بحث دندان عقل و ارتودنسی همیشه یکی از چالش برانگیزترین موضوعات برای بیماران و حتی برخی از دندان پزشکان عمومی بوده است. زمانی که فرد تصمیم به انجام ارتودنسی می گیرد، معمولاً پرسش های مهم درباره وضعیت دندان های عقل او مطرح می شود. آیا دندان عقل نهفته می تواند باعث ازدحام دندان ها شود؟ آیا باید پیش از شروع ارتودنسی کشیده شود؟ آیا وجود آن روند درمان را مختل می کند؟
هرچند دندان عقل بخشی طبیعی از زندگی فکی انسان است، اما شرایط امروزی سبک زندگی و اندازه آن باعث شده است که رویش آن برای بسیاری از افراد با مشکلات همراه باشد. زمانی مهم تر می شود که بیمار در آستانه درمان ارتودنسی باشد. ارتودنسی نظم و هماهنگی دندان ها را بازمی گرداند، اما وجود دندان عقل می تواند در برخی شرایط این نظم را برهم بزند یا حتی مانعی برای حرکت صحیح دندان ها شود. در این مقاله مورد بررسی قرار می گیرد که چگونه دندان عقل در نامرتبی دندان ها چیست، چگونه نیاز به جراحی آن پیش از شود.
نقش دندان عقل نهفته در نامرتبی دندان ها
دندان عقل آخرین دندانی است که در فک رویش پیدا می کند و معمولاً در سنین جوانی بین ۱۷ تا ۲۵ سال ظاهر می شود. مشکل این است که فک انسان مدرن به اندازه گذشته بزرگ نیست و این دندان دیررس معمولاً فضای کافی برای رشد ندارد. این کمبود فضا باعث می شود که دندان عقل پنهان یا نیمه پنهان بماند و در طول رشد آن به دندان های مجاور فشار وارد کند.
اگرچه این فشارها همیشه شدید نیستند، اما در درازمدت باعث میشوند که دندانها نامرتب شوند یا آن را تشدید کنند. بسیاری از افراد بر این باورند که دندان عقل دندان های جلویی را به جلو می راند و باعث شلوغی و روی هم افتادن دندان ها می شود. مطالعات نشان داده است که این فشار همیشه دلیل مستقیم ناهماهنگی نیست، اما در افرادی که زمینه شلوغی یا فک کوچک دارند، دندان عقل می تواند نقش تشدید کننده ای داشته باشد. به خصوص زمانی که دندان عقل به صورت افقی یا زاویه دار قرار می گیرد، فشار روی دندان های مجاور افزایش می یابد و احتمال جابجایی دندان ها افزایش می یابد. در ارتودنسی هدف این است که تمام دندان ها به ترتیب خاصی در قوس فک قرار گیرند. اگر دندان عقل پشت قوس فشار می آورد، ممکن است این نظم را مختل کند یا حرکت دندان ها را در طول درمان کند کند.
بنابراین، متخصص ارتودنسی معمولاً موقعیت دقیق دندان عقل را با عکس پانوراما بررسی می کند تا ببیند آیا این دندان تهدیدی برای نظم دندان ها و برنامه درمانی است یا خیر. نقش دندان عقل در ناهماهنگی دندان ها مشخص و یکسان نیست، اما در بسیاری از بیماران بسیار مهم است و باید به دقت بررسی شود.
حتما بخوانید! تاثیر روانشناسی سلامت
ارتودنسی
اگر دندان عقل در طول درمان ارتودنسی جاسازی شود و کشیده نشود، ممکن است مشکلات مختلفی ایجاد کند. اولین خطر فشار ناخواسته به دندان های مجاور است. این فشارها حرکت ارتودنسی را کند می کند یا باعث جابجایی در دندان ها می شود. گاهی اوقات پس از اتمام ارتودنسی با نگهدارنده، بیمار متوجه می شود که برخی از دندان ها دوباره شروع به حرکت کرده اند و علت آن فعالیت دندان عقل است.
