زخم پای دیابتی یکی از شایع ترین عوارض دیابت است که معمولاً به آرامی و بدون درد شروع می شود. بسیاری از بیماران تنها زمانی متوجه مشکل می شوند که زخم پیشرفت کرده یا عفونت ایجاد شده باشد. شناخت علائم اولیه می تواند از بدتر شدن زخم و عوارض جدی جلوگیری کند. توجه به تغییرات کوچک در پاها نقش مهمی در حفظ سلامت بیماران دیابتی دارد. در این مقاله از پزشکتان همراه شما هستیم تا علائم زخم پای دیابتی را به طور دقیق بررسی کنیم.
علائم اولیه زخم پای دیابتی (قبل از زخم باز)
قبل از اینکه زخم پای دیابتی باز شود، بدن علائم هشداردهندهای مانند تغییر رنگ پوست، خشکی، یا پینههای غیرمعمول ارسال میکند. این علائم اغلب بدون درد هستند و ممکن است نادیده گرفته شوند. در ادامه به جزئیات هر یک از این علائم و نحوه شناسایی آنها می پردازیم.
متن انگلیسی: زخم پا ممکن است تقریباً به صورت زخم روی گوشت پا ظاهر شود. بر اساس شرایط مرتبط - مانند مشکل در گردش خون و آسیب عصبی - ممکن است علائم خاصی را احساس نکنید. ترجمه فارسی: زخم های پا ممکن است به شکل جراحت یا بریدگی روی پوست ظاهر شوند. به دلیل مشکلاتی مانند کاهش جریان خون یا آسیب عصبی، ممکن است برخی علائم را اصلا احساس نکنید.
قبل از اینکه زخم باز شود، بدن علائم هشداردهنده ای مانند تغییر رنگ پوست، خشکی یا پینه های غیرمعمول ارسال می کند.
1. قرمزی و تغییر رنگ پوست پا
یکی از اولین علائم یا زخم پای دیابتی در مراحل اولیه، تغییر رنگ پوست است. این تغییر ممکن است به صورت قرمزی، تیره شدن، کبودی یا حتی رنگ بنفش روشن ظاهر شود. این وضعیت معمولاً نشانه فشار مداوم، التهاب یا عفونت اولیه است. در بیماران دیابتی، قرمزی پوست همیشه به معنای التهاب ساده نیست.
گاهی اوقات این تغییر رنگ نشان می دهد که بافت زیر پوست آسیب دیده است، حتی اگر پوست هنوز سالم به نظر برسد. به خصوص اگر قرمزی فقط در یک نقطه خاص باشد، باید آن را جدی گرفت. نکته مهم این است که این قرمزی ممکن است بدون درد باشد. فقدان درد نباید باعث بی توجهی شود، زیرا از دست دادن احساس در پا یکی از ویژگی های دیابت است و خطر را پنهان می کند.
2. پینه های ضخیم و دردناک یا برعکس بدون درد
پینه های ضخیم روی کف پا یا انگشتان پا یکی از شایع ترین و مهم ترین علائم زخم پای دیابتی است. این پینهها در اثر فشار مداوم ایجاد میشوند و میتوانند یک اسکار مخفی در زیر داشته باشند، بدون اینکه از بیرون مشخص باشد. گاهی پینه دردناک و گاهی کاملا بدون درد است.
هر دو موقعیت می توانند خطرناک باشند. میخچه های بدون درد معمولاً در اثر آسیب عصبی ایجاد می شوند و فرد متوجه فشار بیش از حد آن ناحیه نمی شود. اگر پینه ضخیم، زرد یا ترک خورده باشد، احتمال ایجاد زخم زمینه ای زیاد است. دستکاری یا بریدن پینه بدون نظر پزشک می تواند راه را برای زخم و عفونت باز کند.
3. پوست خشک، ترک خورده یا پوسته پوسته شده
خشکی پوست یکی از علائم اولیه است که اغلب نادیده گرفته می شود. در دیابت، کاهش تعریق طبیعی، پوست پا را خشک و شکننده می کند و به راحتی ترک می خورد. این ترکها ممکن است سطحی به نظر برسند، اما در واقع راهی برای ورود باکتریها به لایههای عمیقتر پوست هستند.
به خصوص، ترک در پاشنه یا بین انگشتان پا خطر بیشتری دارد. لایه برداری مداوم یا ترک هایی که بهبود نمی یابند، نشانه هایی هستند که نشان می دهد پوست توانایی خود را برای ترمیم از دست داده و مستعد ابتلا به زخم های دیابتی است.
4. تاول یا خراش کوچکی که خوب نمی شود
تاولهای کوچک، خراشها یا زخمهای سطحی که پس از چند روز بهبود نمییابند، یک علامت هشداردهنده جدی هستند. در افراد سالم، این آسیب ها معمولا به سرعت بهبود می یابند، اما در دیابت، روند بهبودی کند است. اگر یک تاول پا بدون دلیل ظاهری ظاهر شد یا بعد از یک هفته همچنان خراش وجود داشت، نباید آن را ساده تلقی کرد.
