یکی از مهمترین چالشها در رشد کودکان، جدایی کودک از والدین و استقلال است. از آنجایی که این فرآیند در سال های اولیه زندگی اتفاق می افتد، بسیاری از والدین با چالش هایی روبرو هستند. مثلاً والدین شاغل که باید کودک را با پرستار تنها بگذارند. یا والدینی که با ممانعت از تنها خوابیدن کودک مواجه می شوند.
از آنجایی که این فرآیند استقلال و جدایی برای والدین چالش برانگیز است، کودک را نیز مضطرب می کند. این فرآیند باید توسط والدین به درستی مدیریت شود تا آسیبی به کودک وارد نشود. و البته این استقلال باید به موقع انجام شود زیرا اگر کودک تا سنین بالاتر نتواند مهارت این جدایی و استقلال را کسب کند در فعالیت های اجتماعی به خصوص در سنین مدرسه با مشکلات جدی مواجه خواهد شد.
تا زمانی که اضطراب جدایی شدید نباشد و والدین بتوانند با مشاوره والدین این روند را مدیریت کنند، دلیلی برای نگرانی وجود ندارد. اما اگر این اضطراب بیش از حد طبیعی باشد و تا سنین بالاتر ادامه یابد، کودک نیاز به مراجعه به روانشناس دارد. زیرا در این صورت اختلال اضطراب جدایی بروز می کند و والدین باید حتماً آن را درمان کنند.
اضطراب جدایی در کودکان چیست؟
وابستگی و ترس از دست دادن در سال های اولیه زندگی، به ویژه برای کودکان زیر دو سال، امری طبیعی است. با رشد کودک این وابستگی به طور طبیعی کاهش می یابد. اما گاهی برخی از کودکان حتی در سن 6 سالگی دچار ترس و اضطراب جدایی می شوند.اضطراب جدایی در کودکان به خصوص در جدایی اول طبیعی است و به مرور زمان برطرف می شود. اما اگر این ترس و اضطراب ادامه پیدا کرد، والدین باید با کودک رفتار کنند.
اگر اضطراب جدایی در کودکان به موقع درمان نشود، ممکن است کودک حتی از رفتن به مدرسه امتناع کند و بدون والدین نتواند در اجتماع حضور داشته باشد.
اختلال اضطراب جدایی در کودکان در صورت عدم درمان ممکن است تا بزرگسالی با کودک باقی بماند و آینده او را تحت تاثیر قرار دهد.
به طور کلی اختلال اضطراب جدایی در کودکان به ترس فرد از ترک خانه یا جدا شدن از افراد خاصی مانند والدین اشاره دارد. این اضطراب باید با توجه به سن کودک بررسی شود تا به عنوان یک اختلال شناخته شود.
رویکردهایی که در استقلال و جدایی کودک از والدین تاثیر زیادی دارد تا حد زیادی مبتنی بر فرهنگ است. در فرهنگ غربی، بچه ها معمولاً زودتر این استقلال را تجربه می کنند، مثلاً زیر یک سال، شب ها جدا از والدین می خوابند. اما در برخی فرهنگ ها این وابستگی بیشتر است و جدایی دیرتر صورت می گیرد.
باید بدانید که اضطراب جدایی موقتی و گذرا است و والدین با کسب آگاهی می توانند این موضوع را کنترل و مدیریت کنند.
در ادامه این مقاله با علائم و روش های درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان آشنا می شویم. اگر می خواهید در مورد اختلال اضطراب جدایی در کودکان بیشتر بدانید، با ما همراه باشید.
سن طبیعی اضطراب جدایی در کودک چه زمانی است؟
برای اکثر کودکان، اضطراب جدایی بین سنین 10 تا 18 ماهگی رخ می دهد و می تواند تا سن سه سالگی ادامه یابد. این اضطراب زمانی رخ می دهد که بخواهید کودک را برای انجام کاری با یک پرستار یا شخص دیگری تنها بگذارید. یا شبها او را در اتاقی جداگانه بخوابانید.
اضطراب جدایی به طور کلی تا دو سالگی تا حد زیادی کاهش می یابد. اگر بعد از دو سالگی این اضطراب بهبود نیافت یا اینکه کودک واکنش های شدید و غیرطبیعی از خود نشان داد باید علائم اختلال اضطرابی در کودک به خوبی بررسی شود و برای این منظور کودک را به مشاور و روانشناس ارجاع داد.
نشانه های اختلال اضطراب جدایی در کودکان چیست؟
اضطراب جدایی در کودکان دارای علائم و نشانه هایی است که والدین باید برای تشخیص و درمان به موقع به روانشناس کودک مراجعه کنند.
شناسایی علائم و نشانه های اضطراب جدایی در کودکان بسیار مهم است. زیرا با تشخیص به موقع این اختلال اضطرابی درمان می شود.
