عفونت بعد از عمل بینی یکی از جدی‌ترین چالش‌های دوران نقاهت است و در بی‌توجهی، روند بهبود و حتی نتیجه جراحی نهایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، گاهی اوقات تنها نشانه‌هایی مانند تورم، بوی نامطبوع یا غیرعادی بیانگر شروع یک عمل است. اگر به موقع تشخیص داده نشود، درمان آن دشوارتر خواهد بود. مراقبت صحیح، بهداشت و مصرف دقیق داروها از مهمترین عوامل پیشگیری از این عارضه است. In this article, we will examine the causes, symptoms and best methods of treatment and prevention of infection after nose surgery so that the path of recovery can be followed without complications.

دلایل بروز عفونت بعد از عمل بینی

عفونت زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ ها از طریق زخم‌ های جراحی یا بخیه‌ ها وارد بافت‌ های داخلی بینی شوند و از مهم‌ ترین دلایل بروز این وضعیت باید به موارد زیر اشاره کرد:

رعایت نکردن بهداشت بعد از جراحی

بی‌ توجهی به تمیزی محل بخیه‌ ها و شست‌ و شوی نامنظم بینی با سرم نمکی، یکی از عوامل اصلی ایجاد عفونت است و پس از جراحی، زخم‌ ها محیطی مناسب برای رشد باکتری‌ ها ایجاد می‌کنند و اگر مراقبت‌ های بهداشتی جدی گرفته نشود، میکروب‌ ها به‌ سرعت تکثیر می‌شوند، شست‌ و شوی منظم با محلول‌ های تجویز‌ شده، خشک نگه داشتن محل برش و اجتناب از لمس بینی با دست‌ های آلوده، نقش مهمی در پیشگیری از عفونت دارند.

استفاده نادرست از داروها

آنتی‌ بیوتیک‌ ها برای پیشگیری از عفونت پس از عمل تجویز می‌شوند، اما قطع زودهنگام آن‌ها یا مصرف نامنظم، موجب مقاومت باکتری‌ها و بازگشت عفونت می‌شود، برخی بیماران با مشاهده بهبود ظاهری، مصرف دارو را متوقف می‌کنند، درحالی‌ که عفونت هنوز به‌ طور کامل از بین نرفته است و رعایت دقیق دوز و زمان مصرف دارو طبق دستور بهترین جراح بینی در تهران، یکی از مهم‌ ترین اقدامات در جلوگیری از عفونت است.

تماس مستقیم با بینی

لمس یا فشار دادن بینی با دست با انتقال باکتری‌ ها به محل جراحی، خطر عفونت را افزایش می‌دهد، حتی در صورتی‌ که دست‌ها تمیز به نظر برسند، حاوی میکروب‌ های نامرئی هستند و مالش بینی هنگام خارش یا تنظیم چسب بینی بدون شست‌ و شوی دست‌ها، از جمله اشتباهات رایج است، باید تا بهبودی کامل از هرگونه تماس غیرضروری با بینی خودداری شود.

ضعف سیستم ایمنی بدن

افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض عفونت پس از عمل بینی قرار می‌گیرند و بیماری‌ های مزمن مانند دیابت، مصرف داروهای تضعیف‌ کننده ایمنی یا استرس زیاد توان بدن در مبارزه با باکتری‌ ها را کاهش می‌دهد و برای تقویت سیستم ایمنی، مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین C، خواب کافی و پرهیز از دخانیات توصیه می‌شود.

استفاده از ابزار یا وسایل غیربهداشتی

در برخی موارد، استفاده از وسایل غیراستریل در مراحل جراحی یا عدم رعایت مراقبت‌ های بعد از عمل بینی باعث ورود میکروب‌ ها به بافت‌ های بینی می‌شود و همچنین استفاده از پنبه، گاز یا دستمال‌ های غیراستریل برای تمیز کردن ترشحات بینی خطر عفونت را افزایش می‌دهد، لازم است همه وسایل مورد استفاده پس از عمل از نوع استریل بوده و تنها طبق توصیه پزشک به کار گرفته شوند.

برای مشاهده اطلاعات کامل و نظرات مراجعه کنندگان دکتر ابوالفضل عباس‌زاده، به صفحه پروفایل وی در مطب چی
مراجعه کنید.

