کیست بارتولن در اثر انسداد غدد بارتولن ایجاد شده و به شکل برجستگیهای گرد در ناحیه مرکزی واژن ظاهر میشود. این کیستها معمولاً بدون درد هستند، اما در صورت بروز، متورم و دردناک میشوند و به آبسه میشوند. علائم این نوع کیست شامل درد، درد، در راه رفتن و مشکلات بدبو است و برای درمان آن هم از روش هایی مانند حمام آب گرم، مصرف آنتی بیوتیک، درمان کیست، لیزر درمانی و در موارد شدید، جراحی کیست بارتولن تجویز می شود.
کیست بارتولن چیست
دو ورودی واژن و در بخش پایینی لابیاها، غدههایی به نام غدد بارتولن وجود دارند. وظیفه این غدد، مصرف مایعات لغزنده برای حفظ رطوبت واژن است. اگر به هر دلیلی مجاری غدد بارتولن مسدود شود، مایعات به جای خروج از غدد، درون آنها جمع میشوند و تودهای به نام کیست بارتولن ایجاد میکنند. تودههای بارتولن معمولاً در یکی از دو طرف ورودی واژن و زیر پوست لبههای واژن یا همان لابیاها به شکل برجستگیهای گرد ظاهر میشوند.
گاهی اوقات این کیستها کوچکند و هیچ مشکلی ندارند، اما در تجمع چرک یا عفونی شدن کیست، متورم، ملتهب و دردناک میشوند. بسته به شدت کیست و عفونت آن، روش های درمانی مختلفی از جمله درمان های خانگی، داروها و در موارد حاد تخلیه جراحی استفاده می شود.
آیا کیست بارتولین خطرناک است؟
معمولا خیر. کیست بارتولین اغلب کوچک باقی می ماند و هیچ علامتی ایجاد نمی کند. در چنین مواقعی نیازی به درمان خاصی نیست و به مرور مایع داخل کیست یا جذب بدن می شود و یا به طریق دیگری تخلیه می شود. اما اگر باکتری وارد توده شد و آن را عفونی کرد و باعث ایجاد آبسه ملتهب و دردناک شد، باید به پزشک مراجعه کنید.
کیستهای غیرعفونی بارتولین به تدریج کوچک و ناپدید میشوند، اما کیستهای عفونی، در صورت عدم درمان، میتوانند باعث ایجاد عوارض خطرناکی مانند تب، مشکل در راه رفتن و نشستن یا حتی ترکیدن خود به خود آبسه و گسترش عفونت شوند.
چه قرصی برای کیست بارتولین مفید است
داروی مورد استفاده برای درمان این بیماری به نوع کیست و تشخیص پزشک بستگی دارد. اگر کیست کوچک است و هیچ علامتی ایجاد نمی کند نیازی به مصرف دارو نیست. در چنین مواردی، رعایت بهداشت و حمام آب گرم به تخلیه طبیعی مایع داخل کیست کمک می کند. اما اگر کیست عفونی شود، پزشک آنتی بیوتیک تجویز می کند. بسیار مهم است که بدانید مصرف خودسرانه دارو نه تنها کمکی به شما نمی کند، بلکه گاهی اوقات باعث تشدید عفونت یا عود کیست بارتولن می شود.
بنابراین، اگر از این عارضه رنج می برید، به جای مراجعه به داروی بدون تجویز پزشک، در اسرع وقت به متخصص زنان مانند دکتر گیتی قیازی مراجعه کنید. پس از بررسی دقیق علائم شما، بهترین قرص ها را برای کیست بارتولین تجویز می کنند.
اگرچه احتمال بروز این کیست در زنان بین 20 تا 30 سال بیشتر است، اما این ربطی به وضعیت تاهل شما ندارد. فرقی نمی کند متاهل باشید یا مجرد. در هر صورت توده بارتولن عارضه ای است که برای بسیاری از زنان پیش می آید. در دختران مجرد، این کیست معمولاً به دلایل غیر جنسی و به دلیل عواملی مانند عدم رعایت بهداشت فردی، تحریک یا آسیب به ناحیه تناسلی، عفونت های باکتریایی یا واکنش آلرژیک به مواد شوینده و محصولات بهداشتی ایجاد می شود.
درمان کیست بارتولین در دختران مجرد مانند سایر زنان است. اولین قدم مراجعه به دکتر گیتی غیاضی - متخصص زنان، زایمان و لاپاراسکوپی و سپس پیگیری روش های درمانی مناسب است.
علائم ترکیدن کیست بارتولن
اگر توده بارتولین آلوده نباشد، پارگی آن نه تنها بی ضرر است، بلکه احتمال آلوده شدن آن را در آینده کاهش می دهد. یکی از راه های موثر برای تسریع این روند، نشستن در آب گرم است. اگر این کار را چند بار در روز و هر بار به مدت 20 دقیقه انجام دهید، به تخلیه و ترکیدن کیست کمک میکنید.