برخی از علائم اضطراب جدایی در کودکان به شرح زیر است:
- ترس از جدا شدن از والدین
- اضطراب هنگام فکر کردن به جدایی از والدین
- ترس از خوابیدن در جایی غیر از خانه
- بی قراری شدید، بی حوصلگی و گریه هنگام جدا شدن از والدین
- دردهای فیزیکی مانند دل درد، سردرد و دردهای عضلانی
- نگرانی مداوم و ترس از دست دادن و مرگ والدین
- کابوس
- تمایل شدید کودک به خوابیدن در کنار والدین
- امتناع از رفتن به مدرسه
دلایل اضطراب جدایی در کودکان
اختلال اضطراب جدایی ممکن است به دلیل استرس یا حادثه خاصی در زندگی کودک ایجاد شود. به طور کلی عواملی که باعث ایجاد اضطراب جدایی در کودکان می شوند را می توان به چند دسته تقسیم کرد:
استرس یا از دست دادن یکی از چهره های مهم زندگی: مانند طلاق والدین، مرگ عزیزان، از دست دادن حیوان خانگی و غیره.
ژنتیک و سابقه خونی: اختلالات اضطرابی ممکن است به صورت ژنتیکی به اعضای خانواده منتقل شود.
حوادث زیستمحیطی: حوادثی که منجر به جدایی میشوند، مانند قرنطینه در زمان کرونا.
روش فرزندپروری: یکی دیگر از دلایل اضطراب جدایی در کودکان ممکن است روش فرزندپروری باشد. والدین باید راه صحیح مقابله با جدایی را بدانند.
در ادامه این مقاله از افق سلامت با ما همراه باشید تا بتوانیم شما را با روش های درمانی و توصیه هایی برای کاهش اضطراب جدایی در کودکان بیشتر آشنا کنیم.
درمان اختلال اضطراب بدون مراجعه به روانشناس امکان پذیر نیست و حتی بدون درمان ممکن است کودک به اختلالات دیگری مانند اختلال وسواس فکری، افسردگی، اختلال اضطراب اجتماعی و ... مبتلا شود.
بنابراین، مراجعه به روانشناس گام مهمی برای درمان اختلالات اضطرابی در کودکان است.
پس از تشخیص اضطراب جدایی در کودک، روانشناس علل این اضطراب را شناسایی می کند و سپس از راهکارها و تمرین هایی برای درمان آن استفاده می کند.
درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان به دو صورت دارودرمانی و روان درمانی انجام می شود. روان درمانی شامل جلسات درمانگر است که با کودک برای کاهش اضطراب کار می کند. در بسیاری از موارد، هر دو روش درمانی به صورت موازی مورد استفاده قرار می گیرند
پزشکان از داروهای ضد اضطراب در درمان دارویی استفاده می کنند. اما باید بدانید که این درمان موقتی است و راه حلی طولانی مدت برای درمان این اختلال نیست.
درمان شناختی رفتاری یا CBT نوعی روان درمانی است که برای از بین بردن اضطراب جدایی استفاده می شود. به این ترتیب کودک یاد می گیرد که چگونه با ترس از جدایی روبرو شود و چگونه احساسات خود را مدیریت کند. همچنین در این روش والدین یاد می گیرند که چگونه از کودک حمایت کنند و او را در روند استقلال یاری کنند.
اگر فرزند شما نیز از اختلال اضطراب جدایی رنج می برد، برای درمان این اضطراب در اسرع وقت با روانشناس مشورت کنید. می توانید با مراجعه به وب سایت کلینیک روانشناسی عقوف سلامت، برای رزرو وقت با روانشناس اقدام کنید.
درمان اضطراب جدایی در کودکان در خانه
برای درمان اضطراب جدایی در کودکان، علاوه بر درمان توسط روانشناس، لازم است والدین اقداماتی را انجام دهند تا درمان کودک به درستی انجام شود. حمایت والدین می تواند در روند درمان بسیار موثر باشد. در زیر به برخی از این موارد اشاره می کنیم:
- همزمان با درمان حرفه ای توسط روانشناس، والدین می توانند اطلاعات صحیحی در مورد اختلال اضطراب جدایی فرزندشان از روانشناس دریافت کنند. تا بتوانند فرزند خود را درک کنند و در مسیر بهبودی به او کمک کنند.
- سعی کنید جلسات درمانی را به طور مداوم ادامه دهید. بین جلسات استراحت نکنید تا کودک به خوبی با این شرایط سازگار شود و درمان موثر باشد.
- شما باید عواملی که باعث ایجاد و تحریک اضطراب در کودکتان می شوند را شناسایی کنید. استراتژی های ارائه شده توسط درمانگر را تمرین کنید و در صورت نیاز از آنها استفاده کنید.
- به کودک اطمینان دهید که اضطراب او موقتی است و قابل درمان است و او را تشویق کنید.
- به احساسات فرزندتان گوش دهید. اما از توصیه کردن بپرهیزید.
- به کودک کمک کنید احساس امنیت بیشتری کند. اضطراب خود را کنترل کنید. در چنین مواقعی ممکن است والدین به دلیل نگرانی برای فرزندشان دچار آشفتگی و اضطراب شوند، اما باید توجه داشت که کنترل این اضطراب و عدم انتقال آن به کودک می تواند گام موثری در روند درمان باشد.