دومین خطر، التهاب لثه در ناحیه نیمه پنهان دندان عقل است. براکت ها و سیم ها بهداشت را دشوارتر می کنند و دندان عقل نیمه پنهان محیطی مناسب برای تجمع باکتری ها است. این وضعیت باعث التهاب لثه، عفونت و درد شدید می شود. گاهی اوقات این التهاب آنقدر شدید است که روند درمان ارتودنسی را متوقف می کند.
سومین خطر، پوسیدگی دندان کناری دندان عقل است. دندان عقل نهفته معمولا به دندان آسیاب دوم فشار وارد می کند و باعث پوسیدگی در ناحیه تماس بین دو دندان می شود. این پوسیدگی ها اغلب دیر تشخیص داده می شوند و می توانند به شدت به دندان مجاور آسیب بزنند.
یک خطر دیگر آسیب به ریشه دندان مجاور است. اگر دندان عقل زاویه دار باشد ممکن است به ریشه دندان آسیاب دوم فشار وارد کند و باعث پوسیدگی آن شود. اگرچه این اتفاق برای همه افراد رخ نمی دهد، اما در بیمارانی که فک کوچکی دارند بیشتر احتمال دارد. در نهایت اگر در طول دوره ارتودنسی دندان عقل عفونی شود یا درد شدیدی داشته باشد، بیمار مجبور می شود درمان را متوقف کند یا سیم های ارتودنسی را برای جراحی اورژانسی خارج کند. این توقف ها زمان درمان را افزایش می دهد و بر کیفیت نتیجه تأثیر می گذارد.
حتماً مطالعه کنید! N فرآیند درمان
در برخی از طرح ها، کشیدن دندان عقل قبل از ارتودنسی ضروری است. به خصوص زمانی که دندان عقل نهفته زاویه دار باشد یا نشانه هایی از فشار روی دندان های مجاور وجود داشته باشد. از سوی دیگر، اگر دندان عقل عمودی باشد و فضای کافی داشته باشد، ممکن است متخصص پس از پایان ارتودنسی تصمیم به کشیدن آن بگیرد.
بسیاری از بیماران نگران زمان جراحی هستند. اگر بیمار در حال انجام ارتودنسی باشد، زمان مناسب معمولا زمانی است که حرکات اصلی دندان ها انجام شده و فک در وضعیت نسبتاً پایدارتری قرار دارد. در برخی شرایط، جراحی را می توان قبل از نصب براکت ها انجام داد تا دهان از هرگونه التهاب احتمالی پاک شود.
بهترین زمان برای کشیدن دندان عقل همیشه با معاینه و بررسی عکس های رادیولوژی تعیین می شود. ارتودنتیست با توجه به مسیر درمان، نوع براکت ها و وضعیت دندان عقل تصمیم نهایی را می گیرد. این تصمیم گیری دقیق از بروز مشکلات آینده جلوگیری می کند و نتیجه درمان را قابل پیش بینی تر می کند.
دندان عقل و ارتودنسی رابطه مستقیم اما پیچیده ای دارند و تصمیم گیری برای کشیدن آن باید بر اساس ارزیابی تخصصی و دقیق صورت گیرد. دندان عقل پنهان می تواند باعث ناهماهنگی دندان ها، التهاب لثه، پوسیدگی دندان های مجاور و اختلال در حرکات ارتودنسی شود. از طرفی در بسیاری از افراد ممکن است دندان عقل بدون مشکل باقی بماند و نیازی به کشیدن آن نباشد.
مهمترین نکته این است که هیچکس بر اساس حدس و گمان یا توصیه های کلی تصمیم نگیرد. معاینه رادیولوژیکی، معاینه دقیق و نظر متخصص ارتودنسی تنها راه تشخیص صحیح نیاز به کشیدن دندان عقل است.