نشانه‌ های عفونت بعد از عمل بینی

پس از جراحی بینی، بدن در حال ترمیم زخم‌ها و بازسازی بافت‌ها است، اما اگر باکتری ها وارد محل جراحی شوند، روند بهبودی مختل می‌شود، تشخیص زودهنگام علائم عفونت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در صورت بی توجهی منجر به التهاب شدید، آسیب بافتی و حتی نیاز به جراحی مجدد می شود. در ادامه به مهم‌ترین نشانه‌های عفونت اشاره می‌کنیم:

• قرمزی شدید، گرمی پوست و حساسیت در محل بخیه‌ ها نشان‌ دهنده آغاز عفونت است.
• خروج ترشحات زرد یا سبز همراه با بوی ناخوشایند نشانه وجود میکروب در محل جراحی است.
• افزایش دمای بدن، لرز یا احساس ضعف عمومی بیانگر واکنش بدن به عفونت است.
• دردی که با گذر زمان بیشتر شود یا با مسکن کاهش نیابد، ناشی از عفونت است.
• افزایش ناگهانی یا نامتقارن تورم در ناحیه بینی به‌ دلیل تجمع عفونت است.

روش‌ های تشخیص عفونت بعد از عمل بینی

تشخیص زودهنگام عفونت بعد از عمل بینی نقش مهمی در جلوگیری از عوارض جدی دارد و پزشک با بررسی دقیق علائم، انجام آزمایش‌ ها و تصویربرداری نوع و شدت عفونت را مشخص می‌کند:

معاینه بالینی توسط پزشک

معاینه بالینی اولین و مهم‌ ترین روش برای تشخیص عفونت است، پزشک با بررسی دقیق محل بخیه‌ ها و نواحی اطراف بینی، به دنبال علائمی مانند قرمزی بیش از حد، تورم غیرعادی، حساسیت به لمس و ترشحات غیرطبیعی می‌گردد، لمس بافت‌ ها و ارزیابی وضعیت بینی نسبت به تورم طبیعی پس از جراحی، به پزشک کمک می‌کند تا شدت التهاب را تشخیص دهد و تصمیم‌ گیری اولیه برای درمان مناسب انجام شود.

بررسی ترشحات بینی

اگر بیمار ترشحات چرکی یا بدبو داشته باشد، پزشک نمونه‌ ای از آن را برای آزمایش میکروبی می‌فرستد، این آزمایش نوع باکتری‌ های موجود و میزان حساسیت آن‌ها به آنتی‌ بیوتیک‌ ها را مشخص می‌کند و نتایج این آزمایش به انتخاب دقیق‌ ترین و مؤثرترین دارو کمک می‌کند و از مصرف بی‌رویه آنتی‌ بیوتیک جلوگیری می‌کند، بررسی ترشحات، همچنین میزان پیشرفت عفونت و پاسخ بدن به درمان را نشان می‌دهد.

آزمایش خون

آزمایش خون شاخص‌ های عفونت مانند افزایش تعداد گلبول‌ های سفید یا تغییرات در پروتئین‌ های التهابی را نشان می‌دهد، پزشک با تحلیل این نتایج شدت عفونت را ارزیابی کرده و تعیین می‌کند که آیا نیاز به درمان فوری یا ادامه مراقبت‌ های دارویی دارد، این روش به‌ ویژه زمانی مفید است که علائم ظاهری مبهم باشند یا عفونت به بافت‌ های عمیق‌تر نفوذ کرده باشد.

تصویربرداری

در موارد پیچیده، پزشک از تصویربرداری مانند سی‌ تی‌ اسکن یا ام‌آر‌آی استفاده می‌کند تا محل تجمع عفونت در بافت‌ های داخلی بینی و اطراف آن مشخص می‌شود، این روش به تشخیص دقیق شدت و گستردگی عفونت کمک می‌کند و برای برنامه‌ ریزی درمان‌ های جراحی یا دارویی ضروری است، تصویربرداری به ویژه زمانی کاربرد دارد که عفونت به سینوس‌ ها یا بافت‌ های عمقی سرایت کرده باشد.

بررسی پاسخ به درمان اولیه

گاهی پزشک با شروع درمان دارویی معمول پس از عمل، بهبود علائم را زیر نظر می‌گیرد و اگر درد، تورم یا ترشحات ادامه داشته باشند یا بدتر شوند، این نشانه تأییدی بر وجود عفونت است و بررسی پاسخ بدن به درمان اولیه به پزشک کمک می‌کند تا در صورت لزوم داروها را تغییر دهد، طول دوره درمان را افزایش دهد یا اقدامات تکمیلی مانند تخلیه چرک یا جراحی را در نظر بگیرد.

