درمان وسواس کودکان به 3 روش - خدمات مشاوره و روانشناسی
Mehdi Khalili
تهرانClinical psychologist
درمان وسواس کودکان را با تعریف وسواس فكرى عملى در كودكان شروع می کنیم که به تفكرات مزاحم و تكرار كليشه وار رفتارهاى خاصى گفته می شود كه موجب برانگيختگى و نگرانى آنان مى شود. كودك وسواسى خود را از درون تحت فشار مى بيند؛ فشار براى انجام دادن كارها، براى رسيدن به هدف، براى پيشرفت و موفقيت.
کودک تصور مى كند كه استرس ها و تنش هاى فكرى او از خارج بر وى تحميل مى شوند، در حالى كه نوع تفكر او عامل اصلى اين فشارهاست. او همواره به خود مى گويد: «من بايد…» طبق گزارش انجمن روانپزشكان آمريكا تقريبا از هر ۲۰۰ كودك و يا نوجوان، يك نفر دچار اختلال وسواس فكرى عملى است.
فهرست مطالب
وسواس های عملی کودکان
1.رفتارهای تکراری (نظیر شستن دست، رعایت نظم و ترتیب، وارسی کردن) یا فعالیت های ذهنی (نظیر دعا کردن، شمردن، تکرار آهسته کلمات در سکوت) که فرد احساس می کند مجبور به اجرای آنها در پاسخ به یک وسواس فکری و یا بر طبق قوانینی که باید دقیقا انجام شوند.
2.این اعمال یا فعالیت های ذهنی با هدف پیشگیری یا کاهش اضطراب یا ناراحتی و یا جلوگیری از بعضی
درمان وسواس کودکان با رویکرد ACT
درمان مبتني بر پذيرش و تعهد درماني يکي از الگوهاي درماني بسط يافته اخير است که فرايندهاي درماني کليدي آن شامل:
۱– پذيرش: يا تمايل به تجربه درد و يا ديگر رويدادهاي آشفته کننده بدون اقدام به مهار آنها
۲– عمل مبتني بر ارزش يا تعهد توام با تمايل به عمل به عنوان اهداف معني دار شخصي.
پذيرش و تعهد درماني در سال ۱۹۸۶ توسط استيون هيز ايجاد شد. اين روش قسمتي از موج سوم درمان هاي رفتاري است و به دنبال موج دوم اين درمان ها از قبيل درمان شناختي – رفتاري پديد آمد. مشاوره مبتني بر پذيرش و تعهد با يک برنامه تحقيقي تحت عنوان نظريه ي نظام ارتباطي (RFT) در ارتباط است.
درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری
وسواس کودکان اصولا با بروز نشانههای موقعیتی شروع میشود. پدر و مادر ها در این باره گمان می برند که فرزند آن ها بزرگ میشود و رفتار مشاهده شده در او از بین میرود. در مرحلهی بعدی با گذشت ماهها و سالها پدر و مادر شاهد وخیم بودن نشانهها خواهند بود. کودکی که به وسواس دچار شده است، علامت های وسواس را روزانه حداقل بهمدت یک ساعت و بیشتر آن ها بیشتر از این تجربه میکند که همین امر باعث ضرورت درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری توسط روانشناس بالینی کودک می شود.
درمان شناختی رفتاری وسواس کودکان
برای درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری موارد خفیف تا متوسط بیماری اختلال وسواس جبری میتوان از رفتار درمانی شناختی (CBT) بهره بگیرد. در مواردی که بیماری شدیدتر هستند وسواس امکان دارد نیاز به درمانهای دارویی (مثل داروهای جلوگیریکننده از بازجذب سروتونین یا SSRIها) در کنار درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری وجود داشته باشد.
در درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری همه اعضای خانواده باید شرکت کنند. کودک، پدر و مادر و خواهر و برادرها یاد می گیرند که اختلال وسواس جبری چیست و چگونه میتوان آن را مدیریت کرد. در این مدل درمان وسواس کودکان به کودک آموخته می شود که با ترسهای خود روبهرو شده و با اضطرابی که همراه با آن تجربه میکند، فایق آید. یکی از روش های حیاتی درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری «مواجههسازی به همراه پیشگیری از پاسخ است».
اگر در آب سرد شیرجه بزنید و در آن بمانید بدن شما به سردی آب عادت میکند، اضطراب هم همینطور است. درمان وسواس کودکان با توجه به سلسله مراتب و با ساختار مشخصی مسیری را با سرعت متناسب با کودک پیش میرود. کودک با عامل ترسهای خودش روبهرو می شود و به او اجازهی انجام اجبارها داده نمیشود. پس از مدتی، کودک دیگر نیاز به انجام روالهای تکراری را در خود احساس نمی کند.
