افتادگی رحم یکی از مشکلات شایع در زنان است که به ویژه در سنین بالاتر یا پس از زایمانهای متعدد میتواند بر سلامت جسمی و روانی تأثیرگذار باشد. این وضعیت زمانی رخ می دهد که رحم از موقعیت طبیعی خود در داخل حفره شکمی به پایین حرکت می کند و به سمت واژن حرکت می کند. در موارد شدید، این وضعیت ممکن است باعث بیرون زدگی رحم از واژن شود. در این مقاله به علل، علائم، تشخیص و روش های درمان افتادگی رحم پرداخته می شود.
علل افتادگی رحم
پرولپس رحم ممکن است به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. این عارضه معمولاً به دلیل ضعف یا آسیب به ماهیچه ها و بافت های پشتیبان رحم است که معمولاً در اثر فشار بالا یا تغییرات هورمونی ایجاد می شود. مهمترین دلایل این مشکل عبارتند از:
-
ضعف عضلات کف لگن: عضلات کف لگن که مسئول نگه داشتن رحم در موقعیت طبیعی خود هستند، ممکن است به دلیل زایمان های متعدد، افزایش وزن یا افزایش سن ضعیف شوند. این ماهیچه ها برای نگهداری صحیح رحم ضروری هستند و هر گونه آسیب به آنها می تواند منجر به افتادگی رحم شود.
-
تولد چند قلو: زنانی که چندین بار زایمان طبیعی را تجربه کردهاند بیشتر در معرض خطر افتادگی رحم هستند. زایمان طبیعی فشار زیادی به عضلات لگن وارد می کند و این عضلات ممکن است پس از زایمان نتوانند به موقعیت اولیه خود بازگردند.
-
پیری: با افزایش سن و به خصوص پس از یائسگی، سطح هورمون های استروژن کاهش می یابد. این تغییرات هورمونی می تواند بافت ها و عضلات لگن را ضعیف کند که در نهایت منجر به افتادگی رحم می شود.
-
افزایش فشار داخل شکمی: عواملی مانند افزایش وزن، سرفه مزمن، یبوست طولانی مدت یا بلند کردن اجسام سنگین می توانند فشار زیادی را بر عضلات کف لگن وارد کنند. این فشار می تواند منجر به آسیب به بافت های حمایت کننده رحم شود.
-
ژنتیک: برخی از زنان به طور طبیعی عضلات کف لگن ضعیفتری دارند و این میتواند احتمال افتادگی رحم را افزایش دهد.
اطلاعات بیشتر درباره زایمان طبیعی یا سزارین را در لینک بالا بخوانید.
عوارض افتادگی رحم
طبق mayoclinic
عوارض
پرولاپس رحم اغلب با افتادگی سایر اندام های لگنی اتفاق می افتد. این نوع پرولاپس نیز ممکن است رخ دهد:
پرولپس قدامی. افتادگی قدامی ناشی از بافت همبند ضعیف بین مثانه و سقف واژن است. می تواند باعث برآمدگی مثانه به داخل واژن شود. به این حالت سیستوسل یا افتادگی مثانه می گویند
پرولاپس واژن خلفی. بافت همبند ضعیف بین رکتوم و کف واژن می تواند باعث برآمدگی رکتوم به داخل واژن شود. این ممکن است باعث مشکل در حرکات روده شود. افتادگی واژن خلفی رکتوسل نیز نامیده می شود
عوارض
افتادگی رحم اغلب با افتادگی سایر اندام های لگن همراه است. این نوع افتادگی نیز ممکن است رخ دهد:
پرولپس قدامی. افتادگی قدامی ناشی از بافت همبند ضعیف بین مثانه و سقف واژن است. این می تواند باعث بیرون زدگی مثانه به داخل واژن شود. این وضعیت سیستوسل یا افتادگی مثانه نامیده می شود.
افتادگی خلفی واژن. بافت همبند ضعیف بین رکتوم و کف واژن می تواند باعث بیرون زدگی رکتوم به داخل واژن شود. این ممکن است باعث ایجاد مشکل در حرکات روده شود. پرولاپس خلفی واژن نیز رکتوسل نامیده می شود.

علائم افتادگی رحم
علائم افتادگی رحم می تواند از خفیف تا شدید متفاوت باشد و به درجه افتادگی رحم بستگی دارد. در بسیاری از موارد، زنان ممکن است در ابتدا علائم قابل توجهی را احساس نکنند، اما با پیشرفت بیماری، علائم واضح تری ظاهر می شوند. علائم شایع افتادگی رحم عبارتند از:
-
احساس فشار یا سنگینی در ناحیه لگن: بسیاری از زنان گزارش می دهند که احساس سنگینی یا فشار در ناحیه لگن یا واژن دارند که ممکن است با ایستادن یا راه رفتن بدتر شود.
