کمبود محبت در کودکی؛ چگونه خود و خانواده خود را در بزرگسالی دوست داشته باشیم؟

آغاز راه

بسیاری از بزرگسالان امروزه می گویند که در کودکی از والدین خود محبت کافی دریافت نکرده اند. خوشبختانه می توان کمبود محبت والدین را در بزرگسالیترمیم کرد و با تمرین روزانه می توانید عشق خود را به خود و خانواده تقویت کنید. اگر با خود بگویید: "ما از پدر و مادر خود محبت نگرفتیم، پس نمی دانیم چگونه خود و خانواده خود را دوست داشته باشیم." بدانید که این جمله ریشه در تجربیات دوران کودکی و سبک دلبستگی دارد.

نداشتن تجربه عشق و امنیت در سالهای اولیه باعث می شود که فرد در بزرگسالی با دو مشکل اساسی روبرو شود:

• ناتوانی در دریافت محبت
• ناتوانی در ابراز محبت

اما خبر خوب این است که عشق فقط یک احساس ذاتی نیست. بلکه مهارتی است که می توان آموخت و تمرین کرد و ما می توانیم این مهارت را از ابتدا بسازیم.

ریشه های علمی و نقش آنها در ترمیم کمبود محبت والدین

1. نظریه دلبستگی ()

جان بالبی و مری اینسورث معتقد بودند که رابطه بین والدین و فرزندان در سالهای اول زندگی مانند پایه یک ساختمان است. اگر این رابطه با عشق و امنیت همراه باشد، کودک یاد می گیرد که به دیگران اعتماد کند و در آینده عشق و صمیمیت را راحتتر تجربه کند. اما اگر کودکی دچار بی توجهی یا سردی شود، ممکن است از صمیمیت بترسد یا در بزرگسالی احساس دوست داشتنی نداشته باشد (بولبی، 1988؛ Ainsworth، 1982).

مثال روزمره: کودکی را تصور کنید که گریه می کند و مادرش او را دلداری می دهد. این تجربه به او می‌آموزد که دنیا مکانی امن است و دیگران قابل اعتماد هستند.

2. نوروبیولوژی محبت

علم اعصاب نشان داده است که عشق فقط یک احساس روانی نیست، بلکه در واقع باعث ایجاد تغییراتی در بدن می شود. وقتی کسی نوازش یا محبت می کند، هورمونی به نام «اکسی توسین» ترشح می شود که به آن هورمون پیوند و آرامش می گویند. این هورمون به مغز می گوید که "اینجا امن است"، که باعث آرامش و کاهش اضطراب می شود (هاینریش و همکاران، 2009).

مثال روزمره: وقتی کسی بعد از یک روز سخت دست شما را می گیرد یا شما را در آغوش می گیرد، ناگهان احساس آرامش می کنید. این احساس نه تنها روانی است، بلکه یک تغییر شیمیایی در مغز و بدن شما رخ داده است.

3. روانشناسی مثبت

مارتین سلیگمن و همکارانش در روانشناسی مثبت نگر نشان داده اند که می توان مهارت هایی مانند قدردانی، مهربانی و مراقبت از خود را آموخت. این به این معنی است که اگر آنها را در کودکی تجربه نکردیم، هنوز هم می توانیم آنها را در بزرگسالی تمرین کنیم. به عنوان مثال، نوشتن سه چیز کوچکی که برای آنها سپاسگزاریم، یا انجام کاری محبت آمیز برای خود یا شخص دیگری، می تواند خلق و خوی ما و کیفیت روابط ما را بهبود بخشد (سلیگمن، 2011).

مثال روزمره: اگر هر شب قبل از خواب یادداشت کنید، "امروز خوشحال بودم چون دوستم حالم را پرسید" یا "به خودم استراحت دادم"، ذهن شما به تدریج بر روی چیزهای مثبت تری متمرکز می شود و محبت کردن برای شما آسان تر می شود.

