نقش تقلید در تربیت فرزند؛ از الگو بودن تا الگو ساختن

یکی از ابزارهای مهم تربیت فرزند، چیزی است که معمولاً در همه خانه‌ها پیدا می‌شود: تقلید. در واقع، «تقلید در تربیت فرزند» یکی از بنیادی‌ترین سازوکارهای کودک است. کودک از همان لحظه‌ای که چشم باز می‌کند، نگاهش به پدر و مادر است. کسانی که اولین و تاثیرگذارترین الگوهای زندگی او هستند. اگر از این فرصت به درستی استفاده شود، می توان بسیاری از رفتارهای صحیح و ارزشمند را با تقلید در کودک نهادینه کرد.

وقتی والدین در مقابل کودک یکدیگر را تحقیر می کنند، در مورد یکدیگر بد صحبت می کنند یا رفتار غیر محترمانه ای از خود نشان می دهند، در واقع تصویر قهرمانانه ای را که کودک از والدین دارد از بین می برند. نتیجه چه خواهد شد؟ والدین دیگر نمی توانند الگوی موثری برای کودک باشند و کودک یکی از مهمترین ارکان رشد شخصیت خود را از دست می دهد.

اگر والدین نتوانند الگوی سالمی برای کودک باشند، کودک به سرعت به الگوهای خارج از خانواده روی می آورد: دوستان، همکلاسی ها، چهره های مجازی یا حتی شخصیت های خیالی. اینجاست که احتمال انتخاب الگوهای اشتباه افزایش می یابد. گاهی در غیاب الگوی قابل اعتماد، کودک خود را معیار قرار می دهد و به سمت عزت نفس و گوشه گیری می رود. مسیری که بعداً اصلاح آن بسیار دشوار خواهد بود.

قرار نیست الگو بودن والدین را به مجسمه های خشک و بی احساس تبدیل کند. والدین می توانند بازی کنند، شوخی کنند و با فرزندشان رابطه ای گرم برقرار کنند. اما در کنار آن باید با اعمال و رفتار خود معنای مسئولیت پذیری را نشان دهند: مطالعه، کمک به دیگران، احترام به همسر، انجام کارهای خانه و پایبندی به فعالیت های ارزشمند. این یک ترکیب متعادل است که نوزاد را به طور طبیعی جذب می کند.

به الگوهای کودک خود توجه کنید. مدیریت تقلید در تربیت کودک

کودکان فقط از والدین خود تقلید نمی کنند. دوستان، معلمان، چهره های محبوب و حتی فضای مجازی بخشی از دنیای مدل آنهاست. والدین باید بدون سخت گیری و کنترل بر این الگوها نظارت کنند. اگر مثال خوبی وجود دارد آن را تقویت کنید و اگر مثال نامناسبی در زندگی کودک وجود دارد با ظرافت و درایت در مورد آن صحبت کنید نه اینکه کودک را با برچسب و تحقیر از آن جدا کنید. فشار مستقیم معمولاً نتیجه معکوس می دهد.

اگر الگوی مناسبی برای فرزندتان پیدا نکردید، فضای مجازی این کار را برای او انجام خواهد داد. بنابراین بهتر است والدین با توجه به علاقه و سن کودک، الگوهای واقعی و سالم را معرفی کنند: ورزشکاران با اخلاق، هنرمندان متعهد، نویسندگان ارزشمند یا شخصیت های فرهنگی و مذهبی اصیل. کودک باید بتواند تفاوت بین "فرد معقول" و "فرد غیرمنطقی" را از طریق تجربه و مشاهده شما درک کند.

در آستانه بلوغ، زمان آن فرا می رسد که کودک از تقلید صرف فراتر رفته و به مرحله تحلیل و استدلال برسد. طبیعی است که نوجوانان حتی از مدل های خود انتقاد کنند. چه شما و چه افراد دیگر. از این انتقاد نترسید. این فرصتی است که نشان می دهد کودک از نظر عقلی در حال رشد است. به او کمک کنید تا مسیر انتخاب آگاهانه ارزش ها و رفتارها را بیاموزد.


منبع: مجموعه مطالب برگرفته از کتاب آموزش کودک نوشته استاد علی صفایی حائری.