سلامت دهان و دندان از مهم‌ترین پایه‌های سلامت عمومی بدن به شماره می‌رود و این سلامت از همان روزهای ابتدایی پس از تولد شکل می‌گیرد. خیلی از والدین تصور می‌کنند چون نوزاد دندانی ندارد، نیازی به مراقبت‌های دهانی هم وجود ندارد. اما معلوم چیز دیگری را نشان می دهد. بهداشت دهان کودکان از نوزادی یکی از اصلی‌ترین اصول اولیه از پوسیدگی زودرس، مشکلات دهانی، مشکلات رشد دندان‌ها و حتی مشکلات گفتاری در آینده است.

اگر مراقبت از دهان کودک از ماه‌های اول زندگی به‌صورت صحیح آغاز شود، کودک در آینده دندان‌هایی سالم‌تر، اعتمادبه‌نفس بالاتر و هزینه‌های درمانی بسیار کمتری خواهد داشت. در این مقاله همه بهداشت دهان کودکان از نوزادی را بررسی می‌کنیم. از تعریف و برداشت تا روش‌های آبی، درمان‌ها، تمرینات آموزشی برای کودک و باورهای غلط.

تعریف بهداشت دهان کودکان: از نوزادی

بهداشت دهان کودکان از نوزادی به مجموعه‌ای گفته می‌شود که والدین از بدو تولد نوزاد برای حفظ سلامت لثه‌ها، زبان، مخاط دهان و در ادامهدندان‌های و دائمی شیر کودک انجام می‌دهند. این شامل شامل:

• تمیز کردن دهان نوزاد قبل از رویش دندان

• مسواک زدن از زمان رویش اولین دندان

• کنترل تغذیه

• پیشگیری از پوسیدگی زودرس

• پوسیدگی دندان شیری

• جلوگیری از آسیب‌های دهانی

• حفظ فضای لازم برای رویش صحیح دندانی

• بهبود تغذیه و رشد کودک

• پیشگیری از درد، بی‌خوابی و بی‌اشتهایی

• تقویت اعتمادبه‌نفس کودک

• کاهش هزینه‌های درمان دندان‌پزشکی در آینده

دندان شیری سالم مسیر رشد صحیح فک و دندان دائمی را هموار می‌کند.

دلایل بروز مشکلات دهان و دندان در کودکان

شناخت علل اصلی آسیب‌های دهان و دندان به والدین کمک می‌کند رفتارهای پرخطر را کنار بگذارند.

1. عدم رعایت بهداشت از نوزادی

بسیاری از والدین دهان نوزاد را نمی‌کند و باکتری‌ها را به‌راحتی رشد می‌کنند.

2. مصرف مکر شیر شبانه

شیر مادر یا شیرخشک اگر شب‌ها روی دندان باقی بماند، پوسیدگی زودهنگام ایجاد می‌کند.

3. مصرف زیاد مواد قندی

آبمیوه‌ها، بیسکویت‌ها، شکلات و تنقلات مهم‌ترین دشمن دندان کودک هستند.

4. انتقال از والدین به کودک

بوسیدن دهان کودک، استفاده از یک وعده غذای روزانه و غذای کودک‌های پوسیدگی‌زا را منتقل می‌کند.

5. عدم مراجعه به دندانپزشک کودک

بسیاری از والدین را تا زمان درد به تعویق می‌اندازند.

بهداشت دهان کودکان: از نوزادی تا 6 ماهگی

در این مرحله دندانی وجود ندارد، اما مراقبت دهانی کاملاً ضروری است:

• بعد از هر بار شیردهی دهان نوزاد را با گاز استریل تمیز کنید.

• زبان، لثه و داخل گونه‌ها را آرام پاک کنید.

• از گذاشتن هر نوع ماده شیرین روی پستانک خودداری کنید.

• از مکیدن طولانی‌مدت شیشه‌شیر در خواب جلوگیری کنید.

این نوزادی پایه بهداشت دهان کودکان از شکل می‌دهد.

بهداشت دهان کودکان: از نوزادی تا 1 سالگی

با رویش اولین دندان (حدود 6 ماهگی):

• روزی دو بار دندان را با مسواک انگشتی تمیز کنید.

• فقط از آب استفاده کنید (بدون خمیردندان تا یک سالگی).

• کودک را به شیشه‌شیر هنگام خواب عادت ندهید.

• اولین ویزیت دندانپزشکی را تا یکسالگی انجام دهید.

بهداشت دهان کودکان: از نوزادی تا 3 سالگی

در این سنین کودک شروع به همکاری می‌کند:

• از خمیردندان مخصوص کودک به اندازه یک دانه برنج استفاده کنید.

• مسواک را انجام دهید، نه کودک.

• مسواک زدن را به یک عادت روزانه تبدیل کنید.

• پس از مصرف شیر شبانه دهان کودک را تمیز کنید.

این دوره نقش طلایی در تثبیت بهداشت دهان کودکان از نوزادی دارد.

بهداشت دهان کودکان: از نوزادی تا 6 سالگی

در این مرحله:

• مقدار خمیردندان به اندازه یک نخود افزایش می‌یابد.

• کودک آموزش می‌بیند اما والدین همچنان نظارت می‌کنند.

• بوی بد دهان

• کاهش اعتمادبه‌نفس کودک

شود.

نتیجه‌گیری

بهداشت دهان کودکان از نوزادی پایه‌گذار سلامت دهان و دندان در تمام طول عمر است. والدینی که مراقبت دهانی را از بدو تولد آغاز می‌کند، از بروز بسیاری از بیماری‌ها، دردها و هزینه‌های سنگین درمانی می‌کنند. با آموزش صحیح، تغذیه مناسب، مراجعه به دندانپزشکی کودک، استفاده از فلوراید و ایجاد عادت درست مسواک زدن، می‌توان آینده‌ای سالم و لبخندی درخشان برای کودک کودک زد. سلامت دهان امروز، مطمئن سلامت او در بزرگسالی کودک است.

✅ سوالات متداول

• از چه زمانی باید بهداشت دهان نوزاد را شروع کنیم؟
  
  اولین روزهای قبل از رویش دندان هم تمیز کردن دهان لازم است؟
  بله، کاملاً الزامی است.

• اولین مراجعه به دندانپزشک کودک چه زمانی است؟
  

  چه مقدار خمیردندان برای کودک مناسب است؟
  زیر 3 سال به اندازه یک دانه برنج است.

• چند بار در روز باید دندان کودک مسواک شود؟
  دو بار در روز است.

• نخ دندان از چه سنی شروع می‌شود؟
  

• آیا فیشورسیلانت ضرر دارد؟
  خیر، کاملاً پیشگیرانه است.

• نوشیدن آب بعد از خوردن شیرینی مفید است؟ می‌کند.

• آیا دندان شیری خراب هم باید ترمیم شود؟
  بله، برای حفظ سلامت دندان دائمی لازم است.

✅ باورهای نادرست.

دندان شیری مهم نیست، خودبه‌خود می‌افتد ❌

نوزاد چون دندان ندارد، نیاز به تمیز کردن دهان ندارد ❌

شیر مادر هرگز نمی‌شود به‌خوبی مسواک بزند ❌

مراجعه به دندان‌پزشک فقط هنگام درد لازم است ❌

خمیردن دندان پزشک برای کودک مشکلی ندارد ❌

<طی شیری>

❌