وقتی کیست می ترکد، محتویات آن خالی می شود و تورم و تورم آن ناپدید می شود. گاهی پس از این اتفاق التهاب کمی باقی می ماند، اما در صورت عدم وجود عفونت، ظرف چند روز این التهاب فروکش می کند. ترشحات ناشی از ترکیدن کیست ها شامل مایعات زرد کم رنگ، قهوه ای یا قرمز است. اگر کیست عفونی شود، این ترشحات بوی بد و نامطبوعی دارند.
پماد کیست بارتولن
گاهی اوقات لازم است که طبق تجویز پزشک از پماد برای کیست بارتولین استفاده شود. این پمادها خاصیت ضد باکتریایی دارند و به جلوگیری از عفونت و کاهش التهاب کمک می کنند. برای تعیین اینکه کدام نوع پماد برای شما مناسب است، حتما باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک بر اساس شدت و نوع کیست پماد مناسب را تجویز می کند. معمولا پس از چند روز استفاده مداوم از پمادهای ضد باکتری یا ضد التهابی، علائم عوارضی مانند التهاب و درد کاهش می یابد. اگر کیست عفونی شده باشد یا با پماد بهبود نیابد، پزشک از روش های دیگری برای درمان آن استفاده می کند.
درمان کیست بارتولن
بسته به اندازه و علائم کیست، پزشک از روش های مختلفی برای درمان آن استفاده می کند. اگر کیست کوچک و بدون علامت باشد، معمولاً نیازی به مداخله پزشکی ندارد. برای کیست های بزرگ و عفونی که باعث درد، التهاب و ناراحتی می شود، پزشک ابتدا وضعیت بیمار را بررسی می کند و با توجه به شدت علائم، مناسب ترین گزینه درمانی را انتخاب می کند. هدف از درمان کاهش درد، جلوگیری از عفونت های مکرر و جلوگیری از عود کیست است.
حمام سیتز: درمان خانگی برای کاهش التهاب
یکی از سادهترین راهها برای بهبود کیستهای کوچک، حمام نشستن است. چند بار نشستن در آب گرم در روز باعث باز شدن و تخلیه کیست می شود. پس از حمام کردن، مهم است که ناحیه را خشک کنید و لباس زیر تمیز بپوشید تا از تحریک یا عفونت بیشتر کیست جلوگیری کنید.
داروها: ضدآنتی بیوتیک ها و دردضد التهاب
اگر کیست باعث درد و التهاب شود، پزشک مسکن هایی مانند ایبوپروفن یا استامینوفن را تجویز می کند. در صورت وجود عفونت، آنتی بیوتیک هایی مانند سیپروفلوکساسین، سفتریاکسون، آزیترومایسین، داکسی سایکلین یا مترونیدازول برای رفع عفونت تجویز می شود. مصرف خودسرانه این داروها توصیه نمی شود. تشخیص نوع عفونت و داروی مورد نیاز فقط بر عهده پزشک است.
درناژ کیست: تخلیه سریع برای کاهش درد
اگر کیست رشد کرده و به آبسه تبدیل شده باشد، پزشک برش کوچکی روی آن ایجاد می کند تا مایع داخلی کیست تخلیه شود. این روش معمولا با بی حسی موضعی انجام می شود و به سرعت درد ناشی از کیست را کاهش می دهد.
کیسهسازی: ایجاد یک دهانه دائمی برای جلوگیری از عود
در افراد مبتلا به کیست بارتولین عود کننده، کیسهشناسی توصیه میشود. در این روش، پزشک یک برش کوچک در کیست ایجاد میکند و سپس لبهها را بخیه میزند تا یک روزنه دائمی برای تخلیه مایع ایجاد شود. در برخی موارد، برای جلوگیری از بسته شدن دهانه، یک کاتتر کوچک برای مدتی در محل قرار میگیرد.
لیزر دیدی اکسید کربن: روشی کمترتهاجمی و سریع
یک گزینه درمانی دیگر برداشتن کیست با لیزر دی اکسید کربن است. این روش با کمترین آسیب به بافت های اطراف کیست را از بین می برد. البته هزینه آن بیشتر از روش های سنتی است.
حذف کامل غده بارتولن: آخرین گزینه درمانی
در مواردی که کیست مدام عود می کند و هیچ یک از روش های دیگر موثر نیست، جراحی برای برداشتن کامل غده بارتولین انجام می شود. این روش در بیمارستان تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و فقط در صورت لزوم توصیه می شود.
علائم کیست بارتولن
در اکثر موارد، کیست بارتولین علائم خاصی ندارد و تنها هنگام شستشوی ناحیه تناسلی یا در حین معاینات پزشکی مشخص میشود. بافت کیست بارتولین معمولاً نرم و بدون درد است و در بیشتر موارد خود به خود از بین می رود. اما اگر کیست عفونی شود باعث درد شدید می شود. این وضعیت آبسه نامیده می شود که باعث ناراحتی و درد شدید هنگام راه رفتن یا رابطه جنسی می شود.
