شرایط اوفورکتومی

برخی شرایط و دلایلی که ممکن است نیاز به اوفورکتومی داشته باشند عبارتند از:

عفونت های مزمن یا آسیب به تخمدان ها: اگر تخمدان ها به دلیل عفونت یا آسیب مزمن به طور جدی تحت تاثیر قرار گرفته باشند، ممکن است برای درمان برداشته شوند.

پیشگیری از سرطان در موارد ارثی: برخی از زنانی که دارای جهش‌های ژنتیکی خاصی مانند جهش‌های BRCA1 یا BRCA2 هستند، ممکن است به دلیل خطر بالای ابتلا به سرطان تخمدان تحت اوفورکتومی پیشگیرانه قرار گیرند.

جراحی های مربوط به تغییرات هورمونی: گاهی اوقات اوفورکتومی برای درمان مشکلات هورمونی مانند هیپرپلازی آدرنال یا سایر اختلالات ناشی از تخمدان ها انجام می شود.

اوفورکتومی می تواند اثرات قابل توجهی بر سلامت هورمونی زنان داشته باشد، زیرا تخمدان ها مسئول تولید هورمون های استروژن و پروژسترون هستند. به همین دلیل، بسیاری از زنانی که تحت این روش قرار می‌گیرند ممکن است پس از جراحی برای جلوگیری از عوارضی مانند یائسگی زودرس، نیاز به درمان‌های هورمونی داشته باشند.

دلایل نیاز به برداشتن تخمدان

طبق mayoclinic

• آبسه لوله تخمدان. آبسه لوله تخمدان یک پاکت پر از چرک است که شامل یک لوله فالوپ و یک تخمدان است.
• اندومتریوز.
• تومورها یا کیست های غیر سرطانی تخمدان.
• سرطان تخمدان.
• پیچ خوردگی تخمدان.
• کاهش خطر سرطان.

آبسه لوله تخمدان. آبسه لوله فالوپ یک پاکت پر از چرک است که حاوی یک لوله فالوپ و یک تخمدان است.

• اندومتریوز.
• تومورها یا کیست های غیر سرطانی تخمدان.
سرطان تخمدان.
• پیچ خوردگی تخمدان.
• کاهش خطر ابتلا به سرطان.

جراحی برداشتن تخمدان

روش های مختلفی برای برداشتن تخمدان ها (اووفورکتومی) وجود دارد و پزشک با توجه به شرایط بیمار و دلیل جراحی بهترین گزینه را انتخاب می کند. مهم ترین روش ها عبارتند از:

1. لاپاراسکوپی:
   در این روش کم تهاجمی است و جراح تخمدان را از طریق برش های کوچک در شکم و با کمک دوربین و ابزار مخصوص خارج می کند.
   • مزایا:
     • دوره بهبودی سریعتر
     • درد و زخم کمتر
     • خطر کمتر عفونت
   • معایب:
     • در موارد بسیار پیچیده، ممکن است نیاز به تبدیل به جراحی باز باشد.
2. جراحی باز (لاپاراتومی):
   در این روش، جراح برای دسترسی به تخمدان ها، برش بزرگ تری در شکم ایجاد می کند.
   • مزایا:
     • امکان دسترسی بهتر به بافت ها در موارد پیچیده (مانند سرطان پیشرفته)
   • معایب:
     • دوره نقاهت طولانی تر
     • درد بیشتر و خطر عفونت بیشتر
3. از طریق واژن (اووفورکتومی واژینال):
   در موارد خاص، تخمدان ها را می توان از طریق یک برش در دیواره واژن برداشت، اما این مورد کمتر رایج است.
   • مزایا:
     • هیچ زخمی روی پوست شکم وجود ندارد
   • معایب:
     • ممکن است برای برخی شرایط بالینی مناسب نباشد.

انتخاب بهترین روش جراحیاووفورکتومی

تصمیم گیری در مورد نوع جراحی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله دلیل برداشتن تخمدان (به عنوان مثال، سرطان، کیست یا پیشگیری)، سلامت عمومی بیمار، و تجربه و توصیه جراح. به عنوان مثال، اگر بیمار مبتلا به سرطان تخمدان باشد، معمولاً جراحی باز برای بررسی دقیق تر بافت ها ترجیح داده می شود. در مقابل، برای کیست های ساده یا جراحی های پیشگیرانه، از لاپاراسکوپی بیشتر استفاده می شود. دکتر بیتا سجادی پور بهترین متخصص زنان در چیتگر راهنمای شما در این زمینه است.

مزایا و معایب کلی برداشتن تخمدان ها

مزایا و معایب کلی برداشتن تخمدان عبارتند از:

مزایا	معایب
درمان بیماری های جدی مانند سرطان یا پیچ خوردگی تخمدان	احتمال بروز علائم یائسگی زودرس (گرگرفتگی، تحلیل استخوان، تغییرات خلقی)
کاهش خطر ابتلا به برخی بیماری ها (مانند سرطان تخمدان) در موارد پیشگیرانه	نیاز به تنظیم هورمون ها در برخی موارد
	خطرات رایج جراحی (عفونت، خونریزی، مشکلات بیهوشی)

در نهایت، پزشک با توجه به شرایط فردی بیمار و مزایا و معایب هر روش بهترین گزینه را پیشنهاد می کند.

عوارض برداشتن تخمدان

برداشتن تخمدان ها (اووفورکتومی) می تواند عوارض جانبی کوتاه مدت و طولانی مدت داشته باشد. برخی از این عوارض مربوط به خود جراحی و برخی دیگر مربوط به تغییرات هورمونی پس از برداشتن تخمدان است. آگاهی از این عوارض و روش های مدیریت آنها به بیمار کمک می کند تا بهبودی بهتری داشته باشد و کیفیت زندگی خود را حفظ کند.

