آدنوم پاراتیروئید چیست؟ علائم، علت، تشخیص و درمان تومور پاراتیروئید

آدنوم پاراتیروئید چیست؟ علائم، علت، نحوه تشخیص و درمان تومور پاراتیروئید

آنچه در این مقاله می خواند:

آدنوم پاراتیروئید به چه معناست؟
انواع آدنوم پاراتیروئید
علائم آدنوم پاراتیروئید
علت ایجاد آدنوم پاراتیروئید
نحوه تشخیص آدنوم پاراتیروئید
عوارض عدم درمان آدنوم پاراتیروئید
روش‌های درمان تومور پاراتیروئید
مراحل جراحی آدنوم پاراتیروئید
حرف آخر

آدنوم پاراتیروئید به چه معناست؟

غدد پاراتیر معمولاً شامل ۴ غده به اندازه نخود یا دانه برنج هستند که در ناحیه گردن و اطراف غده تیروئید دارند. عملکرد اصلی آنها ترشح هورمون پاراتیروئید (PTH) است که با گرفتن کلسیم از استخوان ها و افزایش جذب آن از کلیه و روده، به تنظیم سطح کلسیم مورد نیاز برای عملکرد صحیح مغز، قلب، اعصاب و استخوان ها کمک می کند. آدنوم پاراتیروئید یک توده خوش خیم (غیر سرطانی) است که روی یک یا چند غده پاراتیروئید ایجاد می شود. جراحی پاراتیروئید یکی از روش‌های اصلی درمان تومور پاراتیروئید است.

این رشد غیرطبیعی باعث می شود که غده پاراتیروئید بیش از نیاز بدن، هورمون پاراتیروئید (PTH) تولید کند. این حالت پرکاری پاراتیروئید اولیه نامیده می شود. هورمون پاراتیروئید بیش از حد تعادل طبیعی کلسیم بدن را مختل می کند و میزان کلسیم در جریان خون را افزایش می دهد. افزایش سطح کلسیم در خون منجر به مشکلات سلامتی مانند سنگ کلیه و پوکی استخوان می شود.

آدنوم پاراتیروئید

تومورهای پاراتیروئید بر اساس تعداد توده های خوش خیم ایجاد شده در غدد پاراتیروئید به دو دسته کلی تقسیم می شوند:

آدنوم منفرد:

این مورد شایع ترین نوع آدنوم پاراتیروئید است که حدود 85 درصد از کل موارد هیپرپاراتیروئیدیسم را تشکیل می دهد. در این مورد، تنها یک غده پاراتیروئید به طور غیر طبیعی رشد می کند و به یک توده خوش خیم (آدنوم) تبدیل می شود.

آدنوم های چندگانه پاراتیروئید:

این نوع بسیار کمتر شایع است (حدود 4-5٪ از کل موارد هیپرپاراتیروئیدیسم). در اینجا، دو یا چند غده پاراتیروئید به طور غیر طبیعی در یک زمان یا در زمان های مختلف رشد می کنند و به آدنوم تبدیل می شوند.

علائم ناشی از آدنوم پاراتیروئید، که منجر به افزایش سطح کلسیم خون (هیپرکلسمی) می شود، می تواند بسیار متنوع باشد. با این حال، بسیاری از افراد علائم قابل توجهی ندارند و بیماری آنها اغلب در طول آزمایشات معمول خون به دلایل دیگر تشخیص داده می شود. علائم ناشی از تومور پاراتیروئید شامل موارد زیر است:

1. علائم عمومی و سیستم عصبی:

این علائم به دلیل تأثیر کلسیم اضافی بر مغز و بدن رخ می دهد و عبارتند از:

خستگی و ضعف: احساس خستگی بسیار، بی حالی و ضعف عضلانی
اختلالات شناختی و خلقی: گیجی، از دست دادن حافظه، افسردگی، تحریک پذیری و مشکلات فکری مانند گیجی و مه مغزی (کاهش تمرکز و حافظه)
دردهای عمومی: درد استخوان و مفاصل و دردهای عمومی بدون علت خاص

2. علائم کلیوی و اسکلتی:

افزایش کلسیم خون مستقیماً بر استخوان ها و کلیه ها تأثیر می گذارد و ممکن است منجر به علائم زیر شود:

عوارض استخوانی: پوکی استخوان، استخوان های ضعیف و افزایش خطر شکستگی
عوارض کلیوی: تشکیل سنگ کلیه و تکرر ادرار (به خصوص در شب)

3. علائم گوارشی و متفرقه:

این علائم به دلیل تأثیر کلسیم بالا بر سیستم گوارش و سیستم قلبی عروقی رخ می دهد:

شکایات گوارشی: یبوست، درد شکم، سوزش سر دل، تهوع/استفراغ و از دست دادن اشتها
فشار خون: مبتلا به فشار خون بالا

در بیشتر موارد، علت خاصی برای تشکیل این توده های خوش خیم وجود ندارد. با این حال، عوامل متعددی به عنوان عوامل خطر یا علل زمینه‌ای شناخته می‌شوند که می‌توانند به طور مستقیم یا غیرمستقیم در تحریک غدد پاراتیروئید و ایجاد آدنوم نقش داشته باشند.

1. عوامل ارثی و ژنتیکی

حدود 10 درصد از موارد آدنوم پاراتیروئید ارثی است و اغلب در سنین پایین‌تر تشخیص داده می‌شود:

سندرم های چندگانه نئوپلازی غدد درون ریز :(MEN) از جمله MEN I و MEN IIA که در آن ژن تغییر یافته از والدین به ارث می رسد و می تواند غدد دیگر را علاوه بر پاراتیروئید درگیر کند.
هیپرپاراتیروئیدیسم خانوادگی جدا شده: این بیماری یک نقص ژنتیکی ارثی است که فرد را مستعد ابتلا به هیپرپاراتیروئیدیسم اولیه می کند (در واقع، پرکاری پاراتیروئید در خانواده ها دیده می شود). در این افراد، ژن معیوب باعث می شود غده یا غدد پاراتیروئید به طور غیر طبیعی رشد کنند و در نهایت به صورت آدنوم (توده خوش خیم) ظاهر شده و بیش از حد فعال شوند.

2. عوامل محیطی و سبک زندگی

عواملی که می توانند غدد پاراتیروئید را تحریک کرده و خطر تشکیل آدنوم را افزایش دهند:

جنس و سن: تومور پاراتیروئید در زنان تقریباً سه برابر بیشتر از مردان شایع است و بیشترین شیوع در افراد 50 تا 70 ساله دیده می شود.
پرتودرمانی: قرار گرفتن در معرض پرتو (مانند سابقه پرتودرمانی) در ناحیه سر و گردن، خطر عفونت را افزایش می‌دهد.
کمبودهای تغذیه ای: کمبود مزمن و طولانی مدت کلسیم یا ویتامین D در رژیم غذایی می تواند غدد پاراتیروئید را تحریک کرده و باعث ایجاد تومور شود.
داروها: استفاده طولانی مدت از برخی داروها مانند لیتیوم ممکن است خطر ابتلا به آدنوم پاراتیروئید را افزایش دهد.