عواقب فقدان محبت والدین در بزرگسالی

• مشکل در برقراری روابط صمیمانه
• احساس بی ارزشی و انتقاد شدید از خود
• اضطراب هنگام دریافت محبت از دیگران
• سردی یا ناتوانی در ابراز محبت به همسر و فرزندان

این پیامدها فقط مجموعه ای از احساسات درونی نیستند، بلکه بر کیفیت زندگی به طور کلی تأثیر می گذارند. ممکن است فرد در انتخاب شریک عاشقانه، در رابطه با فرزندان یا حتی در محل کار دچار تنش و ناامنی شود. کمبود محبت، مانند یک حلقه پنهان، می تواند شادی، اعتماد به نفس و احساس تعلق را در زندگی روزمره کاهش دهد. اما خبر خوب این است که این چرخه قابل تغییر است. با آگاهی، تمرین‌های کوچک روزانه و یادگیری روش‌های ابراز محبت، می‌توانید به تدریج زخم‌های گذشته را التیام بخشید و روابط سالم‌تری بسازید.

یادگیری دوست داشتن خود و خانواده در بزرگسالی

مثل یادگیری یک زبان دوم یا یک آلت موسیقی، عشق یک "توانایی اکتسابی و تدریجی" است. حتی اگر در کودکی از والدین خود الگوی خوبی از محبت دریافت نکرده باشیم، باز هم می توانیم در بزرگسالی عشق ورزیدن را یاد بگیریم. مغز ما توانایی ایجاد عادات جدید را با تجربیات جدید دارد. وقتی هر روز کارهای کوچکی مثل گفتن یک کلمه محبت آمیز به خودمان یا یک آغوش کوتاه با اعضای خانواده تکرار می کنیم، کم کم این رفتارها طبیعی و راحت می شود. عشق به کارهای بزرگ و پیچیده نیاز ندارد. گاهی اوقات یک نگاه عاشقانه، آوردن یک لیوان آب برای دیگری یا گوش دادن برای چند دقیقه بدون تلفن همراه می تواند آغاز تغییر باشد. نکته اصلی انجام تمرینات کوچک اما مداوم است. با گذشت زمان، عشق به بخشی از زندگی روزمره تبدیل می‌شود و هم ما و هم خانواده‌هایمان آن را عمیق‌تر احساس می‌کنیم.

تمرینات روزانه برای ترمیم کمبود محبت والدین از طریق عشق به خود

چگونه هر تمرین کوچک به حذف عواقب کمبود محبت کمک می کند و راه را برای ترمیم هموار می کند.

1. جمله خودپسندانه برای ترمیم کمبود محبت والدین: هر روز صبح در آینه بگویید: "من ارزشمندم و شایسته عشق هستم."

این تمرین به کاهش انتقاد از خود و تقویت احساس ارزشمندی کمک می کند.

2. مراقبت های فیزیکی کوچک: یک لیوان آب سالم بنوشید، 10 دقیقه استراحت کنید یا کمی پیاده روی کنید.

با مراقبت از بدن، پیام امنیت و مراقبت از خود به مغز ارسال می شود و اضطراب کاهش می یابد.

3. نوشتن قدردانی: هر شب سه چیز کوچکی که بابت آنها سپاسگزار هستید را یادداشت کنید.

این کار ذهن را بر روی نکات مثبت و ارزشمند زندگی متمرکز می کند و احساس رضایت و شادی را افزایش می دهد.

4. لمس ایمن: دست خود را روی قلب خود قرار دهید و چند نفس عمیق بکشید.

این تمرین باعث افزایش سطح اکسی توسین و تقویت حس امنیت و راحتی در دریافت محبت دیگران می شود. href="https://www.verywellmind.com/what-is-attachment-theory-2795337#:~:text=Attachment%20is%20an%20emotional%20bond,the%20child's%20chances%20of%20survival.">Heinrichsp20et

این تمرینات ممکن است در نگاه اول ساده به نظر برسند، اما تکرار روزانه آنها مانند آبیاری گیاه عمل می کند و به تدریج ریشه های عشق را در ما تقویت می کند. هر کلمه محبت آمیز با خود، هر شکست کوچک یا لمس ایمن پیام جدیدی به مغز می فرستد که "من لایق توجه و امنیت هستم." با ادامه این موارد، دیدگاه فرد نسبت به خود تغییر می کند و احساس ارزشمندی جایگزین انتقاد درونی می شود. به این ترتیب فرد نه تنها با خود رابطه بهتری پیدا می کند، بلکه آمادگی بیشتری برای ابراز عشق در رابطه با دیگران پیدا می کند.