به عنوان نمونه از کودکی که از میکروبها میترسد، درخواست میشود به دستگیرهی درب را لمس کند، بدون این که اجازه داشته باشد دستان خود را بعد از آن بشوید. هرچه به تعداد بیشتری این کار انجام بشود، کودک ترس و اضطراب کمتر و درنتیجه اجبار کمتری به شستن دستش احساس خواهد کرد. در طی ۵ تا ۷ جلسه از درمان وسواس کودکان این توانایی را داریم شاهد پیشرفتهایی در بهبود وسواس کودک باشیم. بعد از ۱۲ تا ۱۵ جلسه درمان تا ۸۰ درصد بهبودی را شاهد خواهیم بود.
اگر نشانهها در آینده مجددا پدیدار شود، چنانکه در مواقع تجربهی استرس گاهی رخ میدهد، همان ابزارهایی که در درمان وسواس کودک به او آموخته شده میتواند برای کنارآمدن با علایم به کار برود. درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری برای محمد پسر مبتلا به اختلال وسواسی اجباری که فکر میکرد خواهر و برادرش آلوده می باشند، مفید واقع شد. در عرض سه هفته، او آن ها را بغل میکرد و با آن ها غذا میخورد. در کمتر از دو ماه از شروع درمان، به صورت تماموقت به مدرسه میرفت. این بیماری بهبودی کاملی ندارد، اما درمانهایی که وجود دارد کارآمد هستند.
درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری تجربهی فکر های ناخواسته، مزاحم، ناخوشایند، آزارنده، بدون منطق خاص و حتی شرمآور پدیدهی شایعی در جمعیتهای بالینی و غیر بالینی می باشند.
درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری بهویژه وسواسهای بدون رفتارهای آشکار از گذشته یکی از مقاومترین اختلالها در برابر مداخله های درمانی به حساب آمده است. تا قبل از اواخر دهه ۱۹۶۰ نمایش روانکاوی و سایر نمایش سنتی موفقیت چندانی در درمان OCD کسب نکرده بودند، تنها بعد ازآن سال های طولانی بودکه رویکردهای رفتاری با روش های درمانی مواجهه و پیشگیری کردن از پاسخ، امیدهای زیادی را برای درمان موفقیتآمیز وسواسها به وجود آوردiند.
درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری به عنوان پر اثر ترین روش درمان وسواس در هر دو مورد کودکان و بزرگسالان شناختهشده است. درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری، الگوهای فکری تکراری را به شکلی بازسازی میکند که دیگر، رفتارهای تکراری و جبری ضرورتی نداشته باشد.
بیشتر درمانهای شناختی رفتاری جدید از فرضهای بنیادی الگوهای ارزیابی شناختی پر عیب نشات گرفته اند. این رویکردهای درمانی در کاهش دادن علامت هایی از هر دو راهبرد شناختی و رفتاری از روش اصلاح تردیدها ، باورها و ارزیابیهای معیوب و پاسخهای خنثیسازی که افکار وسواسی را تداوم میبخشند، استفاده میکنند. تحقیقات نشان از موفقیت ۷۵ تا ۸۵ درصدی درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری دارند.
پس درمان وسواس کودکان به روش شناختی رفتاری بهصورت گسترده به عنوان یک درمان انتخابی روانشناختی برای کودکان مبتلا به OCD شناخته می شود. بهعلاوه با توجه کردن به نشری جات راهبردهای توافقی متخصصان درمان وسواس کودکان اولین انتخاب درمانی برای تمام بچههایی که به OCD مبتلا هستند قبل از سن رسیدن به سن بلوغ و درمان وسواس در کودکان همراه یا بدون درمان دارویی برای بزرگسالان OCD گزینه درمانی درجه اول است.
پدر و مادر ها میخواهند از این موضوع سر در بیاورند که کودک آن ها چه کاری انجام می دهد و چرا آن کار را انجام می دهد و سپس به درمان شناختی رفتاری وسواس کودکان آن بپردازند
روش روبه رو شدن و جلوگیری کردن از پاسخ میتواند در پیشرفت درمان شناختی رفتاری وسواس کودکان بسیار تاثیر گذار باشد.منظور از رویارویی و جلوگیری از پاسخ، روش و روش هایی است که در آن شخص متخصص به فرد بیمار کمک میکند تا با موقعیتهایی مواجه شود که عمل وسواسی را برمیانگیزد.
