شاید به یاد بیاورید که در کودکی در مقابل یک کار اشتباه یا شینتت، از بزرگ‌ها کتک خورده باشید! تنبیه بدنی یکی از روش‌های تربیت و فرزندپروری سنتی است که بسیار از والدین و بزرگان برای تربیت کودک خود را به کار می‌بردند.
خانواده همیشه والدین و افرادی هستند که طرفدار تنبیه بدنی هستند و آن را کارساز می‌دانند! اما مسئله مهم این است که تنبیه بدنی برای کودکان بسیار بیشتر و مخرب از آن چیزی است که فکر می کنید.
در واقع اگر بخواهیم درباره تأثیر تنبیه بدنی برای کودک صحبت کنیم، باید بگویم با هر بار انجام آن، حتما منتظر عواقب تنبیه هم بمانید.
در این مطلب از وبلاگ افق سلامت، قصد داریم درباره تاثیرات تنبیه بدنی برای کودکان صحبت کنیم. اگر دوست دارید درباره این موضوع بیشتر بدانید و شیوه فرزندپروری خود را تغییر دهید، در ادامه این مطلب با ما همراه باشید.

تنبیه چیست؟

شاید بهتر باشد پیش از آن که درباره تنبیه بدنی برای کودک صحبت کنیم، دقیقا تنبیه را بدانیم.
به انجام یک محرک آزاردهنده برای کاهش یک رفتار نامطلوب یا از بین بردن آن، تنبیه می‌گویند. به زبان ساده، زمانی که شما رفتار نامطلوبی را از هر کسی می‌بینید، گاهی برای از بین بردن آن رفتار و کاهش آن، به رفتارها و اعمال می‌زنید که برای فرد مقابل آزاردهنده هستند. این کار در واقع برای جلوگیری از تکرار آن است.
باید گفت تنبیه در معنای عام آن یک کار منفی و مخرب نیست و اتفاقاً در بسیاری از موارد در روش‌های تربیتی لازم و ضروری است.
اما تنبیه انواع گوناگون و اشکالی خاص دارد که تنبیه بدنی در آن جای نمی‌گیرد.

انواع تنبیه در روانشناسی

از دیدگاه روانشناسی، تنبیه انواع گوناگونی دارد که به کارگیری هر یک از این شرایط در شرایط لازم است. باید این نکته را هم در نظر بگیریم که هر کدام از این موارد بر اساس معیارها اعمال می شوند که هم تاثیرگذار باشند و هم کودک را دچار هیجانات و مشکلات روانشناختی نکنند. از جمله انواع تنبیه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تذکر غیرمستقیم

اولین نوع تنبیه تذکر غیر مستقیم به کودک است. برای مثال زمانی که کودک برای اولین بار کار اشتباهی را مرتکب می‌شود، والدین باید به شکل غیر مستقیم و بدون کلام او را متوجه کار اشتباه خود کنند. مثل احم کردن یا روی برگرداندن.

تغافل

با ادامه یافتن یک کار اشتباه از سوی کودک، بهتر است والدین از اشتباه او چشم پوشی کرده و با تظاهر به ندیدن، رفتار کنند.

نصیحت

زمانی که والدین یک رفتار ناخوشایند یا فعالیت ناشایستی را برای چندمین بار از کودک خود میبینند، بهتر است به نصیحت روی بیاورند. تذکر دادن اشتباه به کودک به صورت زبانی و همراه با نرمش و محبت در بسیاری از موارد تأثیرگذار است.

تذکر مستقیم

اگر کودک همچنان به رفتار اشتباه و نابهنجار خود ادامه داد، والدین باید به تنبیه از طریق تذکر مستقیم روی بیاورند. تذکر مستقیم به کودک باید به این صورت باشد که متوجه والدین از رفتار ناراحت هستند. پدر یا مادر باید از کودک بخواهند که به رفتار نادرست خود پایان دهد. فراموش نکنید که به هیچ عنوان نباید کودک را تحقیر کرد و تذکر مستقیم را همراه با سرزنش و تخریب شخصیتی به کار برد.

قهر کوتاه مدت

زمانی که کودک به رفتار اشتباه خود اسرار می‌کند و هیچکدام از روش‌های پیشین در ترک فتار او کارساز نیست، والدین می‌توانند کودک را از طریق قهری غیرمستقیم تنبیه کنند.
این قهر نباید بیش از دو یا سه ساعت طول بکشد. در این مدت والدین باید به کودک این فضا را بدهند که درباره رفتار و عملکرد خود فکر کنند.