- یکی از موارد مهم و قابل توجه در درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان، همراهی والدین است. بخش مهمی از درمان اضطراب جدایی در کودکان بر عهده والدین است. والدین علاوه بر مراجعه به موقع به روانشناس و قرار دادن کودک در روند درمان باید در تمام مراحل به کودک کمک کنند. زیرا کودکان در سنین پایین به حمایت و همراهی والدین نیاز دارند. اگر والدین در طول مراحل درمان کودک را همراهی نکنند، درمان بی فایده خواهد بود یا اثربخشی لازم را نخواهد داشت. بنابراین درمان اضطراب جدایی در کودکان نیازمند صبر و حوصله والدین است. والدین باید با آرامش و حوصله تمرینات را گام به گام با کودک انجام دهند و او را در این راه همراهی کنند.
- حضور مستمر و ارتباط مستمر با روانشناس و مشاور به والدین در انجام این کار کمک می کند.
توصیه هایی برای کاهش اضطراب جدایی در کودکان عادی
گاهی اوقات کودک علائم اختلال اضطراب جدایی را ندارد و یا به گفته روانشناس کودک مبتلا به اختلال نیست و فقط در مرحله رشد و پذیرش فرآیند جدایی است. شما به راحتی می توانید در این فرآیند به کودک خود کمک کنید و از اضطراب جدایی در کودک جلوگیری کنید.
برای این کار بهتر است توصیه های زیر را دنبال کنید:
- از تماشای فیلم ها یا برنامه های خشونت آمیز در حضور فرزند خود اجتناب کنید.
- هر از گاهی جدایی را با فرزندتان تمرین کنید. مثلا او را برای مدت کوتاهی به خانه مادربزرگش ببرید. (توجه داشته باشید که نباید زیاده روی کنید یا آن را مجبور کنید. از هر چیزی در تعادل آن استفاده کنید.)
- حتماً به قول خود عمل کنید و در زمانی که توافق کردید برگردید.
- از کودک بخواهید زمانی که شما کنار او نیستید، اسباب بازی یا عروسک مورد علاقه اش را نزد خود نگه دارد.
- می توانید برای این تمرین از پرستار کودک کمک بگیرید.
- کودک را به انجام کارها تشویق کنید یا او را همراهی کنید تا از شما جدا شود.
- کودک را به شرکت در فعالیت های اجتماعی و گروه های دوستی تشویق کنید.
- زمان جدایی از کودک را به تدریج و به مرور زمان افزایش دهید.
- همیشه با کودک خداحافظی کنید، به او توضیح دهید که کجا می روید و چه زمانی برمی گردید.
- عادی رفتار کنید و در مقابل کودک احساساتی نباشید.
کلینیک برای درمان اضطراب جدایی در کودکان
همانطور که قبلا گفتیم درمان اختلال اضطرابی در کودکان بدون مشورت با روانشناس امکان پذیر نیست و حتی ممکن است این اضطراب تا بزرگسالی نیز در کودک باقی بماند. بنابراین، اگر کودک شما علائم اختلال اضطراب جدایی را دارد، باید در اسرع وقت به روانشناس کودک مراجعه کنید.
اگر به دنبال یک کلینیک خوب در زمینه درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان هستید، کلینیک روانشناسی و مشاوره افق سلامت با دو شعبه در محله فرمانیه و صادقیه آماده خدمت رسانی به شما می باشد. روانشناسان و مشاوران کلینیک افق سلامت با داشتن تخصص در درمان اضطراب جدایی در کودکان می توانند شما را در این زمینه همراهی کنند. فقط از طریق وب سایت یا از طریق تلفن قرار ملاقات رزرو کنید.
کلام آخر
ترس از جدایی یکی از فرآیندهای رشد در کودکان است. همه کودکان در سنین پایین به خصوص قبل از دو سالگی ترس از جدایی از والدین یا خانه را تجربه می کنند. این ترس از جدایی به طور طبیعی با رشد کودک ناپدید می شود. اما اگر این اضطراب شدیدتر از حد معمول باشد، کودک را دچار کابوس، بی قراری و نگرانی و ترس شدید از دست دادن می کند.
عدم درمان اختلال اضطراب جدایی در کودکان ممکن است باعث اختلالات دیگری شود. ممکن است این اضطراب جدایی در بزرگسالی همراه کودک باشد و زندگی اجتماعی او را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین والدین باید با تشخیص به موقع و مناسب این اختلال در فرزندشان هر چه زودتر روند درمان را آغاز کنند. اختلال اضطراب جدایی، مانند هر اختلال روانی دیگر، در صورت تشخیص زودهنگام به راحتی قابل درمان است. اما اگر این درمان به موقع انجام نشود آسیب جدی به فرد وارد می کند که حتی در بزرگسالی هم به راحتی حل نمی شود.
لازم است والدین راههای مناسب برخورد با کودک را از روانشناس بیاموزند و در این راه به او کمک کنند.