این می تواند اولین مرحله زخم پای دیابتی باشد. بسیاری از بیماران به دلیل نداشتن درد این علائم را نادیده می گیرند، اما این تاخیر می تواند باعث باز شدن زخم و ورود عفونت شود.
5. احساس گرما یا تورم موضعی
گرم شدن غیرطبیعی یک نقطه از پا نسبت به سایر قسمتها نشانه التهاب است یا اگر با علائم دیگری همراه باشد، احتمال عفونت بالا میرود. این علامت گاهی قبل از باز شدن زخم دیده می شود. تورم موضعی نیز می تواند به دلیل تجمع مایع یا پاسخ التهابی بدن باشد. اگر پا یا قسمتی از ساق پا بیشتر از حد طبیعی متورم شده باشد، باید بررسی شود. احساس گرما یا تورم حتی بدون درد نیز مهم است و یکی از علائم اولیه زخم پای دیابتی است.
علائم زخم پای دیابتی باز (هنگامی که پوست شکافته می شود)
وقتی پوست شکافته میشود و زخم باز میشود، علائم واضحتری مانند ترشح، بوی بد یا تغییر رنگ پوست اطراف زخم ظاهر میشود. این مرحله نشانه پیشرفت آسیب و خطر عفونت است. در ادامه به جزئیات هر یک از این علائم و نشانه های خطرناک زخم باز می پردازیم.
قبل از شکستن پوست (مرحله هشدار)
بعد از شکستن پوست (زخم باز)
تغییر رنگ پوست (قرمزی، تیره شدن، تیره شدن، قرمزی، تیره شدن، قرمزی، تیره شدن، تیره شدن پوست) زخم، شکستگی یا سوراخ شدن پوست مشاهده
پینه های ضخیم یا غیر معمول در کف پا یا انگشتان پا
ترشحات از زخم (شفاف، زرد، سبز یا چرکی)
خشکی شدید، ترک خوردگی پوست، یا پوسته پوسته شدن پوست
سایت
یک تاول یا خراش کوچک که به آرامی بهبود می یابد.
عمق را افزایش می دهد. یا اندازه زخم
گرمی موضعی در مقایسه با سایر قسمت های پا
قرمزی، تورم و التهاب آشکار در اطراف زخم
ورم خفیف یا تغییر شکل موضعی پا
درد یا برعکس
بدون درد کامل زخم بی حسی یا سوزن سوزن شدن در پا
مشاهده بافت عمیق، تاندون یا استخوان (در مراحل پیشرفته)
پوست سالم به نظر می رسد اما آسیب در زیر ایجاد می شود
سیاه شدن یا تیره شدن بافت اطراف زخم (فقط نکروز/فقدان گانگرن بسیار کم >بدون گانگرن) رطوبت
سفید شدن پوست اطراف زخم در اثر رطوبت بیش از حد
در این جدول علائم مرتبط قبل و بعد از شکافتن پوست در زخم پای دیابتی مقایسه شده است.
1. زخم باز یا شکاف پوست
وقتی پوست شکافته می شود و بافت زیرین آن قابل مشاهده است، زخم پای دیابتی وارد مرحله جدی تری شده است. این زخم ممکن است کوچک اما عمیق باشد. گاهی اوقات زخم مانند یک سوراخ یا شکاف کوچک به نظر می رسد و خطرناک به نظر نمی رسد، اما در واقع می تواند به لایه های عمیق تر نفوذ کند. هر زخم پای دیابتی نیاز به مراقبت پزشکی دارد، حتی اگر درد نداشته باشد یا کوچک به نظر برسد.
2. ترشحات شفاف یا چرکی
ترشحات از زخم یکی از علائم مهم است. ترشحات شفاف ممکن است نشان دهنده التهاب باشد، اما ترشحات زرد، سبز یا چرکی معمولاً نشان دهنده عفونت است. اگر میزان ترشح افزایش یابد یا با تغییر رنگ همراه باشد، نشان دهنده این است که بدن در حال مبارزه با عفونت است، اما به خودی خود موفق نیست. ترشحات کثیف یا غلیظ نیاز به اقدام فوری دارد و نباید با یک پانسمان ساده نادیده گرفته شود.
3. بوی بد از محل زخم
بوی نامطبوع ناشی از زخم پای دیابتی یکی از علائم هشدار دهنده عفونت است. این بو معمولاً به دلیل رشد باکتری ها و مرگ بافت ایجاد می شود. بوی بد، حتی اگر زخم کوچک باشد، نشان دهنده یک مشکل جدی است. در برخی موارد این بو نشانه قانقاریا است. هر بوی غیرعادی باید فوراً توسط پزشک بررسی شود.
4. ضخیم شدن یا تیره شدن پوست اطراف زخم
تیرگی یا سیاه شدن پوست اطراف زخم معمولاً نشانه کاهش شدید جریان خون یا مرگ بافت است. این وضعیت بسیار خطرناک است. ضخیم شدن پوست اطراف زخم می تواند واکنش بدن به التهاب مزمن باشد و از بهبود طبیعی جلوگیری کند. این علائم نشان می دهد که زخم وارد مرحله پیشرفته شده است و نیاز به درمان تخصصی دارد.