اخطار دادن

در مرحله بعدی، زمانی که رفتارهای نادر با تکرار زیاد از سوی دیگر ادامه یافتن، والدین باید از تنبیه اخطار استفاده کنند. در این تنبیه والدین باید به صورت مستقیم به کودک اخطار داده شود و او را درباره محروم شدن از مسائلی که دوست دارد، آگاه کنند.
فراموش نکنید که درباره مسائلی که کودک به آن علاقه دارد باید توجه کنید و توجه کنید که این اختراعات قابل اجرا باشد. برای مثال به او می‌رسد که به مدت یک روز نمی‌تواند با اسباب‌بازی مورد علاقه‌اش بازی کند یا از تماشای کارتون محبوبش محروم می‌شود.

اعمال تنبیه

در آخر، زمانی که هیچ‌کدام از روش‌های بالا برای متنبه شدن کودک بی‌فایده بود، نوبت به اعمال تنبیه می‌رسد. یعنی والدین باید اخطارهای خود را عمل کنند. یادتان باشد که این مرحله را به تاثیرگذاری اجرا کنید تا برای کودک عادی و بی‌تاثیر انجام شود.
مهم‌ترین نکته درباره تنبیه کودک این است که تنبیه بدنی در آن جایی ندارد. حتی در آخرین مرحله هم از تنبیه بدنی کودک کار بسیار اشتباهی است.

پیامدهای تنبیه بدنی کودکان

تاثیر تنبیه بدنی بر کودکان آن مخرب است که اگر نسبت به آن‌ها آگاه باشید، هرگز کودک خود را تنبیه بدنی نمی‌کنید. مهم‌ترین تنبیه بدنی کودکان را می‌توان در موارد زیر جست‌وجو کرد:

از بین رفتن اعتمادبه‌نفس

اولین تأثیر تنبیه بدنی بر کودکان ار بین رفتن اعتماد به‌نفس در آن‌هاست. کودک پس از تنبیه بدنی و موقعیت می‌گیرد، تا مدت‌های طولانی حس اعتماد به خودش را از دست می‌دهد و حس ناامنی و ترس را نسبت به اطرافیان خود تجربه می‌کند.

محرومیت از استقلال فردی

کودکی که مورد تنبیه بدنی قرار می‌گیرد، از استقلال فردی خود محروم می‌شود. در واقع او همیشه تصور می‌کند که باید فرد مطیعی باشد و از خودش هیچ اختیار و استقلالی ندارد.

بروز استرس و استرس

اضطراب و استرس یکی دیگر از تاثیرات تنیه بدنی بر کودکان است. کودک برای انجام هر کاری استرس و اضطراب را تجربه می کند و دائما از مورد تنبیه بدنی قرار گرفتن هراس دارد.

احساس رهاشدگی

تنبیه بدنی علاوه بر ترس و نگرانی یک احساس تنهایی فزاینده را به کودک منتقل می‌کند. کودک دائما احساس تنهایی، بی‌پناهی و رهاشدگی دارد که پایدار باشد این حالت و ادامه یافتن آن، مشکلات بسیار زیادی را در بزرگسالی برای ایجاد می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌.

برروز رفتارهای تهاجمی و خشونت‌آمیز

اغلب کودکانی که تنبیه بدنی را تجربه می‌کنند، عموماً این رفتار و خشونت را از والدین خود می‌آموزند و آن را به عنوان یک رفتار همیشگی و راه حلی برای مسائل مختلف در کار می‌گیرند. این رفتار پرخاشگرانه را نسبت به هر کسی و به خصوص همسالان خود اعمال می‌کند و به مرور زمان این رفتارها در تقویت می‌شوند.

عدم روش‌های حل مسئله

حل مسائل یک کار بسیار مهم در کودک است که باید آن را در سالهای ابتدایی زندگی خود بیاموزد و این کار و مهارت را در خود تقویت کند. با انجام تنبیه بدنی این ورزش در کودک شکل نمی‌گیرد و یا بسیار ضعیف می‌شود. در نتیجه کودک می‌آموزد که هر مشکلی را با خشونت، پرخاش و کتک کاری حل کند.
همین موضوع قادر است در بزرگسالی از کودک فرد بزهکاری را بسازد که مدام درگیری ایجاد می کند و مسائل را بدون منطق و با دعوا پیش میبرد.

ایجاد آسیب جسمی

در بسیاری از موارد تنبیه بدنی به بروز آسیب‌های جسمی، ضربه، آسیب، شکستگی و در موارد شدیدتر، منجر به مرگ می‌شود. بنابراین تنبیه بدنی یکی از بهترین انواع تنبیه است که علاوه بر ایجاد آسیب روانی در کودک، جسم و جان او را هم تحت تأثیر قرار می‌دهد.

