شما می‌توانید این مقاله را به صورت پادکست نیز گوش دهید:

مقدمه: چرا فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه دارد؟

شانه یکی از پیچیده‌ترین و پرتحرک‌ترین مفاصل بدن است که در بسیاری از فعالیت‌های روزمره و ورزشی نقش حیاتی دارد. پس از جراحی شانه - به ویژه جراحی هایی مانند آرتروسکوپی، ترمیم تاندون یا تعویض شانه - نادیده گرفتن روند توانبخشی می تواند منجر به محدودیت دامنه حرکتی، درد مزمن یا حتی عود آسیب شود.

فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه بیش از چند تمرین ساده است. این فرآیند یک برنامه درمانی علمی گام به گام است که برای کاهش درد، جلوگیری از خشکی مفاصل، بازگشت تدریجی دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف شانه طراحی شده است.

متخصصان فیزیوتراپی با در نظر گرفتن نوع جراحی، وضعیت عمومی بیمار و شدت آسیب، بهترین تکنیک ها را انتخاب می کنند تا روند بهبودی سریعتر و ایمن تر باشد. بنابراین، اگر اخیراً جراحی شانه انجام داده‌اید یا در آستانه جراحی هستید، دانستن اهمیت و مراحل فیزیوتراپی می‌تواند بازگشت شما را به فعالیت‌های عادی راحت‌تر کند.

انواع جراحی شانه و نقش فیزیوتراپی بعد از هر یک

جراحی‌های شانه بسته به نوع آسیب و شدت آن متفاوت است. هر یک از این جراحی ها اهداف درمانی خاصی دارند و فرآیند فیزیوتراپی پس از آن باید با توجه به نیاز بیمار طراحی شود. در ادامه، رایج‌ترین جراحی‌های شانه و نقش فیزیوتراپی در بهبودی هر کدام را توضیح می‌دهیم:

آرتروسکوپی شانه

یکی از رایج‌ترین روش‌های جراحی شانه برای درمان آسیب‌های بافت نرم، پارگی‌های جزئی تاندون یا شستشوی فضای مفصلی انجام می‌شود. فیزیوتراپی پس از آرتروسکوپی شانه به بیمار کمک می کند تا حرکات اصلی مفصل را بدون فشار اضافی بازیابی کند، تورم و التهاب را کاهش دهد و عضلات اطراف مفصل را تقویت کند.

ترمیم تاندون روتاتور کاف

پارگی روتاتور کاف (گروهی از تاندون‌ها و عضلات اطراف شانه) یکی از شایع‌ترین علل درد شانه و محدودیت دامنه حرکتی است. پس از جراحی برای ترمیم این تاندون‌ها، فیزیوتراپی نقش حیاتی در جلوگیری از چسبندگی بافت، بازیابی دامنه حرکتی و بازتوانی عضلات دارد.

تعویض مفصل شانه

در برخی موارد، به ویژه در بیماران مسن یا بیماران مبتلا به آرتریت شدید، تعویض کامل یا جزئی مفصل شانه انجام می شود. در این صورت فیزیوتراپی به بیمار کمک می کند تا استفاده از مفصل جدید را به صورت ایمن و تدریجی بیاموزد، عضلات ضعیف شده را تقویت کند و کیفیت زندگی خود را بازیابی کند.

جراحی برای دررفتگی یا بی ثباتی شانه

افراد با دررفتگی مکرر شانه ممکن است به جراحی تثبیت مفصل نیاز داشته باشند. در این موارد، فیزیوتراپی به تقویت ساختارهای نگهدارنده شانه و جلوگیری از آسیب مجدد کمک می کند.

به طور کلی، نوع جراحی تعیین می کند که چگونه برنامه فیزیوتراپی باید طراحی و اجرا شود. در همه موارد، همکاری منظم بیمار با تیم درمان، کلید بازگشت موفقیت آمیز به فعالیت های روزانه و ورزش خواهد بود.

بیشتر بخوانید: " کرج"

اهداف اصلی فیزیوتراپی بعد از عمل آرتروسکوپی شانه

آرتروسکوپی شانه یکی از کم‌تهاجمی‌ترین روش‌های جراحی برای درمان آسیب‌های شانه است، اما این جراحی ساده، اگر با برنامه فیزیوتراپی مناسب همراه نباشد، می‌تواند منجر به محدودیت حرکت یا بازگشت آسیب شود.

اهداف اصلی فیزیوتراپی پس از آرتروسکوپی شانه شامل چندین حوزه کلیدی است:

کاهش درد و التهاب: اولین هدف کنترل درد و کاهش تورم با کمک تکنیک‌های درمانی مانند سرما درمانی، تحریک الکتریکی یا روش‌های دستی است.

بازگرداندن دامنه حرکت: در هفته‌های اول، فیزیوتراپ بر روی باز کردن تدریجی دامنه حرکتی مفصل بدون ایجاد فشار اضافی تمرکز می‌کند.