متن انگلیسی: مشاهدهترین علامت زخم پا، بافت سیاهی (به نام اسکار) اطراف زخم است. این به دلیل عدم وجود جریان خون سالم در ناحیه اطراف زخم ایجاد می شود. ترجمه فارسی: بارزترین علامت زخم جدی ساق، تیره شدن بافت اطراف زخم است که به آن «اسکار» می گویند. این به دلیل عدم جریان خون سالم در ناحیه اطراف زخم اتفاق می افتد. 5. بافت اطراف زخم سفید است (خیسی بیش از حد)
سفید شدن بافت اطراف زخم می تواند ناشی از رطوبت زیاد یا ترشح بیش از حد زخم باشد. این وضعیت پوست را ضعیف و مستعد عفونت می کند. بافت مرطوب نمی تواند خود را ترمیم کند و باکتری ها در آن راحت تر رشد می کنند. کنترل رطوبت اطراف زخم نقش مهمی در جلوگیری از ایجاد زخم های دیابتی دارد.
علائم عصبی مرتبط با زخم دیابت
آسیب عصبی یکی از دلایل اصلی زخم پای دیابتی است. بی حسی، گزگز، مورمور یا کاهش احساس درد شایع ترین علائم عصبی هستند. برخی از بیماران، برعکس، درد سوزش یا تیراندازی، به ویژه در شب را تجربه می کنند. این دردها نشانه آسیب پیشرفته عصبی هستند. هنگامی که اعصاب آسیب می بیند، فرد متوجه ضربه یا فشار نمی شود و همین موضوع اساس زخم می شود.
علائم عفونت زخم پای دیابتی
عفونت زخم پای دیابتی معمولاً با افزایش قرمزی، تورم، درد یا ترشحات چرکی همراه است. تب و لرز نیز در مراحل شدید دیده می شود. گاهی اوقات عفونت بدون درد است، اما بوی بد و تغییر رنگ زخم هشداری جدی است. عفونت درمان نشده می تواند به استخوان برسد و خطر قطع عضو را افزایش دهد.
علائم اختلال جریان خون در زخم دیابت (علائم خطرناک)
سردی پا، رنگ پریدگی یا کبودی از علائم کاهش جریان خون است. این وضعیت روند بهبود زخم را کند می کند. فقدان نبض در ساق پا یا درد شدید هنگام راه رفتن از علائم مهم اختلال گردش خون است. در این شرایط، زخم حتی با بهترین پانسمان هم خوب نمی شود و نیاز به درمان عروقی دارد.
علائم زخم پای دیابتی پیشرفته (هشدار)
زخمهای عمیق، قرار گرفتن در معرض استخوان یا تاندون، و تغییر رنگ سیاه نشانههای مرحله پیشرفته هستند. درد شدید یا برعکس بی حسی کامل نشان دهنده این است که آسیب عصبی و عروقی شدید شده است. سیاه شدن انگشتان پای دیابتی یکی از این موارد است. در این مرحله خطر عفونت گسترده و قطع عضو افزایش می یابد و اقدام فوری ضروری است.
زخم های نوروپاتیک معمولاً بدون درد هستند و در قسمت انتهایی فک رخ می دهند.
علائم انواع مختلف زخم پای دیابتی
هر یک از انواع زخم پای دیابتی علائم خاص خود را دارد. زخم های نوروپاتیک معمولا بدون درد هستند و در کف پا ایجاد می شوند. پوست اطراف آنها خشک و پینه بسته است. زخم های ایسکمیک به دلیل کاهش خون رسانی ایجاد می شوند و معمولاً دردناک، سرد و تیره رنگ هستند. اما در بیماران دیابتی مبتلا به نوروپاتی، درد می تواند کاهش یابد یا وجود نداشته باشد. زخم های عفونی ترکیبی از هر دو حالت هستند و خطرناک ترین هستند.
نتیجه گیری
علائم زخم پای دیابتی از تغییرات کوچک پوستی شروع می شود و اگر به موقع تشخیص داده نشود، می تواند منجر به زخم های عمیق، عفونت و حتی قطع عضو شود. بدون درد به این معنی نیست که بی خطر است، زیرا بسیاری از زخم ها بدون درد هستند. چک کردن روزانه پاها و توجه به علائم اولیه مانند قرمزی، خشکی یا پینه کلید پیشگیری است. تشخیص زودهنگام و مراقبت مناسب از زخم ها می تواند روند درمان را کوتاه کرده و عوارض جدی را کاهش دهد. آموزش بیمار و آگاهی از خطرات نقش مهمی در حفظ سلامت پا دارد. در نهایت، رعایت دقیق کنترل قند خون و مراقبت از پوست، اساسی ترین راه برای پیشگیری از زخم پای دیابتی است.
قبل از اینکه زخم باز شود، بدن علائم هشداردهنده ای مانند تغییر رنگ پوست، خشکی یا پینه های غیرمعمول ارسال می کند.
قبل از اینکه زخم باز شود، بدن علائم هشداردهنده ای مانند تغییر رنگ پوست، خشکی یا پینه های غیرمعمول ارسال می کند. 