عدم مهارت‌های اجتماعی

کودکی که با تنبیه روبه‌رو است مهارت‌های اجتماعی و روابط میان فردی را یاد نمی‌گیرد. به همین دلیل در ارتباط با افراد دیگر بسیار ناقص عمل می‌کند.

آیا تربیت بدون تنبیه بدنی کودک امکان پذیر است؟

شاید تعجب کنید، اما بسیاری از والدین، بر این باورند که تربیت فرزند بدون به کارگیری تنبیه بدنی ممکن نیست. در صورتی که به این شکل نیست. کودکان شبیه به یک خمیر نرم هستند که در سال‌های ابتدایی زندگی به دست ما، در جایگاه پدر و مادر، بزرگتر، مربی و … شکل می‌گیرند.
رفتارهایی که کودک بروز می‌دهد، بسیار از مواقع در گرو نوع رفتار ماست. خیلی وقت‌ها رفتارهای کودک، بسیار ساده و حتی معصومانه‌ای را دارد که با یک تذکر کوتاه اصلاح می‌شود.
بنابراین هیچ نیازی به انجام تنبیه بدنی کودک نیست و می‌توانم از روش‌های درست آن را اصلاح کنم.
برای رسیدن به این هدف فقط باید به درستی کودک و شیوه رفتاری و تربیتی مناسب را بیاموزید.

اگر هیچکدام از روشهای تنبیهی درست نیست، چه کنیم؟

والدین زیادی دارند که می‌پرسند اگر هیچ‌کدام از روش‌های تنبیهی درست، نتیجه چه کنیم؟
در پاسخ به این سوال باید گفت اگر واقعاً همه روش‌های صحیح تنبیهی را به کار گرفتید اما واقعاً به پاسخ درستی نرسید، باز هم نباید به تنبیه بدنی کودک مراجعه کرد.
در بسیاری از موارد رفتارهای نابهنجار کودک از یک مشکل اساسی‌تر دارد و خیلی اوقات تشخیص آن به درستی ممکن نیست. در این شرایط نیاز به حضور یک فرد متخصص در زمینه کودک احساس می‌شود. بنابراین اگر از هر راه و روشی برای پرورش فرزند خود استفاده کردید و به نتیجه مطلوبی نرسید، به جای روی آوردن به تنبیه بدنی، از یک مشاور کودک کمک بگیرید.
وجود یک مشاور متخصص کودک به خوبی کمک می‌کند که رفتارها و مشکلات کودک را پیدا کند و بیماری‌های روانشناختی احتمالی را در تشخیص تشخیص دهد.
برای تنبیه بدنی کودک بیش از حد فعال بدون آن که می‌دانید کودک مبتلا به بیش فعالی است، او را تشدید می‌کند.

بهترین مرکز فرزند پروری

هیچ والدی ندارد که به فرزند خود ضربه‌ای وارد کند یا به او آسیب برساند. اما هر زمان که می شود، مهم ترین آن ناآگاهی و اطلاعات کم است، این اتفاق می افتد. بنابراین بهتر است در زمینه پرورش و تقویت سلامت روان خود و فرزندتان حرکت کنید و در این مسیر شیوه‌های صحیح فرزندپروری را هم بیاموزید.
برای رسیدن به این هدف می توانید از کلینیک های معتبر و درمانگران متخصص کمک بگیرید. بهترین کلینیک روانشناسی و مشاوره در زمینه پرورش فرزند را می‌توان با جست‌وجو در اینترنت و یا پرسش از افراد در این زمینه پیدا کرد.
نباید به سراغ درمانگران و مراکزی بروید که امکان بررسی سوابق آن‌ها وجود دارد.

سخن آخر

تاثیر تنبیه بدنی بر کودکان فراتر از چیزی است که خیلی از ما می‌کنیم. تنبیه بدنی در کودک می‌تواند ضربه‌های روحی بسیار شدیدی را وارد کند و آینده را تحت تأثیر منفی قرار دهد.
اعمال تنبیه بدنی بر کودک شاید در لحظه او را از انجام رفتار اشتباه خود باز دارد، اما به هیچ عنوان بد نیست و به رفتارهایی که حتی تبدیل می‌شود. اگر به عنوان والد می‌توانید فرزندان سالمی را تربیت کنید، باید در مورد تنبیه بدنی برای کودکان آگاهی داشته باشید و روش‌های درستی را انتخاب کنید.