تقویت عضلات اطراف شانه: عضلات شانه پس از جراحی به دلیل بی حرکتی ضعیف می شوند. فیزیوتراپی به تقویت تدریجی و ایمن این عضلات کمک می کند.

بازگشت به عملکرد طبیعی: هدف نهایی بازگرداندن بیمار به سطح فعالیت‌های عادی روزانه یا ورزش است، بدون آسیب رساندن مجدد به مفصل.

یک برنامه پایه فیزیوتراپی به بیمار کمک می کند از عوارضی مانند چسبندگی بافت یا خشکی مفصل جلوگیری کند و شانه عملکرد طبیعی خود را بازیابد.

مراحل فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه (هفته به هفته)

فرایند فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه معمولاً دارای چند مرحله متمایز است که بسته به نوع عمل، وضعیت جسمانی و نظر پزشک ممکن است کمی تغییر کند. در این بخش، نقشه کلی مراحل بازیابی ارائه شده است.

مرحله اول: هفته 1 تا 4

در این دوره تمرکز اصلی بر کاهش درد، کنترل التهاب و جلوگیری از خشکی مفاصل است. حرکات غیرفعال توسط فیزیوتراپیست انجام می شود تا به تدریج مفصل شانه را بدون فشار زیاد باز کند.

مرحله دوم: هفته 4 تا 8

حرکات فعال به آرامی شروع می شود. بیمار یاد می گیرد که دامنه حرکتی خود را افزایش دهد و تمرینات سبک را برای عضلات اطراف شانه انجام دهد. در این مدت باید مراقب بود که فشار زیادی به تاندون ها وارد نشود، به خصوص اگر دلیل جراحی پارگی تاندون شانه باشد.

مرحله سوم: هفته 8 تا 12

تمرکز اصلی این مرحله تقویت عضلات و تثبیت مفصل شانه است. تمرینات مقاومتی سبک با نوارهای ورزشی یا وزنه های سبک برای افزایش قدرت عضلانی اضافه می شوند.

مرحله چهارم: بعد از 12 هفته

در این مرحله بیمار می تواند با نظر فیزیوتراپیست و جراح به تدریج ورزش یا فعالیت های کاری را شروع کند. هدف بازگرداندن عملکرد طبیعی شانه و به حداقل رساندن احتمال بازگشت آسیب است.

برنامه دقیق تمرینات و پیشرفت مراحل باید زیر نظر پزشک متخصص انجام شود، مخصوصاً در مواردی که علت پارگی تاندون شانه جراحی بوده است، زیرا این نوع آسیب حساسیت بیشتری دارد و نیاز به مراقبت ویژه دارد.

بیشتر بخوانید: "female-physiotherapist-karaj/">fe کرج"

تکنیک های رایج مورد استفاده در فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه

در فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه، ترکیبی از تکنیک های درمانی برای تکمیل روند بهبودی استفاده می شود. انتخاب روش های درمانی به نوع جراحی، وضعیت عمومی بیمار و میزان آسیب بستگی دارد.

تمرینات حرکتی و کششی

یکی از اساسی ترین روش ها، تمرینات حرکتی کنترل شده است که به افزایش دامنه حرکتی مفصل کمک می کند. این تمرینات در هفته های اول با حرکات غیرفعال شروع می شود و به تدریج به حرکات فعال و مقاومتی می رسد.

درمان دستی (درمان دستی)

در بسیاری از موارد، فیزیوتراپیست ها از تکنیک های دستی برای کاهش اسپاسم عضلانی، آزادسازی بافت نرم و بهبود حرکت مفاصل استفاده می کنند. این روش به جلوگیری از چسبندگی بافت کمک می کند و حرکت مفصل را صاف تر می کند.

الکتروتراپی

تحریک الکتریکی عضلات یا استفاده از وسایل خاص برای کاهش درد و التهاب در برخی بیماران مفید است. این روش به کاهش درد بعد از جراحی کمک می کند و شرایط را برای شروع تمرینات فعال فراهم می کند.

تکنیک های تمرینات تقویتی

بعد از دوره اولیه، تمرکز اصلی بر تقویت عضلات اطراف شانه است. استفاده از نوارهای مقاومتی، توپ های درمانی یا وزنه های سبک زیر نظر فیزیوتراپیست انجام می شود تا عضلات ضعیف شده قدرت کافی را به دست آورند.

تمرین وضعیت صحیح بدن

آموزش نحوه صحیح نشستن، خوابیدن و انجام فعالیت های روزانه بخش مهمی از برنامه درمانی است. این موضوع به ویژه برای بیمارانی که به دلیل پارگی تاندون شانه تحت عمل جراحی قرار گرفته اند، اهمیت دارد تا از وارد شدن فشار اضافی به تاندون ها جلوگیری شود.

ترکیب صحیح این تکنیک ها با یک برنامه منظم و اختصاصی باعث می شود مفصل شانه بهترین عملکرد خود را بازیابد و احتمال عود آسیب را به حداقل برساند.