درمان عفونت بعد از عمل بینی

درمان شامل مصرف دقیق آنتی‌ بیوتیک‌ ها، شست‌ و شوی منظم بینی، کنترل التهاب و در موارد شدید جراحی برای پاکسازی بافت‌ های عفونی است:

درمان دارویی

آنتی‌ بیوتیک‌ ها نخستین خط درمان عفونت بعد از عمل بینی هستند، نوع آنتی‌ بیوتیک و مدت مصرف آن بسته به نوع باکتری و شدت عفونت تعیین می‌شود، مصرف منظم دارو طبق دستور پزشک، جلوگیری از قطع زودهنگام و رعایت کامل دوره درمان، نقش مهمی در از بین بردن میکروب‌ ها و پیشگیری از مقاومت دارویی دارد.

شست‌ و شوی بینی و تخلیه ترشحات

شست‌ و شوی مرتب بینی با محلول‌ های تجویز شده و تخلیه ترشحات چرکی، به کاهش التهاب و پاکسازی محیط زخم کمک می‌کند، این روش باعث می‌شود باکتری‌ ها از محل زخم خارج شوند و خطر گسترش عفونت کاهش می‌یابد، پزشک نحوه صحیح شست‌ و شو و دفعات انجام آن را به بیمار آموزش می‌دهد.

درمان‌ های ضد التهاب و کنترل درد

داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و مسکن‌ ها برای کاهش درد، تورم و التهاب ناشی از عفونت استفاده می‌شوند، این داروها به بهبود راحتی بیمار و کاهش فشار روی بافت‌ های بینی کمک می‌کنند، اما به تنهایی عفونت را درمان نمی‌کنند و باید همراه با سایر روش‌ها به کار روند.

درمان جراحی در موارد شدید

اگر عفونت به بافت‌ های عمقی نفوذ کرده یا با داروهای معمولی بهبود نیابد، پزشک اقدام به تخلیه چرک یا جراحی مجدد می‌کند، در این روش، نواحی آلوده پاکسازی می‌شوند تا از آسیب به بافت سالم و گسترش عفونت جلوگیری شود و روند بهبودی سریع‌تر شود.

پیشگیری از عفونت بعد از عمل بینی

• تمیز نگه داشتن بینی و محل بخیه‌ ها با محلول‌ های تجویز شده، شست‌ و شوی منظم و خشک نگه داشتن نواحی جراحی، از رشد باکتری‌ ها جلوگیری می‌کند و ریسک عفونت را کاهش می‌دهد.
• اجتناب از لمس و فشار بینی، چرا که دستکاری بینی، مالش یا برداشتن چسب و پانسمان بدون رعایت نکات بهداشتی، باعث انتقال میکروب‌ ها و افزایش خطر عفونت می‌شود.
• تقویت سیستم ایمنی با مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین‌ ها، خواب کافی و پرهیز از دخانیات، بدن را در برابر عفونت مقاوم می‌کند.
• تشخیص سریع علائم اولیه عفونت مانند تورم شدید، قرمزی، درد یا ترشحات غیرطبیعی، امکان درمان سریع و جلوگیری از پیشرفت عفونت را فراهم می‌کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بلافاصله در صورت مشاهده علائم هشدار دهنده، باید با پزشک تماس گرفت و این علائم شامل افزایش شدید یا ناگهانی تورم، قرمزی گسترده، درد شدید یا مداوم که با مسکن کاهش نمی‌یابد، ترشحات چرکی یا بدبو از بینی و تب یا لرز مداوم است و همچنین اگر پس از مصرف داروهای تجویز شده هیچ بهبودی دیده نشود یا علائم بدتر شوند، مراجعه فوری ضروری است تا از گسترش عفونت و آسیب به بافت‌ های بینی جلوگیری شود.

سوالات متداول

در نهایت…

عفونت بعد از عمل بینی یکی از عوارض جدی پس از جراحی است که روند بهبودی و نتیجه نهایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، تشخیص زودهنگام با مشاهده علائم مانند قرمزی، تورم، درد، تب و ترشحات غیرطبیعی و مراجعه سریع به پزشک، کلید پیشگیری از آسیب بیشتر است و رعایت دقیق بهداشت، شست‌ و شوی منظم بینی، مصرف منظم داروها و مراقبت‌ های بعد از عمل، مؤثرترین راهکارها برای پیشگیری و درمان عفونت هستند.