-
درد در حین رابطه جنسی: افتادگی رحم ممکن است باعث شود که رحم به طور غیر طبیعی در داخل لگن قرار بگیرد و این می تواند باعث درد و ناراحتی در حین رابطه جنسی شود.
-
مشکلات ادراری: یکی از شایع ترین علائم افتادگی رحم، مشکلات ادراری است. این مشکلات می تواند شامل تکرر ادرار، ادرار یا احساس عدم تخلیه کامل مثانه.
-
افتادگی رحم از واژن: در موارد شدیدتر، ممکن است رحم از واژن بیرون بزند که به وضوح قابل مشاهده است و نیاز به درمان فوری دارد.
-
یبوست: برخی از زنان مبتلا به افتادگی رحم ممکن است مشکلاتی در دفع مدفوع داشته باشند و دچار یبوست شوند.
تشخیص افتادگی رحم
تشخیص افتادگی رحم معمولاً از طریق معاینه فیزیکی توسط پزشک انجام میشود. پزشک ممکن است از زن بخواهد که عضلات کف لگن را در طول معاینه لگن منقبض کند تا قدرت آنها را ارزیابی کند. همچنین اگر پزشک مشکوک به موارد شدیدتر باشد، ممکن است از تست های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا ام آر آی برای بررسی دقیق تر وضعیت رحم استفاده کند. دکتر بیتا سجادی پور متخصص زنان در غرب تهران راهنمای شما
روش های درمان افتادگی رحم
درمان افتادگی رحم به شدت بیماری و وضعیت بیمار بستگی دارد. در برخی موارد، درمان های غیر جراحی می تواند موثر باشد، در حالی که در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به جراحی باشد. روش های درمانی رایج عبارتند از:
-
تمرینات کگل: این تمرینات به تقویت عضلات کف لگن کمک می کند و می تواند در درمان افتادگی رحم موثر باشد. تمرینات کگل شامل انقباض و سپس آزاد کردن عضلات کف لگن است که این عضلات را تقویت می کند.
-
استفاده از دستگاههای پشتیبانی: در برخی موارد، استفاده از دستگاههایی مانند "حمایت واژینال" میتواند به حمایت از رحم و کاهش علائم کمک کند. این دستگاه ها به طور موقت رحم را در موقعیت صحیح خود نگه می دارند.
-
جراحی: اگر علائم شدید باشند و درمانهای غیرجراحی نتایج رضایتبخشی به همراه نداشته باشند، جراحی ممکن است یک گزینه درمانی مناسب باشد. در این روش، جراح عضلات لگن را تقویت کرده و رحم را به وضعیت طبیعی خود باز میگرداند.
-
هورمون درمانی: در زنانی که به دلیل یائسگی دچار افتادگی رحم می شوند، استفاده از هورمون درمانی می تواند به تقویت عضلات و بافت های لگن کمک کند.
-
تغییر سبک زندگی: در کنار درمانهای پزشکی، تغییرات سبک زندگی مانند حفظ وزن سالم، اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین و درمان یبوست میتواند به کاهش فشار روی رحم کمک کند
و علائم را کاهش دهد.
پیشگیری از افتادگی رحم
از افتادگی رحم معمولاً با تقویت عضلات کف لگن و مدیریت فشار داخل شکمی جلوگیری میشود. خانم هایی که قصد بارداری در آینده دارند یا باردار هستند باید مراقب عضلات لگن خود باشند و از تمرینات کگل برای تقویت آنها استفاده کنند. همچنین اجتناب از افزایش وزن زیاد در دوران بارداری و پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین می تواند در پیشگیری از این مشکل موثر باشد. دکتر بیتا سجادی پورنتیجه گیری
افتادگی رحم یک مشکل رایج است که می تواند اثرات زیادی بر سلامت جسمی و روانی زنان داشته باشد. این مشکل معمولاً به دلیل ضعف عضلات لگن، زایمان های متعدد، افزایش سن یا فشار زیاد ایجاد می شود. علائم آن شامل احساس فشار در ناحیه لگن، مشکلات ادراری، درد هنگام رابطه جنسی و در موارد شدیدتر خروج رحم از واژن است. درمان های مختلفی از جمله تمرینات کگل، استفاده از وسایل پشتیبانی و جراحی برای درمان این مشکل وجود دارد. ممکن است بتوان با تقویت عضلات کف لگن و مراقبت های دوران بارداری از افتادگی رحم جلوگیری کرد.

