

در برخی بیماران، به ویژه با ویژگی‌های پرخطر، شیمی‌درمانی پس از جراحی توصیه می‌شود. شیمی‌درمانی می‌تواند سلول‌های سرطانی میکروسکوپی را از بین ببرد و شانس درمان کامل را افزایش دهد. در موارد پیشرفته با ضایعات بزرگ، پزشک معمولا دستور شیمی درمانی قبل از عمل میدهد. شیمی درمانی تومورها را کوچک می کنند، این اتفاق باعث بالا رفتن درصد موفقیت در عمل جراحی خواهد شد.

نقش جراحی در تعیین نیاز به درمان‌های تکمیلی:

جراحی امکان نمونه‌برداری از رحم، بافت‌های اطراف و غدد لنفاوی را فراهم می‌کند. این نمونه‌ها به پزشک کمک می‌کند تا دقیقاً تصمیم بگیرد چه درمان تکمیلی مورد نیاز است و چه میزان پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی لازم است. بدون جراحی، این اطلاعات دقیق قابل دسترسی نیست و برنامه درمانی ممکن است ناکافی یا بیش از حد باشد.

مزایا و محدودیت‌های جراحی

مزایا:

همانطور که قبلا ذکر آن گذشت اصلی ترین روش درمان سرطان دهانه رحم جراحی است. این روش امکان برداشت کامل تومور را فراهم می کند. در کنار درمان تعیین دقیق مرحله بیماری نیز به واسطه این روش فراهم می شود. به وسیله همین اطلاعات پزشک می تواند برای درمانهای مکمل بعدی نیز تصمیم صحیح و مناسب را اتخاذ کند.

محدودیت‌ها و عوارض احتمالی:

تمام روشهای درمانی در جهان با ریسک عوارض همراه هستند. جراحی سرطان دهانه رحم نیز از این قاعده مستثنی نیست. مشکلاتی مانند عفونت، آسیب به بافتهای اطراف، مشکلات گوارشی و تغییر روند رابطه جنسی می تواند اتفاق بیوفتد. جراحی در بیمارانی با بنیه ضعیف ممکن است محدودیت داشته باشد. به طور کلی می توان گفت که یک جراحی موفق وابسته به فاکتورهایی مانند مهارت جراح و مرحله بیماری است.

سوالات متداول

جمع‌بندی

جراحی در درمان سرطان دهانه رحم نقش محوری دارد و به ویژه در مراحل اولیه بیماری بیشترین اثربخشی را نشان می‌دهد. این روش امکان برداشت کامل تومور و کاهش احتمال عود را فراهم می‌کند و اطلاعات دقیقی درباره مرحله بیماری ارائه می‌دهد که برای برنامه‌ریزی درمان‌های تکمیلی مانند پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی ضروری است. روش‌های جراحی متنوعی وجود دارند که بر اساس مرحله بیماری، اندازه تومور و تمایل بیمار به حفظ باروری انتخاب می‌شوند، از جمله هیسترکتومی ساده، هیسترکتومی رادیکال و تریکولکتومی. در برخی از موارد برداشت غدد لنفاوی لگن بخش مهمی از جراحی به شمار می رود. این بخش نقش مهمی در در درمان و تشخیص دقیق بیماری ایفا می نماید.

جراحی علاوه بر نقش مستقیم درمانی، در تعیین نیاز به درمان‌های تکمیلی و تصمیم‌گیری درباره نوع و میزان پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی نیز اهمیت دارد. مزایای جراحی شامل درمان قطعی، تعیین دقیق مرحله بیماری و امکان حفظ باروری در بیماران مناسب است، اما محدودیت‌ها و عوارض احتمالی مانند خونریزی، عفونت و آسیب به بافت‌های اطراف را نیز باید در نظر گرفت.

در مجموع، جراحی سرطان دهانه رحم یک روش پایه و اساسی در مدیریت این بیماری محسوب می‌شود و موفقیت درمان وابسته به انتخاب دقیق نوع جراحی، مرحله بیماری و پیگیری درمان‌های تکمیلی است.

منبع

National Comprehensive Cancer Network (NCCN) – راهنمای «سرطان دهانه رحم»