تمرینات روزانه برای ترمیم کمبود محبت والدین با ابراز محبت به خانواده

چگونه هر تمرین کوچک به حذف عواقب کمبود محبت کمک می کند و راه را برای ترمیم هموار می کند.

1. جمله مثبت به اعضای خانواده: یک بار در روز جمله ای مانند "خوشحالم که با شما هستم" یا "ممنون از کارت" بگویید.

این عمل باعث می‌شود اعضای خانواده احساس ارزشمندی کنند و روابط صمیمی‌تر شود.

2. تماس فیزیکی کوتاه: در آغوش گرفتن 5 ثانیه ای یا گرفتن دست همسر و فرزند.

تماس فیزیکی مختصر سطح اکسی توسین را افزایش می دهد و احساس امنیت و صمیمیت را تقویت می کند.

3. زمان اختصاصی: روزی 10 دقیقه بدون تلفن همراه با خانواده خود صحبت کنید یا یک بازی ساده انجام دهید.

این تمرین باعث ایجاد ارتباط عمیق تر و احساس مراقبت و اهمیت دادن به یکدیگر می شود.

4. سپاسگزاری کنید: در شب، یک ویژگی مثبت هر یک از اعضای خانواده را با صدای بلند بگویید.

ابراز قدردانی باعث تقویت روابط، افزایش اعتماد و کاهش سردی یا بی تفاوتی در خانواده می شود.

برای درمانگران: می‌توانید این تمرین‌ها را به عنوان تکلیف به مراجعان بدهید. پیشنهاد می شود با یک تمرین ساده شروع کنید (مثلا گفتن یک جمله مثبت در روز) و به تدریج تمرینات دیگر را اضافه کنید. همچنین بررسی تجربه مشتری در جلسه بعدی عمق بیشتری به روند درمان می دهد.

این تمرینات ساده هر روز مانند سرمایه گذاری در روابط ما با عزیزانمان است. هر کلمه محبت آمیز، هر تماس کوتاه یا زمان اختصاص داده شده، پیام «دوستت دارم و برایت ارزش قائلم» را به ذهن و قلب اعضای خانواده می فرستد. با تداوم این رفتارها، روابط خانوادگی گرمتر، صمیمی تر و امن تر می شود و هر یک از اعضای خانواده احساس ارزش و تعلق پیدا می کنند. با گذشت زمان، عشق به یک عادت طبیعی تبدیل می شود و چرخه بی عشقی گذشته شکسته می شود.

چند کلمه آخر

اگرچه نداشتن تجربه عشق از جانب والدین می تواند زخم عمیقی باشد، اما این سرنوشت اجتناب ناپذیر نیست. با آگاهی، تمرین روزانه و بازآموزی مغز، می توانیم عشق ورزی را به عنوان یک مهارت یاد بگیریم. این مسیر نه تنها کیفیت رابطه با خودمان را بهبود می بخشد، بلکه نسل بعدی خانواده را از چرخه بی مهری رها می کند. عشق را می توان آموخت و هر نسلی می تواند آن را قوی تر منتقل کند. وقتی والدین یاد می‌گیرند که خودشان و خانواده‌شان را دوست داشته باشند، فرزندانشان از همان ابتدا با الگوی ایمن بزرگ می‌شوند و دیگر مجبور نیستند سال‌ها برای ترمیم این خلأ تلاش کنند.

منابع

Ainsworth، M. D. S. (1982). پیوست: نگاه به گذشته و آینده. در C. M. Parkes & J. Stevenson-Hinde (ویراستار)، جایگاه دلبستگی در رفتار انسانی (ص. 3-30)

Bowlby, J. (1988). یک پایگاه امن: دلبستگی والدین-فرزند و رشد انسانی سالم. کتاب های پایه

Heinrichs, M., von Dawans, B., & Domes, G. (2009). اکسی توسین، وازوپرسین، و رفتار اجتماعی انسان. Frontiers in Neuroendocrinology, 30 (4), 548-557

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. مطبوعات آزاد

محسن درخشان‌نسب – روانشناس بالینی، پژوهشگر، هیپنوتیزم‌درمانگر، نویسنده و روان

در صورت داشتن ابهام و یا سوالی مقاله “ترم درباره محبت والدین” در انتهای همین صفحه ( بخش دیدگاه ) سوالتان را مطرح کنید. در اسرع وقت به سوالات شما پاسخ خواهند داد