سلامت دهان و دندان یکی از مهم ترین پایه های سلامت عمومی بدن محسوب می شود و این سلامت از همان روزهای اول پس از تولد شکل می گیرد. بسیاری از والدین فکر می کنند که چون کودک دندان ندارد، نیازی به مراقبت از دهان نیست. اما واقعیت علمی چیز دیگری را نشان می دهد. بهداشت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی یکی از اساسی ترین اصول برای جلوگیری از پوسیدگی زودرس، عفونت های دهان، اختلال رشد دندان ها و حتی مشکلات گفتاری در آینده است.
اگر مراقبت از دهان کودک از ماه های اول زندگی به درستی آغاز شود، کودک در آینده دندان های سالم تر، اعتماد به نفس بالاتر و هزینه های درمانی بسیار کمتری خواهد داشت. در این مقاله به بررسی تمام جنبه های بهداشت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی می پردازیم. از تعریف و اهمیت گرفته تا روشهای پیشگیری، درمانها، تمرینهای آموزشی برای کودکان و باورهای نادرست.
بهداشت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی مجموعه اقداماتی است که والدین از بدو تولد برای حفظ سلامت لثه، زبان، مخاط دهان و سپس شیر و دندان های دائمی انجام می دهند. این اقدامات عبارتند از:
-
تمیز کردن دهان کودک قبل از دندان درآوردن
-
مسواک زدن از زمان رویش اولین دندان
-
کنترل فید
-
جلوگیری از پوسیدگی زودرس
-
مراقبت از بهداشت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی فقط برای داشتن لبخندی زیبا نیست، بلکه نقش تعیین کننده ای در سلامت عمومی کودک دارد:
-
کاهش خطر
پیشگیری از عفونت های دهان
-
حفظ فضای لازم برای رشد صحیح دندانهای دائمی
-
بهبود تغذیه و رشد کودک
-
جلوگیری از درد، بی خوابی و کاهش اشتها
-
تقویت اعتماد به نفس کودک
-
کاهش هزینه های درمان دندان در آینده
یک دندان شیری سالم راه را برای رشد صحیح فک و دندان های دائمی هموار می کند.
مشکلات غیرقابل پیش بینی کودکان
شناخت دلایل اصلی آسیب های دهان و دندان به والدین کمک می کند تا از رفتارهای پرخطر خودداری کنند.
1. عدم رعایت بهداشت از دوران نوزادی
بسیاری از والدین دهان کودک را تمیز نمی کنند و باکتری ها به راحتی رشد می کنند.
2. مصرف مکرر شیر در شب
شیر مادر یا شیرخشک، اگر در شب روی دندان بماند، باعث پوسیدگی زودرس می شود.
3. مصرف زیاد مواد قندی
آبمیوه ها، بیسکویت ها، شکلات ها و تنقلات مهم ترین دشمنان دندان های کودکان هستند.
4. انتقال باکتری از والدین به فرزند
بوسیدن دهان کودک، استفاده از قاشق معمولی و تف کردن غذای کودک باعث انتقال باکتری های پوسیدگی می شود.
5. عدم مراجعه به دندانپزشک کودک
بسیاری از والدین ملاقات را تا زمان درد به تعویق میاندازند.
در این مرحله هیچ دندانی وجود ندارد، اما مراقبت از دهان کاملاً ضروری است:
-
بعد از هر بار شیر دادن، دهان کودک را با گاز استریل مرطوب تمیز کنید.
-
به آرامی زبان، لثه ها و داخل گونه ها را پاک کنید.
-
از گذاشتن هرگونه ماده شیرین روی پستانک خودداری کنید.
-
از مکیدن طولانی مدت بطری هنگام خواب خودداری کنید.
این اقدامات اساس بهداشت دهان و دندان کودکان را از دوران نوزادی تشکیل می دهد.
با رویش اولین دندان (حدود 6 ماهگی):
-
دندانها را دو بار در روز با یک مسواک انگشتی تمیز کنید.
-
فقط از آب استفاده کنید (تا یک سالگی از خمیر دندان استفاده نکنید).
-
کودک را هنگام خواب به شیشه شیر عادت ندهید.
-
اولین ویزیت دندانپزشکی را تا یک سالگی انجام دهید.
در این سن کودک شروع به همکاری می کند:
-
از خمیر دندان کودک به اندازه یک دانه برنج استفاده کنید.
-
مسواک زدن را خودتان انجام دهید، نه کودک.
-
مسواک زدن را به یک عادت روزانه تبدیل کنید.
-
دهان کودک را بعد از مصرف شیر در شب تمیز کنید.
این دوره نقش طلایی در تثبیت سلامت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی دارد.
در این مرحله:
-
میزان خمیر دندان به اندازه یک نخود افزایش می یابد.
-
به کودک آموزش داده میشود اما والدین همچنان تحت نظر هستند.
روشهای پیشگیری در بهداشت دهان و دندان کودکان: از دوران نوزادی1. آموزش تدریجی کودک
کودک را به شیوه ای بازیگوش با مسواک آشنا کنید.
2. اصلاح عادات غذایی
تکرار غذاهای شیرین را کاهش دهید، نه فقط مقدار آن را.
3. استفاده از فلوراید
فلوراید مقاومت مینای دندان کودک را افزایش می دهد.