به طور کلی، علائم کیست بارتولین شامل موارد زیر است:
- درد هنگام رابطه جنسی
- تورم و تغییر شکل لبه های خارجی واژن (لبیا بزرگ)
- برآمدگی حساس و دردناک در نزدیکی دهانه واژن
- ناراحتی هنگام حرکت، نشستن یا راه رفتن
- تب
علائم ترکیدن کیست بارتولن
ترکیدن این کیست درد زیادی ایجاد می کند، اما عوارض جدی مانند ناباروری ایجاد نمی کند و ربطی به باروری شما ندارد. پس از درناژ، مایع داخل کیست خارج شده و التهاب کاهش می یابد. اگر درد زیادی دارید، می توانید از مسکن های بدون نسخه استفاده کنید. به یاد داشته باشید که هرگز نباید خودتان کیست را با فشار دادن آن باد کنید. اگر عفونت کیست گسترش یابد یا کیست عود کند، برای جلوگیری از عوارض بیشتر به درمان پزشکی نیاز است.علائم ترکیدن کیست بارتولین شامل موارد زیر است:
- بوی نامطبوع پس از ترکیدن کیست
- درد و التهاب شدید
- ناراحتی و احساس بد در ناحیه تناسلی
- تورم و قرمزی اطراف کیست
- احساس درد هنگام حرکت یا نشستن
تشخیص زودهنگام توده بارتولن به خصوص زمانی که کیست عفونی شده باشد از بروز بسیاری از مشکلات و عوارض جلوگیری می کند. خانم دکتر گیتی غیاضی با سال ها تجربه در درمان بیماری های زنان و استفاده از روش های پیشرفته تشخیصی و درمانی، دقت و مهارت بالایی در زمینه تشخیص و درمان این نوع کیست ها دارد.
تخصص و دانش عمیق ایشان در کنار اخلاق حرفه ای ایشان باعث شده است که بیماران عزیز روند درمانی موفق خود را با آسودگی خاطر طی کنند. شما عزیزان می توانید برای تشخیص و درمان انواع بیماری ها مانند کیست تخمدان، توده بارتولین، زخم دهانه رحم و یا اقداماتی مانند لاپاراسکوپی به مطب دکتر قیازی مراجعه نمایید.
سوالات متداول
دوره استراحت پس از جراحی کیست بارتولین چقدر است؟
معمولاً 3 تا 7 روز طول می کشد تا بهبودی کامل شود. علاوه بر این، به مدت 4 هفته نباید رابطه جنسی داشته باشید، به مدت 1 ماه از تامپون استفاده نکنید، از استعمال دخانیات و الکل خودداری کنید و تا زمان بهبودی کامل از ورزش و فعالیت های سنگین خودداری کنید.
کدام زناندر معرض این نوع کیست هستند؟
زنانی که فعالیت جنسی بیشتری دارند بیشتر در معرض توده بارتولین هستند. علاوه بر این، احتمال عود کیست در زنانی که بین 20 تا 30 سال سن دارند و سابقه این مشکل را داشته اند بیشتر است. آسیب یا ضربه فیزیکی به ناحیه غده بارتولین و جراحی واژن نیز خطر این تشکیل توده را افزایش می دهد.
درمان های خانگی برای کیست بارتولن چیست؟ترکیب سرکه سیب با عسل، زنجبیل با عسل و ژل آلوئه ورا در بهبود این مشکل تاثیر بسزایی دارد. پماد سیاه نیز یک گزینه طبیعی برای درمان در نظر گرفته می شود و هنگامی که به صورت موضعی روی توده بارتولین استفاده می شود، به رفع عفونت و تخلیه مایع انباشته شده کمک می کند و به تدریج التهاب و ناراحتی را کاهش می دهد.
توصیه های نهایی در مورد کیست بارتولین
کیستهای بارتولین معمولاً بیخطر هستند، اما اگر عفونی شوند، میتوانند مشکلات جدی و خطرناکی ایجاد کنند. مصرف دارو بدون مشورت با پزشک و بی توجهی به درمان باعث عود کیست و عوارض بیشتر می شود. خوشبختانه گزینه های زیادی برای درمان این مشکل وجود دارد، از درمان های خانگی ساده گرفته تا روش های جراحی. رعایت بهداشت فردی، استفاده از شوینده های مناسب و مراجعه منظم به پزشک از راه های اصلی پیشگیری از این عارضه است. اگر متوجه علائمی مانند تب یا درد شدید شدید، حتماً به متخصص زنان مراجعه کنید تا از مشکلات جدیتر جلوگیری کنید.