بیشتر بخوانید: "شانه>

مراقبت در منزل و نکات مهم در طول درمان

رعایت نکات ساده در خانه نقش مهمی در موفقیت فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه دارد. بسیاری از بیماران فکر می کنند که فقط جلسات فیزیوتراپی کافی است، اما بخش مهمی از روند بهبودی به مراقبت در منزل بستگی دارد.

استفاده صحیح از آتل یا اسلینگ

در هفته های اول پس از عمل، استفاده از بند یا آتل برای ثابت نگه داشتن شانه ضروری است. اما برای جلوگیری از خشکی مفاصل یا ضعف بیش از حد عضلانی باید طبق دستور پزشک و فیزیوتراپ از آن استفاده کنید.

محدودیت‌های حرکتی را رعایت کنید

بسیاری از بیماران تمایل دارند دست خود را خیلی زود حرکت دهند، اما انجام حرکات خارج از برنامه می تواند روند بهبودی را مختل کند. به خصوص در مواردی که علت عمل پارگی تاندون شانه بوده است.

یخ درمانی و کنترل التهاب

استفاده از کمپرس سرد در روزهای اول پس از جراحی به کاهش تورم و درد کمک زیادی می کند. حتما یخ را با یک پارچه نازک روی محل جراحی قرار دهید و بیش از 15 دقیقه از آن استفاده نکنید.

تمرینات توصیه شده در خانه را انجام دهید

تمریناتی که فیزیوتراپیست آموزش می دهد باید دقیقاً طبق دستور انجام شود. تداوم در تمرینات روزانه تاثیر زیادی در بازیابی حرکت شانه دارد.

اصول خوابیدن و نشستن را رعایت کنید

در دوران نقاهت، بهتر است در هنگام خواب، شانه عمل شده را کمی بالاتر روی بالش اضافی قرار دهید. همچنین توصیه می شود از صندلی با تکیه گاه مناسب استفاده کنید.

اگر در طول درمان دچار درد، تورم غیرمعمول یا محدودیت حرکتی غیرمنتظره شدید، حتماً با پزشک یا فیزیوتراپ خود مشورت کنید.

بیشتر بخوانید: "

چه زمانی باید به فیزیوتراپیست مراجعه کرد؟

یکی از سوالات متداول بیماران این است که بهترین زمان برای شروع فیزیوتراپی بعد از جراحی شانه چه زمانی است. پاسخ به این سوال کاملاً به نوع جراحی و نظر پزشک بستگی دارد، اما نکات کلی وجود دارد که باید در نظر گرفته شود.

جلسات فیزیوتراپی معمولا بلافاصله پس از جراحی شروع نمی شود. در بیشتر موارد، جراح چند روز اول را برای کاهش درد و التهاب و ارائه مراقبت‌های اولیه به کار می‌گیرد و پس از آن بیمار برای ارزیابی اولیه به فیزیوتراپیست ارجاع می‌شود.

تأخیر طولانی در شروع فیزیوتراپی ممکن است منجر به سفتی مفصل و کاهش دامنه حرکتی شود. به همین دلیل شروع به موقع و زیر نظر متخصص بسیار مهم است. به خصوص در بیمارانی که به دلیل پارگی تاندون شانه عمل شده اند، مدیریت دقیق زمان شروع حرکات اولیه اهمیت حیاتی دارد تا ترمیم تاندون به درستی انجام شود و آسیبی به بافت جدید وارد نشود.

همچنین، در طول فرآیند درمان، اگر بیمار علائمی مانند درد شدید و مداوم، تورم بیش از حد یا کاهش غیرطبیعی قدرت عضلانی را تجربه کرد، لازم است فوراً با فیزیوتراپ یا جراح مشورت شود.

خلاصه و توصیه های نهایی

بهبودی کامل بعد از جراحی شانه بدون برنامه فیزیوتراپی منظم و علمی تقریبا غیرممکن است. فیزیوتراپی اولیه باعث می شود دامنه حرکتی مفصل به تدریج بازگردد، درد و التهاب کنترل شود و عضلات اطراف شانه قدرت کافی برای حمایت از مفصل را به دست آورند.

توجه داشته باشید که نوع و شدت آسیب، مانند پارگی تاندون شانه، تعیین می کند که چه برنامه ای برای هر بیمار مناسب است. بنابراین هرگز بدون مشورت با پزشک یا فیزیوتراپ ورزش و مراقبت انجام ندهید.

اگر جراحی شانه انجام داده اید یا در آستانه جراحی هستید، با انتخاب تیم درمانی حرفه ای و پیروی دقیق از برنامه فیزیوتراپی، می توانید به فعالیت های روزانه و حتی ورزش خود بازگردید. هدف من، دکتر سلیمانی فر این است که به شما کمک کنم این مسیر را ایمن و بی دردسر طی کنید.