4. عدم استفاده از شیشه شیر در خواب
مهمترین علت پوسیدگی زودرس همین عادت است.
5. مراجعه منظم به دندانپزشک کودک
تشخیص زودهنگام از درمان های سنگین جلوگیری می کند.
اگر با وجود رعایت اصول بهداشت دهان و دندان کودکان همچنان مشکلی پیش بیاید، دندانپزشک از روش های زیر استفاده می کند:
1. فلورایدتراپی
برای جلوگیری از ایجاد پوسیدگی اولیه.
2. فیشور سیلانت
پوشاندن شیارهای عمیق دندان برای جلوگیری از پوسیدگی.
3. ترمیم دندان های شیری
با موادی همرنگ برای حفظ فضای دندان دائمی.
4. درمان عفونت دندان شیری
برای جلوگیری از آسیب به جوانه دندان دائمی.
5. کشیدن دندان های شیری به صورت کنترل شده
در موارد غیر قابل جبران، برای جلوگیری از گسترش عفونت.
این روشها مکمل یکدیگر هستند، نه جایگزین:
-
استفاده از مسواک های نرم گیاهی
-
دهانشویه های گیاهی برای کودکان
-
مصرف غذاهای تقویت کننده مینای دندان
-
دریافت ویتامین D و کلسیم را افزایش دهید
-
استفاده از مسواک برای کودکان (در سنین بالاتر)
میتوانید از تمرینهای زیر برای تثبیت بهداشت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی استفاده کنید:
-
مسواک زدن با آهنگ کودکانه
-
استفاده از نوت بوک های آموزشی تصویری
-
تشویق کودک بعد از هر بار مسواک زدن
-
مسواک زدن همزمان والدین و فرزند
-
استفاده از تایمر ۲ دقیقهای برای اتمام زمان مسواک زدن
موفقیت کودکاندر سلامت کودکان class="ez-toc-section-end">

کودک از رفتار والدین تقلید می کند. اگر والدین:
-
دندانهای خود را مسواک نزنید
-
مواظب دندان های خود نباشید
-
تعویق بازدید از دندانپزشکی
کودک نیز همین الگو را تکرار می کند. موفقیت در بهداشت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی به طور مستقیم به رفتار والدین بستگی دارد.
عوارض نادیده گرفتن بهداشت دهان و دندان کودکان: از دوران نوزادی
نادیده گرفتن این مشکل می تواند باعث شود:
-
پوسیدگی شدید دندان های شیری
-
دردهای مزمن
-
اختلال خوردن
-
آسیب به دندان های دائمی
-
اختلال گفتار
باشد.
بهداشت دهان و دندان کودکان از دوران نوزادی پایه و اساس سلامت دهان و دندان در طول زندگی است. والدینی که مراقبت از دهان را از بدو تولد شروع می کنند، از بروز بسیاری از بیماری ها، دردها و هزینه های سنگین درمانی جلوگیری می کنند. با آموزش صحیح، تغذیه مناسب، مراجعه منظم به دندانپزشک کودک، استفاده از فلوراید و عادات صحیح مسواک زدن می توانید آینده ای سالم و لبخندی درخشان برای کودک خود بسازید. سلامت دهان و دندان کودک امروزه ضامن سلامت او در بزرگسالی است.
پرسشهای متداول class="ez-toc-section-end">
-
بهداشت دهان و دندان نوزاد را از چه زمانی باید شروع کنیم؟
از اولین روزهای تولد. -
آیا تمیز کردن دهان قبل از دندان درآوردن ضروری است؟
بله، کاملاً ضروری است. -
اولین مراجعه کودک به دندانپزشک چه زمانی است؟
تا پایان یک سال. -
چه مقدار خمیر دندان برای کودک مناسب است؟
زیر 3 سال، به اندازه یک دانه برنج. -
آیا شیر مادر باعث پوسیدگی دندان می شود؟
بله، اگر یک شبه روی دندان بماند. -
چند بار در روز باید دندان های کودک مسواک زده شود؟
دو بار در روز. -
نخ دندان کشیدن از چه سنی شروع می شود؟
از زمانی که دندان ها در تماس هستند. -
آیا فیشورسیلانت مضر است؟
خیر، کاملاً پیشگیرانه است. -
آیا نوشیدن آب بعد از خوردن شیرینی خوب است؟
بله، به کاهش اسید کمک میکند. -
آیا دندان شیری شکسته نیاز به ترمیم دارد؟
بله، برای حفظ سلامت دندان های دائمی ضروری است.
-
دندان شیری مهم نیست، خودش می افتد
-
از آنجایی که کودک دندان ندارد، نیازی به تمیز کردن دهان خود ندارد.
-
شیر مادر هرگز باعث پوسیدگی نمی شود ❌
-
کودک می تواند خودش به خوبی دندان هایش را مسواک بزند ❌
-
مراجعه به دندانپزشک فقط در صورت وجود درد ضروری است ❌
-
خمیر دندان بزرگسالان مشکلی برای کودک نیست ❌
-
پوسیدگی دندان های شیری ربطی به دندان های دائمی ندارد.
-
فیشورسیلانت برای کودکان مضر است ❌
-
ژنتیک تنها عامل پوسیدگی دندان کودک است ❌
-
بدون درد یعنی دندان سالم ❌
-