ریسپریدون و درمان وسواس کودکان
ریسپریدون یک داروی ضدجنون آتیپیک است که اداره مواد غذایی و دارویی ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۹۳ سودمندی آن را برای درمان اسکیزوفرنی، در سال ۲۰۰۳ برای درمان کوتاه مدت علایم شیدایی و ترکیبی افسردگی-شیدایی در اختلال دو قطبی و در سال ۲۰۰۶ برای درمان بیقراری مبتلایان به اوتیسم تایید کرد.
ریسپریدون یک داروی ضد اختلالات روانشناختی (آنتی سایکوز) است .این دارو بوسیله ایجاد تغییراتی در اثرات ترکیبات شیمیایی مغز، به فعالیت می پردازد. ریسپریدون همچون دیگر ضدجنونهای آتیپیک برای درمان اختلالات اضطرابی از جمله اختلال وسواسی جبری، افسردگی شدید مقاوم به درمان، اختلال توره، تحریکپذیری شدید مبتلایان به اوتیسم و اختلالات مربوط به خوردن استفاده میشود.
ریسپریدون برای کودکان
مطالعات مختلف نشان داده که ریسپریدون اثر معنیداری در کاهش رفتار کلیشهای دارد . تاثیر این دارو بر رفترهای کلیشهای، یافتهی جدید و تعجب آوری نیست زیرا که در مطالعات گذشته، داروی هالوپریدول نیز اثرات مشابهی در کاهش رفتارهای کلیشه ای داشته است .
ریسپریدون به تنهایی تاثیر معنی داری بر مهارت های گفتاری و زبانی ندارد ولی همانطور که از نتایج این مطالعه نیز برداشت میشود، ریسپریدون با کاهش دیگر مشکلات اجتماعی در تعاملات و رفتار کلیشه ای میتواند کودک مبتلا به اوتیسم را جهت حضور در تعاملات اجتماعی آماده کرده و منجر به بهبودی گوشه گیری اجتماعی شود
ریسپریدون ایرانی یا خارجی
یک مطالعه علمی تحقیقی در ایران نشان داد که ریسپریدون ایرانی و خارجی تفاوتی چندانی با هم ندارند .
امیدواریم که اطلاعات مفیدی را به شما کاربران گرامی ارایه کرده باشیم. لطفا نظرات، پیشنهادات و انتقاداتتون رو در بخش دیدگاه های سایت، با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید. در وبسایت مهدی خلیلی بهترین مطالب آموزشی روانشناسی قرار داده خواهد شد. امیدواریم از این مطالب آموزشی روانشناسی استفاده لازم را ببرید.
مقاله اختلال وسواس هم بسیار خواندنی است. پیشنهاد می شود این مقاله را نیز مطالعه نمایید.
پیج اینستاگرام مهدی خلیلی
5 comments
نرخ ابتلا به وسواس کودکان را نیم درصد اعلام کرده که نشان دهنده ی فراگیری آن است. والدین وسواسی و سختگیری یکی از آنها احتمالا روی کودکان اثر دارد و با چنین رفتارهایی خود را از فشار روانی راحت میکنند.
مادری در جمعی اظهار ناراحتی کرد که بچهاش زیاد دست هایش را میشوید ، بقیه ی مادرها گفتند چه خوب، کاش بچه های ما هم تمیز بودند !
یک خانم دیگر بود که پسر بزرگترش به پسر کوچکتر گفته بود باید ده بار دستهایت را بشویید که تمیز بشه! بچه هم شش هفت ساله بود باور کرده بود و هر بار مدت زیادی به شستن دستهاش مشغول بود ، مادرشان به برادر کوچکتر گفت، داشت غلط کرده اینو گفته، یک بار بسه 😄
وسواس های فکری میتونه مقدمه یا نتیجه ی بیماری های روانی در بزرگسالی باشه ؟ یک نفر میشناسم اسکیزوفرنی داره، بچه که بود مثلاً به شمردن تعداد کاشی ها خیلی علاقه داشت ؟
نه لزوا باعث ایجادش نمیشه دو بیماری با هم متفاوت هستند ولی میشه یک فرد چند بیماری را با هم داشته باشد.
پس همیشه اینطور نیست و ممکن است بیماری همان وسواس عملی یا فکری باشد فقط. فهمیدم. ممنون از راهنماییتون.