اثرات کوتاه مدت:

• درد و ناراحتی بعد از جراحی
• خونریزی و عفونت زخم
• اثرات بیهوشی (مانند تهوع و استفراغ)
• آسیب به اندام های مجاور

عوارض جانبی طولانی مدت (به ویژه در برداشتن دو طرفه تخمدان ها):

1. یائسگی زودرس:
   برداشتن تخمدان ها قبل از یائسگی به طور طبیعی هورمون های استروژن و پروژسترون را کاهش می دهد. این می تواند منجر به گرگرفتگی، خشکی واژن، کاهش میل جنسی، نوسانات خلقی و کاهش تراکم استخوان شود.
   • مدیریت:
     • در صورت مناسب بودن شرایط بیمار، هورمون درمانی (HRT).
     • استفاده از روان کننده های واژن یا مرطوب کننده ها برای از بین بردن خشکی.
     • انجام تمرینات تحمل وزن و مصرف مکمل های کلسیم و ویتامین D برای تقویت استخوان ها.
2. افزایش خطر بیماری های قلبی عروقی:
   کمبود استروژن ممکن است خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش دهد.
   • مدیریت:
     • وزن مناسب را حفظ کنید.
     • رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم.
     • کنترل فشار خون و کلسترول.
3. تغییرات خلقی و افسردگی:
   کاهش ناگهانی هورمون ها می تواند باعث تغییرات خلقی یا حتی افسردگی شود.
   • مدیریت:
     • مشاوره روانشناختی یا روانپزشکی.
     • در صورت نیاز داروهای ضد افسردگی.
     • فعالیت های آرامش بخش مانند یوگا، مدیتیشن، یا تمرینات تنفسی.

مراقبت های ضروری بعد از جراحی اووفورکتومی

مراقبت های ضروری پس از جراحی اوفورکتومی شامل موارد زیر است:

1. محدودیت استراحت و فعالیت:
   • در روزهای اولیه، از فعالیت‌های سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و ورزش‌های شدید اجتناب کنید.
   • بعد از چند روز فعالیت های سبک را شروع کنید و به تدریج میزان فعالیت را افزایش دهید.
2. مدیریت درد:
   • پزشک معمولاً مسکن تجویز می کند. این داروها را طبق دستور مصرف کنید و در صورت کاهش درد، به تدریج دوز آن‌ها را کاهش دهید.
   • استفاده از کیسه‌ی گرم روی نواحی شکم (با دستور پزشک) می‌تواند به کاهش درد و گرفتگی کمک کند.
3. رعایت بهداشت زخم:
   • زخم‌های جراحی را طبق دستور پزشک تمیز و خشک نگه دارید.
   • در صورت وجود پانسمان، از دست‌کاری آن خودداری کرده و در زمان تعیین‌شده تعویض کنید.
   • از غوطه‌ور شدن در آب (مانند استخر یا وان) تا زمانی که پزشک اجازه نداده است، پرهیز کنید.
4. مصرف داروها و مکمل‌ها:
   • آنتی‌بیوتیک‌ها یا داروهای دیگری که پزشک تجویز کرده است را کامل مصرف کنید.
   • در صورت نیاز به هورمون‌درمانی یا مکمل‌های کلسیم و ویتامین D، طبق دستور پزشک عمل کنید.
5. رژیم غذایی و هیدراتاسیون:
   • مصرف مایعات کافی و یک رژیم غذایی متعادل می‌تواند به بهبودی سریع‌تر کمک کند.
   • از غذاهای پرچرب و سنگین که ممکن است باعث نفخ یا ناراحتی شکمی شوند، پرهیز کنید.

چه زمانی باید به پزشک متخصص مراجعه کرد؟

1. افزایش دمای بدن:
   اگر تب (بالاتر از ۳۸ درجه سانتی‌گراد) دارید یا احساس لرز می‌کنید، این ممکن است نشانه عفونت باشد.
2. قرمزی، ورم یا ترشح غیرطبیعی از زخم:
   • اگر زخم جراحی قرمز، متورم یا دچار ترشح چرکی شود، به پزشک اطلاع دهید.
3. درد شدید و غیرمعمول:
   • اگر درد به جای کاهش، شدیدتر شود یا با داروهای تجویز شده کنترل نشود، نیاز به بررسی دارد.
4. مشکلات ادراری یا گوارشی:
   • اگر دچار مشکل در دفع ادرار، تغییرات غیرمعمول در حرکات روده، یا درد شدید شکمی شده‌اید، به پزشک مراجعه کنید.
5. ضعف شدید، سرگیجه یا بی‌حالی:
   • اگر احساس ضعف شدید دارید یا توان انجام فعالیت‌های روزمره را ندارید، ممکن است به کمک پزشکی نیاز داشته باشید.
6. تورم و درد در پاها:
   • اگر پاهای شما دردناک، قرمز یا متورم شدند، این می‌تواند نشانه‌ی لخته‌ی خون باشد و باید بلافاصله بررسی شود.

نتیجه‌گیری

رعایت دستورالعمل‌های پزشک، نظارت دقیق بر علائم، و مراجعه به پزشک در صورت بروز نشانه‌های نگران‌کننده، می‌تواند به بهبودی سریع‌تر کمک کرده و از عوارض احتمالی جلوگیری کند.

اطلاعات تماس دکتر سجادی پور